Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Co zrobić, aby nie płacić zachowku?

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2015-02-06

Moja mama jest właścicielką mieszkania, które w testamencie przepisała na mnie (moja siostra nie została ujęta w testamencie). Mama jest rozwódką i od wielu lat mieszka ze swoim partnerem. Ostatnio podjęli decyzję o zawarciu związku małżeńskiego. Partner mojej mamy jest rozwodnikiem i posiada dzieci. Czy w przypadku śmierci mojej mamy jej mąż będzie mógł rościć prawa do mieszkania? Czy jego dzieci będą mogły domagać się zachowku w przypadku jego śmierci? Czy jeśli mama przekaże mi mieszkanie w postaci darowizny nadal będę zobowiązany wypłacić komukolwiek zachowek? Czy podpisanie intercyzy przed ślubem może rozwiązać problem roszczenia o zachowek przez przyszłego męża mamy lub jego dzieci?

Odnosząc się do poruszonego przez Pana problemu dotyczącego zachowku, należy wskazać, co następuje.

Zgodnie z art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego (w skrócie: K.c.) zstępnym (w przedstawionej przez Pana sytuacji będzie to Pana siostra), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się – jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

Według § 2 art. 991 K.c.: „Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Z powyższych przepisów wynika, że zobowiązany do zapłaty zachowku jest spadkobierca, który odziedziczył spadek.

W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek.

Dziedziczą oni w zasadzie w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadł, przypada jego dzieciom (jako wnukom spadkodawcy) w częściach równych (art. 931 § 2 K.c.).

Z powyższego wynika, iż na dzień dzisiejszy jedyną osobą, która w razie śmierci Pana mamy będzie mogła domagać się od Pana zachowku jest Pana siostra.

Sytuacja zmieni się, jeżeli Pana mama wstąpi w związek małżeński. Wówczas uprawnionym do zachowku, zgodnie z cytowanym na wstępie art. 991 § 1 K.c., będzie również małżonek Pana mamy. Będzie on miał prawo do zachowku po swej żonie bez względu na to, jaki ustrój majątkowy będzie pomiędzy małżonkami panował. Kwestie ustroju majątkowego pomiędzy małżonkami nie mają żadnego wpływu na dziedziczenie pomiędzy nimi.

Na marginesie dodam jeszcze, że dzieci obecnego partnera Pana mamy, nawet po sformalizowaniu ich związku nie będą miały prawa do dziedziczenia po Pana mamie, pod warunkiem, że mama ich oficjalnie nie przysposobi. Jeżeli jednak przyszły mąż Pana matki umrze, uprawnienie do żądania zachowku przejdzie na jego zstępnych, czyli dzieci. W tej sytuacji będą mogły one, jako dzieci zmarłego, dochodzić wypłaty zachowku od Pana.

Rozwiązaniem w Pana sytuacji będzie przepisanie nieruchomości na Pana nie za pomocą testamentu a w oparciu o umowę darowizny albo jeszcze lepiej umowę dożywocia. Zgodnie bowiem z treścią art. 994 § 3 K.c. przy obliczaniu zachowku należnego małżonkowi nie dolicza się do spadku darowizn, które spadkodawca uczynił przed zawarciem z nim małżeństwa. Oznacza to, że jeżeli mama przekaże Panu nieruchomość za pomocą umowy darowizny jeszcze przed zawarciem małżeństwa, to ani przyszły małżonek ani jego zstępni nie będą mieli prawa do zachowku. Do zachowku będzie uprawniona w tej sytuacji jedynie Pana siostra rodzona. Aby i ona nie miała takiego prawa najlepiej, aby mama przekazała Panu nieruchomość za pomocą umowy dożywocia.

Przez umowę o dożywocie właściciel nieruchomości zobowiązuje się przenieść jej własność na nabywcę, nabywca zaś zobowiązuje się zapewnić zbywcy lub osobie mu bliskiej, lub też zbywcy i osobie bliskiej dożywotnie utrzymanie.

Przedmiotem zbycia (przeniesienia własności) w drodze umowy dożywocia może być każda nieruchomość, a więc nie tylko część powierzchni ziemi, ale także budynek lub lokal stanowiący odrębny od gruntu przedmiot własności, a także udział we współwłasności nieruchomości (tak też SN w wyroku z 30 marca 1998 r., III CKN 219/98).

Umowa dożywocia dotycząca konkretnej nieruchomości musi być zawarta pod rygorem nieważności w formie aktu notarialnego.

Po zawarciu umowy dożywocia własność nieruchomości przechodzi na nabywcę, a nieruchomość jest obciążana prawem dożywocia. Dożywocie wygasa wraz ze śmiercią dożywotnika.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Jak nie zapłacić zachowku od darowizny połowy nieruchomości?

Pięć lat przed śmiercią mamy otrzymałam od niej aktem darowizny połowę nieruchomości (domu) w zamian za opiekę do końca jej dni. Po śmierci mamy nie...

Jak najkorzystniej przekazać nieruchomość wnuczce?

Dziadkowie posiadają udział w nieruchomości zabudowanej domem, mają dzieci, lecz chcą przekazać swoją część wnuczce. Jak najbezpieczniej...

Czy macocha ma prawo do zachowku?

Dziewięć lat temu ojciec darował mi mieszkanie aktem notarialnym, 2 lata temu ponownie się ożenił. Niedawno tato zmarł. Mam jeszcze siostrę. Czy mieszkanie...

Darowizny nieruchomości w rodzinie a zachowek

Dokonaliśmy dwóch darowizn w rodzinie – mama darowała mi swoje mieszkanie, a ja dałam jemu moje (otrzymane od dziadka). Taka była nasza umowa...

Spadek po dziadkach przypadł jednej wnuczce - co robić?

Moi dziadkowie przed śmiercią przekazali swój majątek jednej wnuczce. Obecnie gospodarstwem nikt się nie zajmuje i niszczeje. Czy mam prawo domagać się...

Czy jestem uprawniona do dochodzenia zachowku?

Mam pytanie o prawo do zachowku po mojej mamie. Moja mama dokonała wykupu mieszkania i następnie aktem notarialnym właścicielem mieszkania uczyniła...

Przepisanie domu na syna

Mam dwoje dzieci: syna, który niedługo skończy 12 lat, i 18-letnią córkę; ona natomiast ma roczne dziecko). Niestety córka notorycznie mnie okrada,...

Kto przejmuje udział syna w zachowku?

W roku 2010 zmarła Jadwiga, pozostawiając dwoje dzieci: Józefa i Annę. Dziedziczą one w równych częściach. Anna jednak wcześniej otrzymała od...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »