Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z długami spadkowymi?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Co zrobić, by nie ponosić odpowiedzialności za długi ojca?

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 2016-07-15

Mój ojciec posiada długi alimentacyjne. Ponieważ nie utrzymujemy kontaktów, mam obawy, że w przypadku jego śmierci nie zostanę o niej powiadomiony i odziedziczę te długi. Wiem, że aktualnie komornik próbuje przejąć ziemię rolną, oprócz niej ojciec prawdopodobnie nie posiada żadnego majątku. Co więc mogę zrobić, by nie ponosić odpowiedzialności za długi ojca? Jak się zabezpieczyć przed otrzymaniem zadłużonego spadku?

Podstawę prawną opinii stanowią przepisy Kodeksu cywilnego (K.c.)*.

Aktualnie ma Pan dwie możliwości. Pierwsza to próba skontaktowania się z ojcem i zawarcie umowy, na mocy której już za życia zrzeknie się Pan po nim spadku, bądź druga – związana z odrzuceniem spadku po jego śmierci.

Zasadnym jest zwrócenie uwagi na przepis art. 1048 K.c., zgodnie z którym spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Jak podkreśla się w literaturze, „umowa zrzeczenia się dziedziczenia uregulowana w art. 1048 K.c. jest – w świetle przepisów prawa polskiego – jedyną dopuszczalną czynnością prawną inter vivos dotyczącą spadku po osobie żyjącej. W umowie takiej przyszły spadkobierca ustawowy zrzeka się dziedziczenia po przyszłym spadkodawcy, czyli zrzeka się praw, które będą mu przysługiwały z mocy ustawy. Umowa taka wywołuje skutki prawne dopiero z chwilą śmierci osoby, po której ma miejsce zrzeczenie się dziedziczenia i w tym sensie można ją uznać za czynność prawną mortis causa. […] Umowa zrzeczenia się dziedziczenia zawierana jest pomiędzy przyszłym spadkodawcą a osobą należącą do kręgu jego spadkobierców ustawowych. Zrzekającym się może być każda osoba z tego kręgu, niezależnie od kolejności powołania do dziedziczenia [M. Pazdan (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. II, s. 1269).”1

Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej. Stąd też przepis art. 1049 K.c. nie znajdzie zastosowania w sytuacji, gdy zrzekającymi się są rodzice spadkodawcy [J. Kosik (w:) System prawa cywilnego, t. IV, s. 587-588).

„Podstawowym skutkiem zrzeczenia się dziedziczenia jest wyłączenie zrzekającego się od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku. Spadkobierca zostaje pozbawiony wszelkich atrybutów spadkobiercy ustawowego, a więc nie tylko prawa do dziedziczenia z ustawy, ale także prawa do zachowku (A. Szpunar, Uwagi o prawie do zachowku, op. cit., s. 13). Umowa zrzeczenia się dziedziczenia obejmuje także zstępnych zrzekającego się. Należy jednak zgodzić się, że regułę z art. 1049 § 1 K.c. należy stosować, gdy zstępni zrzekającego się dziedziczyliby w jego miejsce, tj. przy dziedziczeniu ustawowym wstępowaliby w jego prawa, czyli otrzymaliby tylko to, co przypada zrzekającemu się (J. Gwiazdomorski, Prawo spadkowe, s. 78). Stąd też przepis art. 1049 K.c. nie znajdzie zastosowania w sytuacji, gdy zrzekającymi się są rodzice spadkodawcy [J. Kosik (w:) System prawa cywilnego, t. IV, s. 587-588).”2

Po drugie może Pan odczekać, aż tato umrze i wówczas złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku. Spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić.

Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Jednakże gdy spadkobiercą jest osoba niemająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Zgodnie z art. 925 K.c. spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku; 6 miesięcy na odrzucenie spadku byłoby liczone od śmierci ojca, ale jeżeli nie wiedziałby Pan o śmierci ojca, wówczas istnieje możliwość powoływania się na art. 1019 K.c. Jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami:

  1. uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem;
  2. spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.

Spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd.

Innymi słowy istnieją dwa wyjścia, pierwsze to umowa za życia, a drugie to odrzucenie spadku po śmierci. Nawet w przypadku niezachowania terminu, na mocy art. 1019 § 2 K.c. istnieje możliwość złożenie oświadczenie po terminie. Wówczas konieczne będzie jednak wykazanie, że nie wiedział Pan o śmierci ojca.

1. Andrzej Kidyba (red.), Elżbieta Niezbecka, Komentarz do art. 1048 Kodeksu cywilnego, 2011.11.15

2. Andrzej Kidyba (red.), Elżbieta Niezbecka, Komentarz do art. 1048 Kodeksu cywilnego, 2011.11.15

* Stan prawy z lipca 2015 r.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Długi po dziadku, małoletni, ojciec osadzony w więzieniu za granicą

Ojciec mojego dziecka (posiadający pełnię praw rodzicielskich) jest osadzony w więzieniu za granicą. Obecnie jestem po sprawie sądowej, podczas której...

Jak zabezpieczyć udział spadkobiercy przed jego wierzycielami?

Dwa lata temu zmarła nasza mama, nie pozostawiając testamentu. Mama wraz z ojcem posiadała majątek we wspólnocie małżeńskiej. Wraz z jej...

Wezwanie z banku do zapłaty długu

Wczoraj moja żona otrzymała wezwanie z banku do zapłaty długu po swoim bracie, który zmarł dwa lata temu. Żona nie utrzymywała żadnych kontaktów...

Jak uchronić rodzinę przed długami?

Mam długi, które powoli, ale systematycznie spłacam. Wysokość wraz z odsetkami wielokrotnie przekracza moje możliwości i może tak się zdarzyć,...

Odrzucenie po terminie spadku w imieniu małoletniego

Zmarł mój ojciec, zostawiając dług w wysokości około 30 tys. zł, wszyscy z mojej rodziny złożyli wniosek o odrzucenie spadku, łącznie ze...

Roszczenia banku wobec mojej osoby

Moja babcia zmarła w 2008 roku. Miała zaciągnięty kredyt, który sądownie został wypowiedziany już w 2006 roku. Rodzina (dzieci babci, w tym...

Długi dorosłego syna a wydziedziczenie

Nasz pełnoletni syn ma spore długi (nie wiemy dokładnie w jakiej wysokości, ale jest to na pewno duża suma). Chcemy się definitywnie odciąć od niego...

Dziedziczenie nieruchomości z kredytem hipotecznym

Odziedziczyłem z piątką rodzeństwa nieruchomość objętą kredytem hipotecznym zajętym przez komornika po zmarłej mamie. Nie było testamentu. Ojciec...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »