Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy dalszej rodzinie należy się zachowek?

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2016-02-08

W 1987 roku zmarł mąż mojej ciotki. Obecnie myślimy o przeprowadzeniu sprawy spadkowej. Jakie przepisy będą obowiązywać, czy te z 1987 roku? Czy dalszej rodzinie należy się zachowek? Pytając wprost, czy prawo do zachowku ma siostra zmarłego wujka?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Nie napisała Pani, że wujek pozostawił po swojej śmierci testament, więc przyjmuję w dalszej odpowiedzi, że takowego nie ma, jak również że w skład spadku po wujku nie wchodzi gospodarstwo rolne.

Przepisy o zachowku znajdują się w art. 991 i następnych ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zmianami, dalej zwanej: „K.c.”). Prawo do zachowku ustanawia art. 991 K.c., zgodnie z którym:

„§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.”

Z cytowanego powyżej przepisu wynikają następujące zasady:

– roszczenie z tytułu zachowku jest zawsze roszczeniem o zapłatę określonej sumy pieniężnej (równowartość w pieniądzu 2/3 – gdy uprawniony do zachowku jest trwale niezdolny do pracy albo małoletni lub 1/2 udziału spadkowego – w pozostałych wypadkach – przysługującego spadkobiercy ustawowemu, który nie został powołany do dziedziczenia z mocy testamentu),

– roszczenie z tytułu zachowku przysługuje wtedy, gdy dany spadkobierca należy do kręgu spadkobierców ustawowych, a przy dziedziczeniu testamentowym nie został powołany do spadku i nie otrzymał od spadkodawcy darowizny lub/i zapisu w testamencie.

O zachowek można wystąpić tylko i wyłącznie w ściśle określonym czasie. Do dnia 22 października 2011 r. termin na żądanie zachowku, w sytuacji braku testamentu, wynosił 3 lata od chwili śmierci spadkodawcy.

W dniu 23 października 2011 r. wprowadzone zostały zmiany w Kodeksie cywilnym, które zmieniły w sposób istotny dotychczasowe przepisy odnoszące się do przedawnienia roszczenia o zachowek.

Od tego dnia roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu lub pięciu lat od dnia otwarcia spadku (czyli śmierci spadkodawcy).

Nowy pięcioletni termin przedawniania roszczenia o zachowek ma zastosowanie również do roszczeń o zachowek powstałych przed dniem wejścia zmian do K.c., a więc przed dniem 23 października 2011 r., a które w tym dniu nie były jeszcze przedawnione.

Reasumując, do zachowku uprawnieni są wyłącznie zstępni (czyli dzieci, wnuki), małżonek oraz rodzice osoby zmarłej. Nikomu innemu z rodziny zachowek się nie należy. Po drugie, termin na żądanie zachowku po wujku minął 3 lata od chwili jego śmierci, czyli już dawno temu. Z tego też powodu zachowek nie należy się już nikomu, nawet osobom wyżej wskazanym, bowiem termin na jego żądanie uległ już dawno przedawnieniu.

W postępowaniu spadkowym zastosowanie będą miały przepisy obowiązujące w dacie śmierci Pani wujka, czyli w 1987 r.

Jeżeli osoba zmarła przed dniem 28 czerwca 2009 r. (czyli tak, jak Pani wujek), spadkobiercami ustawowymi są:

A. w przypadku, gdy zmarły pozostawił zstępnych (potomstwo):

  • dzieci, a jeżeli nie dożyły otwarcia spadku – wnuki, prawnuki itd.,
  • małżonek;

w takiej sytuacji zstępni i małżonek dziedziczą w częściach równych, z tym jednak, że część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż 1/4 spadku, co ma znaczenie, gdy zmarły pozostawił więcej niż troje dzieci.

B. w przypadku, gdy zmarły nie pozostawił potomstwa:

  • małżonek,
  • rodzice,
  • rodzeństwo, a jeżeli któreś z nich nie dożyło otwarcia spadku – zstępni rodzeństwa (na przykład siostrzenica, bratanice, bratankowie, a dalej ich dzieci);

w takiej sytuacji udział małżonka wynosi 1/2 spadku, druga połowa przypada łącznie rodzicom i rodzeństwu, natomiast w razie braku zstępnych, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa cały spadek przypada małżonkowi.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Podobne materiały

Gdy wnuk dziedziczy w zbiegu z dziećmi zmarłego

Miesiąc temu zmarła moja mama. Przez ostatnie dwa miesiące opiekowała się nią moja siostra, która nawet nie zawiadomiła mnie o pogrzebie. W tych...

 

Czy bratanica jest osobą uprawnioną do zachowku po wujku?

Czy ja jako bratanica mogę wystąpić o zachowek po zmarłym wujku?

 

Rodzeństwo z ustawy nie dziedziczy po sobie

Przed 18 laty zmarła moja mama, a jej mąż 4 lata temu. Mąż mamy był osobą samotną, gdyż nie ożenił się już drugi raz, nie miał swoich dzieci,...

 

Darowizna nie pozbawia prawa do zachowku

W 2000 r. moi dziadkowie aktem notarialnym przekazali mi w darowiźnie swoje mieszkanie. Dziadkowie mają trójkę żyjących dzieci. W 2004 r. zmarł...

 

Czy od darowizny domu i działki trzeba wypłacić zachowek?

Mój tata posiadał odrębną własność (dom i działkę), którą w 1996 r. otrzymałam od niego aktem darowizny. Mama zmarła dużo wcześniej. Umowa ustna...

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »