Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Babcia zostawiła 2 testamenty, jak je ogłosić?

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2016-04-16

Trzy lata temu zmarła moja babcia, która była wdową; jej mąż, mój dziadek zmarł w 1997 r., po jego śmierci przeprowadzono postępowanie spadkowe. Dziadkowie mieli dwie córki: ciotkę – zamężną i bezdzietną, oraz moją mamę – obecnie wdowa z trojgiem dorosłych dzieci. Nie wiemy, jak ogłosić ostatnią wolę babci, ponieważ sporządziła 2 testamenty. W pierwszym (2000 r.) osobami powołanymi do spadku są mama i mój tata. Testament został sporządzony w urzędzie miejskim przed burmistrzem. W drugim (2010 r.) osobą powołaną do spadku jest tylko moja mama, a drugą córkę babcia wydziedziczyła. Ten testament sporządził notariusz. W jaki sposób ogłosić testamenty? Spadkiem jest nieruchomość – dom. Wspólnie z matką i rodzeństwem ustaliliśmy, że dom przypadnie mnie. Jak przeprowadzić postępowanie spadkowe, aby tak się stało? Żadne z nas, wnuków nie założyło jeszcze rodziny, nie mamy dzieci. Postępowanie spadkowe po naszym ojcu zostało przeprowadzone. Czy jeśli matka i moje rodzeństwo odrzucą spadek, a ja go przyjmę, dom będzie należał do mnie? Czy powinnam się obawiać roszczeń ze strony ciotki?

W Pani sprawie pierwszym krokiem po śmierci babci powinno być przeprowadzone postępowanie spadkowego wraz z ogłoszeniem testamentu w sądzie lub u notariusza.

Stosownie do przepisu art. 649 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.): „Sąd albo notariusz otwiera i ogłasza testament, gdy ma dowód śmierci spadkodawcy”. Tym dowodem w praktyce najczęściej będzie akt zgonu przedłożony przez jednego z potencjalnych spadkobierców w celu uregulowania spraw spadkowych.

Gdy złożono kilka testamentów jednego spadkodawcy (przykładowo testament wcześniejszy i późniejszy), otwiera się i ogłasza wszystkie testamenty, a na każdym z nich czyni się wzmiankę o innych (art. 650 K.p.c.).

Testament już wcześniej winien znaleźć się w sądzie lub u notariusza w związku z dyspozycją przepisu art. 646 K.p.c., zgodnie z którą każda osoba, u której znajduje się testament, obowiązana jest złożyć go w sądzie spadku (czyli sądzie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy), gdy dowie się o śmierci spadkodawcy, chyba że złożyła ten testament u notariusza. W przypadku gdy testament, o którym wiadomo, że został spisany, do sądu lub do notariusza jednak nie wpływa, ten, kto bezzasadnie uchyla się od wykonania obowiązku jego przedłożenia, ponosi odpowiedzialność za wynikłą stąd szkodę. Ponadto sąd spadku może nałożyć na uchylającego się grzywnę.

Jak wynika z opisu sprawy, Pani mama odziedziczy cały spadek po babci na podstawie drugiego testamentu zmarłej.

W tym miejscu zaznaczę, że jeśli Pani mama odrzuci spadek, to będzie miało miejsce dziedziczenie ustawowe i spadek przypadnie siostrze mamy w 1/2 udziału, a druga połowa, która należała do Pani mamy przypadnie jej dzieciom w częściach równych. Tak więc nie radziłabym Pani mamie odrzucać spadku, jeśli mama nie chce się dzielić spadkiem z innymi.

Po przeprowadzeniu postępowania spadkowego Pani mama będzie mogła przepisać spadek na rzecz Pani w drodze umowy darowizny lub spisać testament na Pani rzecz.

Co się tyczy postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, to można tego dokonać w sądzie lub przed notariuszem (wtedy otrzymuje się tzw. akt poświadczenia dziedziczenia).

Postępowanie przed sądem

Postępowanie mające doprowadzić do stwierdzenia nabycia spadku wszczyna się poprzez złożenie w sądzie rejonowym, właściwym ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy (czyli Pani babci), wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.

Do wniosku należy dołączyć:

  • odpis wniosku w tylu kopiach, ilu jest uczestników postępowania;
  • odpis skrócony aktu urodzenia dla mężczyzn i kobiet niezamężnych;
  • odpis skrócony aktu małżeństwa dla kobiet zamężnych;
  • odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy;
  • testament w oryginale + tyle kopii, ilu jest uczestników postępowania;
  • oświadczenia o przyjęciu, odrzuceniu spadku lub zrzeczeniu się dziedziczenia (jeśli były składane).

Generalnie wnosząc do sądu sprawę o ustalenie praw do spadku, trzeba wymienić wszystkich spadkobierców, którzy dziedziczą (np. pozostałe dzieci).

Cała procedura stwierdzenia nabycia spadku kończy się wydaniem przez sąd postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym sąd stwierdzi, kto dziedziczy spadek po spadkodawcy.

Od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku należy wnieść opłatę. Opłata ta jest stała i wynosi 50 zł.

Co się tyczy przeprowadzenia postępowanie przed notariuszem:

Od marca 2009 r. drugim sposobem na potwierdzenie przez spadkobiercę prawa do spadku jest notarialne poświadczenie dziedziczenia. Taki dokument ma taką samą moc prawną jak prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku.

Warto pamiętać, że akt poświadczenia dziedziczenia może sporządzić każdy notariusz i nie ma tutaj znaczenia ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy (jak to jest w postępowaniu sądowym).

Spadkobiercy nie muszą składać żadnych wniosków oraz pism procesowych. Muszą jednak spełnić następujące warunki:

  • do kancelarii notarialnej przychodzą wszystkie osoby, które mogą być brane pod uwagę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi (czyli Pani mama i jej siostra);
  • nie może być żadnych sporów między nimi w kwestii podziału spadku – czyli tego, kto jest spadkobiercą (gdy spadkobiercy sprzeczają się w tej sprawie, to spór rozstrzyga się na drodze sądowej);
  • spadek musi być otwarty po 1 lipca 1984 roku (otwarcie następuje z chwilą śmierci spadkodawcy).

Wybór notariusza zapewnia sprawne, szybkie, łatwiejsze, a przede wszystkim mniej sformalizowane przeprowadzenie sprawy spadkowej.

Na początek należy umówić się na spotkanie z notariuszem. Można to zrobić osobiście lub telefonicznie. Notariusz informuje o tym, jakie dokumenty trzeba ze sobą zabrać, aby móc poświadczyć dziedziczenie (m.in. akt zgonu spadkodawcy, akty urodzenia i małżeństwa potencjalnych spadkobierców, testament, gdy dziedziczenie jest na podstawie testamentu).

W kancelarii notarialnej spotykają się wszystkie osoby, które mogą być brane pod uwagę jako spadkobiercy.

Notariusz w obecności spadkobierców testamentowych oraz ustawowych, a także osób, które mogą być brane pod uwagę jako spadkobiercy ustawowi, sporządza protokół dziedziczenia (będzie to akt notarialny).

Stanie się tak tylko wtedy, gdy pomiędzy spadkobiercami nie będzie sporu o spadek (o to, kto jest spadkobiercą, a nie – jak podzielić poszczególne składniki spadku – to rozstrzyga inny akt, dotyczący działu spadku).

Gdy spadkodawca pozostawił po sobie testament, to notariusz go otwiera i ogłasza. W przypadku poświadczenia dziedziczenia, które następuje przed upływem sześciu miesięcy od daty śmierci spadkodawcy, spadkobiercy składają oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.

Notariusz na podstawie protokołu dziedziczenia sporządzi akt poświadczenia dziedziczenia. Określi on krąg spadkobierców oraz ich udziały w dziedziczonym majątku. Nabierze jednak mocy prawnej dopiero, gdy zostanie zarejestrowany w elektronicznym rejestrze poświadczeń dziedziczenia.

Poświadczenie dziedziczenia u notariusza kosztuje 150 zł (100 zł za protokół dziedziczenia, 50 zł za sporządzenie aktu poświadczenia). Cena jest taka sama bez względu na liczbę osób, które biorą udział w tej czynności. Do tej sumy należy dodać jeszcze 23% podatku VAT.

Opłaty nie obejmują jednak kosztów, które są związane z wypisem aktów poświadczenia dziedziczenia. Każdy spadkobierca, którego dotyczy sprawa, może żądać wypisów aktu w dowolnej ilości. Taki wypis kosztuje 6 złotych netto od każdej strony dokumentu.

Po uzyskaniu sądowego potwierdzenia nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia powinna Pani mama zgłosić nabycie spadku do urzędu skarbowego.

Zgodnie z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez m.in. zstępnych, małżonka, jeżeli: zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego, w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.

Jeżeli zatem złoży Pani mama właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia lub od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, to nie będzie musiała płacić żadnego podatku. Jeśli nie złoży Pani mama takiego oświadczenia w terminie, to trzeba będzie się liczyć z zapłatą podatku.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Dwa testamenty notarialne rodziców

Przypadkiem zapoznałem się z testamentami notarialnymi moich rodziców. Okazało się, że cały swój majątek (dom) przepisali na moją siostrę, ja...

Spisanie nowego testamentu bez przedłożenia poprzedniego

W 2000 r. rodzice spisali u notariusza testamenty. Na ich prośbę zrzekłam się spadku po rodzicach. Ich majątek przypadł siostrze. Od roku rodzice...

Darowizna majątku przed śmiercią

Siostra mojej mamy (ciotka) zmarła niedawno. Była samotna. Przepisała w testamencie swoje mieszkanie na moją siostrę i zobowiązała ją do...

Konsekwencje nałożenia na spadkobiercę polecenia

Przed 15 laty spadkodawca sporządził testament, w którym uczynił nas spadkobiercami i równocześnie ustanowił fundację. Obciążył nas poleceniem...

Testament po sąsiedzie

Opiekowałem się sąsiadem którego żona zmarła w 2006 roku, a syn bezdzietny rozwodnik zmarł w 2009 roku, innych dzieci nie miał. Sąsiad...

Jakich formalności należy dopełnić po śmierci rodzica?

Jakich formalności należy dopełnić po śmierci rodzica? Przed miesiącem zmarła moja mama i nie wiem, jak po kolei wszystko załatwić. Po mamie zostało...

Testament notarialny – najpewniejsze rozwiązanie

Moja żona, wraz ze swoim rodzeństwem (siostra i brat) jest współwłaścicielem mieszkania własnościowego po zmarłych rodzicach. Trzy lata temu, gdy...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »