Kategoria: Zachowek

Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Co zrobić, aby zachowek był jak najwyższy?

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2016-03-09

Umarła babcia, która w testamencie przepisała wszystko na wnuczkę, wydziedziczyła mojego ojca i mnie, moja siostra jest niepełnoletnia. Za chwilę będzie sprawa o nabycie praw do spadku. Proszę o informację, jaki udział odziedziczy moja siostra, czy moja część przepada (nie mam jeszcze dzieci). Warto wziąć pod uwagę, że mój ojciec wybudował w latach 80. Dom, w którym mieszkała babcia. A po śmierci dziadka nie pobierał żadnych pożytków ze swojej części spadku, poza tym ja też chodziłem do babci jej pomagać. Natomiast w chwili , gdy ciotka zainteresowała się babcią, wszelki kontakt się urwał. Wydziedziczenie ewidentnie było zainspirowane poprzez ciotkę. ma pozbawić mojego tatę prawa do dziedziczenia (przepraszam za sformułowanie) i tylko dlatego zostało zrobione. Co zrobić, żeby zachowek był jak największy?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za rzeczową wyczerpującą odpowiedź
Grażyna
Dziękuję za odpowiedź. Wyjaśniła moje wątpliwości. 
Karol
Bardzo dziękuję. Wg mnie bardzo dobra i pełna odpowiedź,która wyjaśniła moje wątpliwości. Polecam innym mającym problemy z testamentem i zachowkiem.
Stanisław, 70 lat, emeryt
Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata

W Pana sprawie, żeby otrzymać jak największy zachowek, należy podważyć wydziedziczenie zawarte w testamencie.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

W pierwszej kolejności w Pana sprawie należy sięgnąć do przepisu art. 1008 Kodeksu cywilnego (dalej – K.c.), zgodnie z którym spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (tzw. wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:

  1. wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
  2. dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
  3. uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

W pojęciu uporczywego zaniedbywania wobec spadkodawcy obowiązków rodzinnych (np. obowiązków alimentacyjnych czy obowiązku opieki nad spadkodawcą) mieści się również takie zachowanie, które prowadzi do faktycznego zerwania kontaktów rodzinnych i ustania więzi uczuciowej, normalnej w stosunkach rodzinnych (tak: wyrok Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 7 listopada 2002 r., sygn. akt II CKN 1397/2000).

Przyczyna wydziedziczenia musi być wskazana w testamencie. Spadkodawca nie może wydziedziczyć uprawnionego do zachowku, jeżeli mu przebaczył.

Wydziedziczenie jest ważne i skuteczne, jeżeli:

  1. dokonane zostało w ważnym testamencie – nieważność testamentu pociąga za sobą także nieważność wydziedziczenia;
  2. dokonano go z przyczyny wyżej wymienionej – wydziedziczenie z innej przyczyny jest nieważne;
  3. spadkodawca nie przebaczył osobie uprawnionej do zachowku;
  4. przyczyna wydziedziczenia została podania w testamencie.

W kwestii wydziedziczenia należy pamiętać, że samo wskazanie w testamencie, iż spadkodawca wydziedzicza spadkobiercę, i podanie jego przyczyny, nie są wystarczające dla jego skuteczności. Dla skuteczności wydziedziczenia konieczne jest, aby przyczyny będące podstawą wydziedziczenia istniały w rzeczywistości.

Jeżeli więc spadkodawca w testamencie wydziedzicza jakąś osobę, lecz wskazane przez niego przyczyny nie mają faktycznie miejsca, to wówczas wydziedziczenie nie będzie skuteczne i osoba według testamentu wydziedziczona będzie mogła skutecznie ubiegać się o zachowek.

Wskazać należy bowiem [również za E. Gniewek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2010], że wydziedziczenie bezzasadne, dokonane z naruszeniem przepisów art. 1008–1011 K.c. nie wywołuje zamierzonego przez spadkodawcę skutku prawnego, co powoduje, że uprawniony może dochodzić zachowku z powołaniem się na bezpodstawność wydziedziczenia.

W tym miejscu zaznaczyć należy, iż uprawniony do zachowku ma w zasadzie dwie możliwości działania w celu ochrony swojego interesu przed wydziedziczeniem, tj. może on kwestionować formalną poprawność zapisu testamentowego dotyczącego wydziedziczenia lub też może on kwestionować podstawy faktyczne takiego wydziedziczenia wykazując, że są one nieprawdziwe, a wskazane przez spadkodawcę okoliczności nie miały miejsca.

Istotne dla osób dochodzących zachowku, które zostały wydziedziczone z powodu uporczywego niedopełniania obowiązków rodzinnych, jest utrwalone stanowisko judykatury, zgodnie z którym długotrwałe niedopełnienie względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych musi być spowodowane okolicznościami, które leżą po stronie spadkobiercy (tak m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2007 r., sygn. akt. VI ACa 768/2007). 

W ewentualnym postępowaniu sądowym będzie musiał Pan oraz Pana ojciec udowodnić za pomocą stosownych dowodów (np. zeznań świadków, dokumentów), iż przyczyna wydziedziczenia jest nieprawdziwa.

Aby wydziedziczenie było skuteczne, zachowanie uprawnionego do zachowku musi być świadome i spowodowane okolicznościami, które leżą po jego stronie. 

Pana ojciec oraz Pan macie prawo kwestionować ważność zapisu wydziedziczającego go jako niezgodnego z prawdą i wykazać, że wbrew oświadczeniu zamieszczonemu w testamencie, z Państwa strony nie doszło do zachowań mogących stanowić podstawę do skutecznego wydziedziczenia.

Jednak na tę okoliczność należy zawnioskować określone dowody, np. z zeznań świadków (swojej żony, dzieci, sąsiadów, rodziny).

Reasumując, nie przesądzałabym, że jest Pan wraz z ojcem na straconej pozycji. Opis sprawy przedstawiony przez Pana daje podstawy stwierdzić, że wydziedziczenie w testamencie może zostać skutecznie podważone. Oczywiście nie będzie to szybka i łatwa sprawa do wygrania.

Proszę na koniec jeszcze zwrócić uwagę, że podważenie wydziedziczenia zawartego w testamencie nie pociąga za sobą nieważności całego testamentu.

Zgodnie bowiem z treścią art. 945 K.c. o nieważności testamentu możemy mówić przede wszystkim w sytuacji, gdy testament został sporządzony:

  • w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli;
  • pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści;
  • pod wpływem groźby.

Z opisu sprawy wynika, że nie kwestionuje Pan całości testamentu, a jedynie zapis dotyczący wydziedziczenia.

Jeżeli zmarła powołała w testamencie spadkobiercę lub spadkobierców (a z Pana opisu wynika że tak było), a Pana ojca i Pana wydziedziczyła, to po obaleniu wydziedziczenia ani Pana ojciec, ani Pan nie będziecie niestety spadkobiercami testamentowymi, a co za tym idzie, nie będziecie dziedziczyli po śmierci spadkodawcy.

Jeżeli jednak uda się Pana ojcu obalić wydziedziczenie, to on będzie mógł dochodzić należnego mu zachowku, a tym samym Panu i siostrze zachowek nie będzie się należał.

Z kolei w sytuacji gdyby to Panu udało się podważyć wydziedziczenie, wówczas może Pan liczyć na zachowek. Wytłumaczę to na przykładzie.

Podważanie wydziedziczenia przez Pana ojca:

Zakładając, że zmarła babcia pozostawiła dwoje dzieci, to gdyby nie testament, Pana ojciec dziedziczyłby 1/2 udziału w spadku. Zachowek należny dla ojca to 1/2 lub 2/3 (w sytuacji, gdy na dzień śmierci spadkodawcy był nieletni lub niezdolny do pracy) od udziału, który by mu należał się w spadku, czyli 1/4 lub 1/3. Przykładowo załóżmy, że wartość spadku stanowi 200 tys. zł, a więc należny zachowek dla ojca wynosiłby 50 tys. zł lub ok. 66 667 zł.

Podważenie wydziedziczenia przez Pana:

Jak stanowi art. 1011 K.c., zstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku, chociażby przeżył on spadkodawcę. Udział spadkowy, który przypadłby wydziedziczonemu przez spadkodawcę, przypada zstępnym wydziedziczonego (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 28.05.1971 r., sygn. akt III CZP 5/71, RPEiS 1972, nr 1, s. 350).

Czyli udział 1/2, który przypadłby Pana ojcu gdyby nie dziedziczenie testamentowe, przechodzi na jego zstępnych, czyli na Pana i Pana siostrę. Każdy w takiej sytuacji dziedziczyłby po 1/4 udziału. Zachowek należny dla siostry wynosiłby 1/4 z 2/3 (ponieważ siostra jest nieletnia), czyli 1/6 a dla Pana 1/4 z 1/2, czyli 1/8.

Kwotowo wyglądałoby to tak:

  • zachowek dla Pana siostry wynosiłby 33 333 zł,
  • zachowek dla Pana wynosiłby 25 000 zł,

    – co razem daje 58 333 zł.

Kwestia nakładów na dom nie jest przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie o zachowek i raczej sąd nie uwzględni tego faktu przy wyliczeniu zachowku. Pana ojciec przy ewentualnym dziale spadku ze zniesieniem współwłasności domu będzie mógł domagać się uwzględnienia przed sądem jego nakładów na dom. Ale jest to zupełnie inna sprawa.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Słowne ustalenia i ich moc prawna

Mam czworo rodzeństwa. 7 lat temu zmarła nasza mama (a 20 – ojciec), nie pozostawiła testamentu. Zostałem w domu rodzinnym (podobnie jak drugi...

Plany pozbawienia zachowku

Tata przepisał mieszkanie dla syna siostry 4 lata temu. Dowiedziałam się od siostry, że reszta rodzeństwa jest wydziedziczona. Rozumiem jednak, że naszym...

Jeśli zachowek jest zasadny to trzeba go zapłacić

Dostałam od ojca akt notarialny dotyczący otrzymania domu z zapisem „wyłączeniem zaliczenia darowizny na schedę spadkową”. Czy od tej...

Krewna i powołanie do spadku obcej osoby

Moja bezdzietna ciotka zapisała w testamencie cały swój majątek obcej osobie. Nie posiadała ona dzieci, jej rodzice i jedyny brat (mój ojciec) nie...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »