Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, a trafi ono do naszego prawnika specjalisty.
Opublikowane: 2013-03-12 Autor: Katarzyna Nosal

Ustanowienie kuratora dla osoby niepełnosprawnej

Ja i żona odrzuciliśmy spadek po naszym zmarłym synu (nie miał dzieci). Nasi rodzice także muszą to zrobić, ale moja mama jest chora na raka w ostatnim stadium choroby. Nie ma z nią kontaktu. Czy powinniśmy ustanowić kuratora dla osoby niepełnosprawnej, czyli dla mamy? Czy spadek powinno odrzucić też moje i żony rodzeństwo?

Zgodnie z art. 1020 Kodeksu cywilnego „spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku”. W konsekwencji prowadzi to do sytuacji, gdy w miejsce takiego spadkobiercy wchodzą osoby kolejno uprawnione do dziedziczenia, według reguł opisanych dla dziedziczenia ustawowego. Dlatego, aby uniknąć odpowiedzialności za ewentualne długi spadkowe spadkobiercy, wszystkie osoby kolejno uprawnione do dziedziczenia winny ten spadek odrzucić.

W przypadku, gdy dziedziczenie dochodzi do dziadków spadkobiercy, Kodeks cywilny przewiduje następujące reguły:

  1. W przypadku braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy cały spadek przypada dziadkom spadkodawcy, wówczas dziedziczą oni w częściach równych,
  2. Jeżeli któreś z dziadków spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku (a tak traktowane są osoby, które odrzuciły spadek), udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym (czyli pozostałym poza rodzicami spadkodawcy dzieciom). Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału spadku między zstępnych spadkodawcy.
  3. W przypadku braku zstępnych tego z dziadków, który nie dożył otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada pozostałym dziadkom w częściach równych.

W przypadku zatem, gdy dziadkowie odrzucają spadek po wnuku, ich udział spadkowy przypada w istocie rodzeństwu rodziców spadkodawcy. Chcąc uniknąć odpowiedzialności za długi spadkowe, także oni winni spadek odrzucić. Nie są uprawnione do dziedziczenia dzieci rodzeństwa spadkodawcy. Jeśli któreś z nich nie dożyło otwarcia spadku (lub spadek odrzuciło), udział spadkowy zmarłego dziadka, który by mu przypadał, przypada pozostałym dziadkom w częściach równych.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Jeśli ktokolwiek ze spadkodawców nie może złożyć oświadczenia o odrzuceniu spadku, a zachodzi taka konieczność, należy rozważyć, czy dana sytuacja podlega pod możliwość ubezwłasnowolnienia tej osoby, czy też jedynie wymaga ustanowienia kuratora, który zadba o jej sprawy.

Instytucja ubezwłasnowolnienia dotyczy sytuacji, gdy osoba pełnoletnia lub ta, która ukończyła 13 lat, wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem. Dla ubezwłasnowolnionego całkowicie ustanawia się opiekę, chyba że pozostaje on jeszcze pod władzą rodzicielską.

Kuratora dla osoby niepełnosprawnej ustanawia się, jeżeli osoba ta potrzebuje pomocy do prowadzenia wszelkich spraw albo spraw określonego rodzaju lub do załatwienia poszczególnej sprawy. Zakres obowiązków i uprawnień kuratora określa sąd opiekuńczy. Zgodnie z utrwaloną opinią doktryny i orzecznictwa sądów chodzi tu o różne okoliczności życiowe, w których osoba fizyczna nie czuje się na siłach prowadzić wszelkich lub niektórych swoich spraw, aczkolwiek jest osobą mającą pełną zdolność do czynności prawnych i nie zachodzą przesłanki do jej ubezwłasnowolnienia (tak S. Kalus, Komentarz do art. 895 Krio, LexPolonica). Dotyczy to zatem wszystkich tych sytuacji, gdy zachodzi konieczność ustanowienia kuratora dla osoby potrzebującej ochrony, kogoś, kto zadba o jej interesy, ponieważ sama nie jest w stanie. W szczególności kuratora dla osoby ułomnej powołuje się dla osoby, która wprawdzie ma pełną zdolność do czynności prawnych, jednak ze względu na swą ułomność (osoba głucha, niema, niewidoma, w inny sposób chora obłożnie, kaleka, osoba nieporadna z powodu podeszłego wieku) potrzebuje pomocy do prowadzenia swoich wszystkich spraw lub spraw określonego rodzaju.

Kurator ma prawo dokonywać czynności związanych z zakresem ustalonym przez sąd. Jednak w przypadku dokonywania czynności dotyczących majątku osoby, która znajduje się pod jego kuratelą, przekraczających zwykły zarząd, musi uzyskać odrębną zgodę na tę czynność. Za taką czynność uważa się złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku.

Przenosząc powyższe rozważania na przedstawioną przez Pana sytuację, należy uznać, że dla mamy należałoby ustanowić kuratora dla osoby niepełnosprawnej. W jej przypadku nie zachodzą przesłanki do ubezwłasnowolnienia. Pomimo braku kontaktu z otoczeniem jej niemożność działania nie wynika z choroby psychicznej lub niedorozwoju umysłowego, ale raczej ze stanu fizycznego. W takim przypadku należy do sądu rodzinnego i opiekuńczego sąd rejonowy miejsca pobytu mamy) złożyć wniosek o ustanowienie dla niej kuratora do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku. We wniosku takim zawarty jest jednocześnie wniosek o wyrażenie zgody na dokonanie tej czynności. Kuratorem powinni być w pierwszej kolejności jej małżonek, rodzice lub inna osoba z rodziny. Ewentualnie może to być osoba zaufana wskazana przez rodzinę.

