Kategoria: Odpowiedzialność za długi

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, a trafi ono do naszego prawnika specjalisty.

Mąż zmarłej nie spłaca wspólnych długów, czy płacić będą dzieci?

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2016-12-19

Mieszkamy za granicą, nie jesteśmy małżeństwem, mamy dwoje dzieci. Półtora roku temu* zmarła mama mojego partnera, nic nie wskazywało na to, że czekają nas kłopoty. Niestety, po pewnym czasie zaczęły przychodzić pisma o kredytach, które wzięła zmarła i nie zostały spłacone. Myśleliśmy, że spłaca je mąż zmarłej, bo razem te pieniądze wydali, a ponadto ma po niej rentę, jednak on twierdzi, że nie ma z czego. Mój partner nie zrzekł się spadku po matce. Czy teraz można coś jeszcze zrobić w tej sprawie? Czy jej długi przeszły na partnera i na nasze dzieci i to my musimy je spłacać? Szacujemy, że jest tego ok. 15 tys. zł?

Iryna Kowalczuk

Zgodnie z prawem spadkowym spadkobierca nabywa spadek z chwilą śmierci spadkodawcy z mocy prawa. W opisanym przypadku dochodzi do dziedziczenia ustawowego. Do nabycia praw i obowiązków spadkowych nie jest potrzebne żadne oświadczenie. Jednak takie nabycie nie ma charakteru definitywnego.

Zgodnie z art. 1012 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93) spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić. Złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku powoduje, że składający oświadczenie traktowany jest tak, jakby nie dożył otwarcia spadku.

Niezmiernie ważny jest fakt, że oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może zostać złożone w terminie sześciu miesięcy od chwili dowiedzenia się przez spadkobiercę o tytule swojego powołania. Do chwili złożenia oświadczenia nabycie spadku ma charakter tymczasowy. Oświadczenie składa się przed sądem lub notariuszem.

Jeśli bowiem termin ten nie zostanie dochowany, osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych jest traktowana jak przyjmujący spadek wprost, a więc bez ograniczenia dziedziczenia długów spadkowych.

Jak wynika z opisu, Pani partner odziedziczył zadłużony spadek razem z ojcem, każdy po 1/2 udziału. W takiej też wysokości partner odpowiada za długi spadkowe, choć wierzyciel może dochodzić całości długu od każdego spadkobiercy. Po spłacie całego przez jednego ze spadkobierców ten, który spłacił, może dochodzić zwrotu od drugiego spadkobiercy.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Ponieważ termin sześciomiesięczny, o którym mówi przytoczony wyżej przepis art. 1015 K.c., jest tzw. terminem zawitym – nie podlega on przywróceniu.

Jest jednak inna możliwość. Zgodnie z art. 1019 K.c., jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami:

  1. uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem;
  2. spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.

Spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd.

Pani partner musiałby udowodnić zatem przed sądem, że pozostawał pod wpływem błędu, polegającego na braku wiedzy o składzie spadku (w tym zwłaszcza o długach spadkowych).

W orzeczeniu Sąd Najwyższy wyjaśnił, że prawnie doniosłym błędem pozwalającym na uchylenie się spadkobiercy od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia co do spadku może być brak wiedzy o rzeczywistym stanie spadku, jednak błąd ten musi być „usprawiedliwiony okolicznościami sprawy” (post. SN z 30 czerwca 2005 r., IV CK 799/2004, „LexPolonica” nr 394638, OSNC 2006, nr 5, poz. 94). Innymi słowy chodzi o ogół okoliczności faktycznych sprawy usprawiedliwiających Pani partnera, że oświadczenia o odrzuceniu spadku nie złożył ze względu np. odległość utrudniającą pełne rozeznanie w sprawie, okoliczność, czy miał z mamą stały kontakt, co byłoby istotne dla oceny, czy zmarła zataiła przed synem swoje długi, czy o nich mówiła itd. Trudno tu wskazać wszystkie okoliczności, które mogłyby mieć znaczenie dla sądu. Chodzi po prostu o uprawdopodobnienie sądowi, że uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy Pani partner zrobił cokolwiek, aby zbadać, co składało się na spadek po mamie, czy obiektywnie mógł mieć jakieś podejrzenia co do długów (uwzględniając również wiek mamy, stan zdrowia i jej zdolności percepcji).

Prawo do uchylenia się od skutków złożonego oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku wygasa, w przypadku błędu, po upływie roku od jego wykrycia. Nie ma natomiast znaczenia, czy jest ono wykonywane po stwierdzeniu nabycia spadku lub po dziale spadku, czy też przed tymi zdarzeniami. Wskazanym jest zatem możliwie szybkie wystąpienie do sądu.

Przypominam, że uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem, przy czym spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca. Sądem właściwym jest sąd spadku, czyli sąd rejonowy ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli jego miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część (sąd spadku). W braku powyższych podstaw sądem spadku jest sąd rejonowy dla m. st. Warszawy (art. 628 Kodeksu postępowania cywilnego).

