Zapytaj prawnika ›


wizytówka
Zapytaj prawnika ›

Porady Prawne – skutecznie i na czas

Masz problem rodzinny i potrzebna Ci porada prawna - zadaj nam pytanie

Kliknij tutaj i wpisz swoje pytania, a my wycenimy koszt realizacji usługi. Opisz swój problem prawny jak najdokładniej, ponieważ od tego zależy poprawność odpowiedzi prawnika.
1. Wpisz tytuł pytania:
2. Wpisz treść pytania:
3. Wprowadź dane kontaktowe:

Imię:

E-mail:

Bezpłatną wycenę otrzymasz do 2 godzin * W dni robocze w godzinach od 7 do 20.
* W weekendy i święta do 12 godzin.

Opublikowane: 2013-08-28 Autor: Tomasz Krupiński

Zachowek po matce

Niedawno zmarła moja matka. Pozostawiła dom, w którym żyła przez wiele lat ze swoim partnerem (nigdy nie rozwiodła się z moim ojcem, pozostawali w separacji, nie wiem, czy przeprowadzono podział majątku). Mama zostawiła testament, w którym powołała do całości spadku swojego partnera, ale nas (mnie i dwóch braci) nie wydziedziczyła. Mama otrzymała ten dom w spadku po rodzicach. Czy możemy domagać się zachowku? Jeden z moich braci nie chce brać w tym udziału. Czy może się zrzec tego prawa na naszą korzyść? Dodam jeszcze, że ojciec nadal żyje.

Z przedstawionych przez Pana okoliczności wynika, że Pana matka pozostawała w separacji z Pana ojcem. Następnie żyła z partnerem i to jego uczyniła jedynym spadkobiercą swojego majątku. Z Pana informacji wynika, że pozostawiła ona po sobie przede wszystkim nieruchomość (budynek mieszkalny) otrzymaną w spadku po rodzicach.

Już w tym miejscu zaznaczam, że zgodnie z art. 33 pkt 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.) przedmioty majątkowe nabyte w trakcie małżeństwa przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił, wchodzą do majątku osobistego małżonka, na rzecz którego został ustanowiony zapis, darowizna czy spadek. Wynika z tego, że niezależnie od faktu, czy był dokonywany podział majątku między Pana ojcem a matką, dom ten nie podlegał podziałowi i w całości wszedł do masy spadkowej po Pana matce.

Zgodnie z art. 991 Kodeksu cywilnego (K.c.):

„§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Jak wynika z powyższego, Pan i Pana bracia (każdy indywidualnie) mają roszczenie do spadkobiercy o wypłatę zachowku na podstawie powyższego przepisu.

Pana ojciec prawa do zachowku nie posiada. Z mocy ustawy po zmarłym małżonku nie dziedziczy małżonek, który pozostawał z nim w separacji orzeczonej przez sąd. Do spadku może zostać powołany małżonek pozostający w separacji prawnej, jedynie gdy został powołany w testamencie. Pominięty w testamencie małżonek pozostający w prawnej separacji nie ma również prawa ubiegać się o zachowek. Jeżeli więc w testamencie brak oświadczeń o dziedziczeniu przez Pana tatę, to nie ma on praw do zachowku.

Obliczenie wysokości zachowku można podzielić na etapy.

Pierwszą czynnością, jaką należy wykonać, jest wyliczenie udziału, który przypadałby uprawnionemu w przypadku dziedziczenia ustawowego, czyli jeśli nie byłoby testamentu, następnie zaś ustalenie tak zwanej czystej wartości spadku.

Obecnie (jeżeli nie byłoby testamentu) każde z dzieci (tata jest wyłączony od dziedziczenia) otrzymałoby udział wynoszący 1/3 spadku.

Tytułem więc zachowku każdemu należy się połowa z tego udziału, czyli 1/6 wartości spadku (1/2 x 1/3 = 1/6). Każdy więc ze spadkobierców może żądać zachowku w postaci pieniężnej w wysokości 1/6 wartości spadku.

Określając wspomnianą podstawę, czyli tzw. czystą wartość spadku, należy wziąć pod uwagę tylko aktywa spadkowe (czyli pomniejszone o ewentualne długi spadkowe), nie uwzględnia się też zapisów zwykłych i poleceń.

Proszę pamiętać, że darowiznę uczynioną przez spadkodawcę uprawnionemu do zachowku zalicza się na należny mu zachowek, tak samo jak ewentualny zapis w testamencie. Jeżeli uprawnionym do zachowku jest dalszy zstępny spadkodawcy, zalicza się na należny mu zachowek także darowiznę uczynioną przez spadkodawcę wstępnemu uprawnionego. Ma to na celu ochronę spadkobierców i wykluczenie między innymi takiej sytuacji, kiedy osoba otrzymuje znaczną darowiznę za życia spadkodawcy, a potem żąda jeszcze zachowku.

Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1007 § 1 K.c.: „roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu”. Na dochodzenie zachowku ma Pan więc 5 lat od daty ogłoszenia testamentu.

Niestety prawo do zachowku należy się każdemu ze spadkobierców z osobna, dlatego Pana brat nie może się zrzec swojego uprawnienia. Pan jednak, jako brat, może być jego pełnomocnikiem procesowym. Faktycznie więc to Pan będzie występował w jego imieniu w ewentualnej sprawie sądowej, a potem brat może podarować Panu (bez płacenia podatku od darowizny na skutek zwolnienia dla najbliższych osób po spełnieniu określonych przesłanek) dochodzoną tytułem zachowku kwotę.

Powinien Pan przed wszczęciem sprawy sądowej wycenić (nawet orientacyjnie) wartość spadku po ojcu i wezwać do zapłaty listem poleconym spadkobiercę w określonym czasie pod rygorem skierowania sprawy do sądu o zapłatę.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Porady Prawne – skutecznie i na czas

Masz problem rodzinny i potrzebna Ci porada prawna - zadaj nam pytanie

Kliknij tutaj i wpisz swoje pytania, a my wycenimy koszt realizacji usługi. Opisz swój problem prawny jak najdokładniej, ponieważ od tego zależy poprawność odpowiedzi prawnika.
1. Wpisz tytuł pytania:
2. Wpisz treść pytania:
3. Wprowadź dane kontaktowe:

Imię:

E-mail:

Bezpłatną wycenę otrzymasz do 2 godzin * W dni robocze w godzinach od 7 do 20.
* W weekendy i święta do 12 godzin.


Podobne materiały

Zachowek po partnerce

Przez ponad dziesięć lat byłem w związku z wdową. Niedawno moja partnerka zmarła. W testamencie zapisała mi jedynie 10 tys. zł (podobno, bo nawet nie widziałem testamentu), a cały spadek odziedziczył jej jedyny syn, który jest bardzo zamożny. Ja musiałem wyprowadzić się z domu, w którym mieszkaliśmy. Teraz zachorowałem i leki kosztują mnie tyle, że żyję na skraju ubóstwa. Czy mogę domagać się zachowku po partnerce

Zachowek a zapis w testamencie

Moja mama poinformowała mnie, że spisała testament u notariusza w obecności mojego brata, w którym dokonała zapisu na moją rzecz kwoty 200 tys. zł. Po śmierci mamy brat ujawnił testament, w którym został on powołany do całości spadku, ja zaś otrzymałam zapis w kwocie 50 tys. zł. Nie mam prawa wątpić w słowa mojej mamy, dlatego sądzę, że została zmanipulowana przez brata. W związku z tym chciałabym walczyć o zachowek. Czy mam na to szansę? Co powinnam zrobić? Dodam, że jestem osobą posiadającą II grupę inwalidzką.

Zachowek od darowizny

Teściowie przepisali gospodarstwo rolne wraz z domem mieszkalnym umową darowizny na mnie i moją żonę. Żona ma siedmioro rodzeństwa. Wcześniej każdy z nich otrzymał umową darowizny działkę budowlaną. Teściowa zmarła ponad 10 lat temu. Teść żyje. Czy w razie śmierci teścia dzieci mogą starać się o zachowek po nim, mimo że minęło już ponad 10 lat od darowizny? Czy dobrze rozumiem, że po teściowej prawa o zachowek zostały przedawnione, gdyż minęło 3 lata od jej śmierci? Chciałbym dokładnie wiedzieć, jaka część tej darowizny, gdyż innego majątku teść nie ma, należałaby się każdemu z nich w razie ewentualnych starań po jego śmierci? Czy można się jakoś przed ewentualnymi roszczeniami zabezpieczyć, póki teść żyje?

Zachowek po dziadkach

Mam małoletnią córkę. Rozstałam się z jej ojcem jakiś czas temu. Dziadkowie dziecka, a rodzice mojego byłego konkubenta, zmarli w 2012 r. Czy córka ma prawo do zachowku?

Zachowek dla wnuków

Babcia zmarła niedawno, a dziadek rok temu. Dziadkowie mieli 2 synów. Obydwaj żyją. Jeden z nich ma 3 synów (w tym mnie), drugi 2 córki. Dziadkowie jednemu z wnuków zapisali mieszkanie, a jednej z wnuczek – działkę. Prawdopodobnie przekazanie było testamentowe. Czy pozostałe wnuki (w tym ja) mogą się domagać zachowku?

Zachowek po śmierci rodziców

Moi rodzice chcą mi zapisać dom z działką; nie chcę, aby po śmierci rodziców mój brat domagał się zachowku. Co mogę zrobić?

Prawo do zachowku

W 2006 r. moja mama darowała mojej córce mieszkanie; córka wówczas była niepełnoletnia. W 2010 r. mama zmarła; na mocy testamentu cały spadek – drugie mieszkanie – przypadł mojej siostrze (sąd wydał postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku w 2011 r.). W czasie postępowania spadkowego żył jeszcze nasz ojciec, który zmarł w 2013 r., nie pozostawiwszy żadnego majątku poza roszczeniem o zachowek po żonie (z którym niestety nie zdążył wystąpić). Na podstawie testamentu to ja nabyłem spadek po nim w całości (przeprowadziłem już postępowanie sądowe). Czy w takiej sytuacji mam prawo do zachowku po mamie? Jeśli tak, jak obliczyć zachowek? Czy do spadku wliczyć także darowiznę na rzecz mojej córki?

 

Zachowek po ojcu a darowizna

Dwa lata temu zmarł mój ojciec. Razem z mamą sporządził testament, według którego po śmierci jednego z rodziców ich wspólne mieszkanie ma się należeć drugiemu. Okazało się jednak, że testament jest błędnie sporządzony i aby mama dostała mieszkanie, pozostali spadkobiercy ojca (czyli ja i siostra) musieli przekazać jej swoje udziały. Stało się to rok temu podczas sprawy o dział spadku (zrzekliśmy się swoich części spadku nieodpłatnie). Mieszkanie miało zostać wynajęte – mama mieszka na stałe u siostry, która się nią opiekuje – jednak siostra doprowadziła do jego sprzedaży i najprawdopodobniej to ona dysponuje całą uzyskaną z tej operacji kwotą (mama jest osobą starszą, schorowaną, nie jest w stanie zarządzać pieniędzmi i podpisałaby każdy podsunięty jej dokument). Jak rozumiem, można to traktować jako darowiznę mamy na rzecz córki. Czy w takiej sytuacji mam jeszcze prawo domagać się zachowku po ojcu?