Do wniosku należy dołączyć dokumenty świadczące o pokrewieństwie ze zmarłym, akt zgonu (odpis), dokumenty poświadczające stan teściowej oraz dowody uzasadniające konieczność odrzucenia spadku. Wniosek podlega opłacie w wysokości 40 zł. Ustanowiony kurator może złożyć oświadczenie o odrzuceniu przed sądem rejonowym lub u notariusza.

Analizując przepisy dotyczące dziedziczenia przez dziadków spadkodawcy i wstępowania w ich miejsce ich zstępnych, należy dojść do wniosku, że jeśli wszyscy dziadkowie odrzucą spadek po Państwa synu, to dla własnego bezpieczeństwa także Państwa rodzeństwo winno złożyć takie oświadczenia.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, a trafi ono do naszego prawnika specjalisty.

Podobne materiały

Śmierć uczestnika postępowania spadkowego

Do spadku po babci powołany był jej mąż i dzieci (w tym moja mama). Rodzeństwo nie mogło dojść do porozumienia, a w trakcie spraw spadkowych doszło do śmierci uczestnika postępowania spadkowego – mojej mamy. Obecnie jej rodzeństwo chce szybko uregulować kwestie majątkowe. Jest jednak problem – po mamie dziedziczymy my, czyli jej dzieci, ale jeden brat jest chory, ma zespół Downa. Nie jest w stanie sam podejmować decyzji, ale nie jest też ubezwłasnowolniony, mieszka ze mną i moim mężem. Co powinniśmy zrobić jako spadkobiercy mamy w sprawie podziału spadku po babci?

 

Szansa na podważenie testamentu

Niedawno zmarła druga żona mojego ojca. Na kilka miesięcy przed śmiercią spisała testament, w którym przekazała ojcu cały spadek (tj. mieszkanie, w którym razem mieszkali). Wiedziała już wtedy, że jest ciężko chora, brała mocne leki, ale ojciec twierdzi, że do końca zachowała sprawność umysłową i zdolność do poprawnej oceny sytuacji. Testament nie był napisany w obecności prawnika, ale z tego, co wiem, zawiera wszystkie niezbędne informacje. Czy dzieci mojej macochy z pierwszego małżeństwa mają szansę na podważenie testamentu? Jaka kwota zachowku im się zależy? Ile mogą wynieść koszty postępowania sądowego i kto je poniesie?

Ustanowienie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu

Moja matka zmarła wiele lat temu. Dwa lata po jej śmierci wyjechałem za granicę. Sąd ogłosił, że otrzymałem w spadku po mamie 1/3 domu. Mieszka w nim prawdopodobnie mąż mojej matki. Nie mam z nim kontaktu. Niedługo jadę do Polski i chciałbym załatwić sprawy spadkowe. Jest jeszcze jeden spadkobierca, nie wiem, gdzie mieszka. Kto może pomóc mi ustalić adresy pozostałych spadkobierców? Czy należy ustanowić kuratora, jeśli nie znam miejsca ich pobytu?

Jak podzielić nieruchomość?

Odziedziczyłam razem z moim krewnym nieruchomość rolną, która składa się z dwóch działek (o powierzchni trzech i sześciu hektarów). Ja mam 3/4 udziałów, współwłaściciel – 1/4. Nie możemy dojść do porozumienia, jak podzielić nieruchomość – mój krewny kategorycznie żąda wydzielenia swoich części z obu działek (czego chciałabym uniknąć, bo nie chcę pomniejszać już i tak małych pól) i nie zgadza się na to, bym po prostu przekazała mu mniejszą nieruchomość. Jak może wyglądać sprawa sądowa w takiej sytuacji? 

Dziedziczenie po byłym małżonku

Sześć lat temu rozwiodłem się bez orzeczenia o winie i bez podziału majątku. Jak przepisy regulują kwestię dziedziczenia po byłym małżonku? Chcę wiedzieć, czy w przypadku mojej śmierci była żona będzie po mnie dziedziczyć.

Nabycie prawa własności

Czy brat taty miał obowiązek otworzyć testament po śmierci jego rodziców (testament był spisany 37 lat temu), a nie czekać, aż umrze rodzeństwo i teraz nabyć prawo własności przez zasiedzenie? Jest to pokaźna nieruchomość. Czy jeżeli wujek obejmie ten spadek to my jako siostrzeńcy mamy jakieś prawa?

Termin na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku z długami

W 2010 r. zmarła moja mama. Ze względu na długi odrzuciłam spadek w imieniu swoim i małoletnich dzieci. Spadek odrzuciła także siostra mojej mamy. W 2013 r. urodziłam córkę. Czy w jej imieniu też powinnam odrzucić spadek? Siostra mamy ma syna (mieszka w Anglii) i wnuka urodzonego 2 miesiące po śmierci mojej mamy. Tydzień temu odbyła się sprawa sądowa. Musiałam wskazać ewentualnych spadkobierców mojej mamy. Podałam syna cioci i jej wnuka. Czy termin na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku z długami dla mojego kuzyna biegnie od momentu, w którym wskazałam go na ww. sprawie sądowej? Czy ten termin był liczony od śmierci mojej mamy? Czy syn kuzyna należy do kręgu spadkobierców po mojej mamie?

Opinie naszych Klientów ››



wizytówka