Zgodnie z art. 690 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w razie uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku sąd przeprowadza rozprawę. Przeprowadzenie rozprawy ma na celu ustalenie, czy w konkretnej sprawie oświadczenie zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby. Ciężar dowodu spoczywa na spadkobiercy. W razie gdy Pani partner przekonał sąd, zatwierdzi on uchylenie się Pani partnera od skutków prawnych złożonego oświadczenia (lub oświadczenia niezłożonego ze skutkami z art. 1015 K.c.).

Jeśli sąd uzna skuteczność odrzucenia przez partnera spadku po mamie, sprawa się dla niego zamknie, ale wówczas spadek przejdzie na Państwa dzieci. Zatem w miejsce partnera wejdą jego dzieci, przy czym dla nich czas na odrzucenie spadku zacznie biec od dnia, w którym Pani partner odrzuci spadek i będzie to kolejne 6 miesięcy czasu. Jeżeli dzieci są małoletnie, to zgodę na odrzucenie spadku w ich imieniu musi wydać sąd rodzinny.

* Opis sprawy ze stycznia 2016 r.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, a trafi ono do naszego prawnika specjalisty.

Podobne materiały

Odrzucenie spadku - czy prawo zabezpiecza małoletniego?

Rodzina zmarłego wujka odrzuciła spadek, ja także to zrobiłem. Mam jednak syna 14-letniego, w którego imieniu wystąpiliśmy do sądu o zgodę na odrzucenie spadku (czyli długów). Rozprawa odbyła się jednak ponad pół roku od uprawomocnienia postępowania sądowego. Czy prawo jakoś zabezpiecza małoletniego w tej sytuacji?

Brak wiedzy o zadłużeniu osoby zmarłej

Trzy lata temu zmarł tragicznie brat mojej żony. Nie był żonaty, miał córkę. Żyje matka szwagra (za granicą). Żona dostała wezwanie do sądu jako strona (wraz z matką) o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym. Zmarły był zadłużony, o czym nie mieliśmy wiedzy, a wierzyciel chce dochodzić swoich wierzytelności. Co mamy zrobić, aby nie przyjąć spadku i zadłużenia?

Odrzucanie spadku przez pełnomocnika

Mam pytanie o formalności, jakie muszę załatwić w sprawie odrzucenia spadku. Przebywam na terenie USA od 13 lat, mam dwoje małoletnich dzieci, które nie maja obywatelstwa polskiego. Właśnie dowiedziałam się, że zmarł mój ojciec, z którym nie miałam kontaktu od 20 lat. Jestem jego jedynym dzieckiem, a spadek to same długi. Chce więc odrzucić spadek. Jak to zrobić w imieniu swoim i dzieci? Wchodzi w grę tylko pełnomocnik, gdyż nie przyjedziemy do Polski.

W jakich proporcjach należy spłacić wierzycieli?

Mój ojciec zmarł, zostawiając długi. Przyjęliśmy spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Spis inwentarza wykazał stan czynny spadku: 71.370.39 zł i stan bierny: 171.470,00 zł. Zadłużenia wobec firm podaję w załączniku. W jakich proporcjach należy spłacić wierzycieli?

Zrzeczenie się spadku po zmarłym teściu

Teść zmarł 3 lata temu. Żona nie złożyła oświadczenia o odrzuceniu spadku. Czy jest jeszcze możliwe zrzeczenie się po nim spadku? Dowiedzieliśmy się właśnie, że teść żyrował kredyt szwagrowi. Okazuje się, że od kilku miesięcy teściowa ma potrącenia z emerytury na poczet długów po szwagrze. Obawiamy się, że po śmierci teściowej lub przy braku środków (emerytury) na pokrycie długów zobowiązania przejdą na żonę.

Czy spadek można odrzucić u notariusza, czy tylko w sądzie?

Zmarł mój teść*. Był rozwiedziony z teściową od 30 lat. Czy w tym przypadku muszę z całą rodziną odrzucić spadek, aby po nim nie dziedziczyć? Jeżeli trzeba przeprowadzić procedurę odrzucenia spadku, to czy muszę zrobić to w sądzie, czy wystarczy notariusz?

Przedawnienie długu po zmarłej babci

Jestem spadkobierczynią babci razem z ciotką, spadek został przez nas przyjęty u notariusza. Do ciotki zadzwoniła kobieta z firmy windykacyjnej z informacją, że babcia nie zapłaciła ostatniej raty za wymianę okien. Podobno ostatnie pismo zostało wysłane do babci w 2007 r., ale my nie posiadamy żadnych dokumentów, żadnych decyzji z sądu, kompletnie nic. Do mnie owa firma wysłała wczoraj dwa SMS-y, że mam dług i podane były dwie różne kwoty, które ponoć muszę zapłacić. Czy mogę powołać się na przedawnienie długu? Do kogo w tej sprawie pisać, skoro nie posiadam żadnych dokumentów? Czy do tej firmy, czy do sądu (jakiego?)? Po ilu latach takie roszczenie się przedawnia?


Szukamy prawników » wizytówka Zadaj pytanie »
0.024607181549072 sek.