Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z długami spadkowymi?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy długi zmarłego męża przechodzą na żonę i dzieci?

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2014-10-28

Przed miesiącem zmarł mój mąż. W trakcie naszego małżeństwa kupiliśmy działkę i zbudowaliśmy dom, w którym mieszkamy ja i troje naszych nieletnich dzieci. Mąż miał jeszcze córkę z pierwszego małżeństwa. Czy ma znaczenie, kiedy przeprowadzę postępowanie spadkowe? Chciałabym się również dowiedzieć, co ze spadkiem i długami, które mąż zostawił: czy córka męża z pierwszego małżeństwa może domagać się ode mnie spłaty? Mąż miał dług z tytułu alimentów, czy wraz z jego śmiercią obowiązek alimentacyjny wygasa? Sprawa jest u komornika, ale jak dotąd komornik nie miał z czego ściągać długu, bo mąż był bezrobotny na moim utrzymaniu. Poza tym mąż miał też kartę kredytową z wykorzystanym limitem. Proszę więc o odpowiedź, czy długi męża przechodzą na żonę i dzieci?

Jak wynika z opisu sprawy, Pani mąż nie pozostawił na wypadek swojej śmierci testamentu, a więc w grę wchodzi dziedziczenie ustawowe.

Należy stwierdzić, że spadek po Pani zmarłym mężu dziedziczy Pani oraz jego dzieci (w tym i córka z pierwszego małżeństwa).

Wynika to wprost z art. 931 Kodeksu cywilnego (K.c.):

„§ 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

§ 2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych”.

Sytuacja prawna dzieci nie jest uzależniona od tego, czy urodziły się w czasie trwania związku małżeńskiego rodziców, czy poza takim związkiem. W jednym i w drugim przypadku dziedziczą w częściach równych (Komentarz do art. 931: Elżbieta Skowrońska-Bocian).

A więc na podstawie powyższego Pani udział w spadku po zmarłym mężu wynosi ¼, a pozostały spadek w równych częściach dziedziczą dzieci zmarłego.

Sprawę spadkową może Pani przeprowadzić w każdym czasie, nie ma ustalonych terminów. Sprawę można równie dobrze przeprowadzić nawet po kilkunastu latach. Proszę pamiętać, że jeśli zostanie poświadczone nabycia spadku przez spadkobierców męża (u notariusza lub w sądzie), to później córka zmarłego z pierwszego małżeństwa będzie mogła wnioskować o dział spadku i domagać się podziału majątku po jej ojcu. W takiej sytuacji gdyby Pani chciała zatrzymać dla siebie i swoich dzieci nieruchomości oraz ruchomości które pozostawił zmarły (do spadku wejdzie jego majątek osobisty + 1/2 udziału w majątku wspólnym małżeńskim), to musi Pani liczyć się ze spłatą córki zmarłego. Proszę pamiętać, że córka zmarłego męża może w każdym czasie założyć sprawę spadkową i domagać się spłaty od Pani i Pani dzieci jako spadkobierców ustawowych.

Co do drugiego Pani pytania dotyczącego kwestii obowiązku alimentacyjnego:

Prawa i obowiązki alimentacyjne są ściśle związane z osobą uprawnionego i zobowiązanego. Z tej przyczyny w zasadzie zarówno roszczenia alimentacyjne, jak i obowiązek alimentacyjny gasną wraz ze śmiercią osoby uprawnionej lub zobowiązanej. Natomiast raty alimentacyjne, które stały się wymagalne za życia uprawnionego, a także odpowiadający im obowiązek zapłaty, wchodzą w skład spadku. Pogląd ten jest powszechnie przyjęty (przykładowo por. uchwała SN z 15 lipca 1965 r., III CO 36/65, LexPolonica nr 311890, OSNCP 1966, nr 3, poz. 37 oraz J. Pietrzykowski, w: Kodeks cywilny..., s. 1826).

Z pytania nie wynika, że Pani jest zainteresowana odrzuceniem spadku, a więc zakładam, że przyjmie Pani spadek jak również zrobią to dzieci zmarłego.

Zgodnie z § 1 art. 922 Kodeksu cywilnego „prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów kodeksu cywilnego”.

Na podstawie powyższego artykułu spadkobiercy, którzy przyjmują spadek (spadek to nie tylko aktywa ale również pasywa, czyli długi, które zmarły miał w chwili śmierci) odpowiadają za długi zmarłego bez ograniczenia odpowiedzialności (przyjęcie spadku wprost) lub z ograniczeniem odpowiedzialności (przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza).

Tak więc spadkobiercy zmarłego męża odpowiednio do swoich udziałów w spadku będą odpowiadać za długi spadkowe (pożyczki, kredyty, i inne zadłużenia), jakie zmarły miał na dzień swojej śmierci.

Proszę jeszcze zwrócić uwagę na art. 1034 K.c.:

„§ 1. Do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe. Jeżeli jeden ze spadkobierców spełnił świadczenie, może on żądać zwrotu od pozostałych spadkobierców w częściach, które odpowiadają wielkości ich udziałów.

§ 2. Od chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe w stosunku do wielkości udziałów.

Poniżej dodatkowo przesyłam Pani informacje, dotyczące przyjęcia spadku:

Zgodnie z art. 925 K.c. spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Nie oznacza to jednak, iż nic już nie może zrobić – ma on trzy możliwości (art. 1012 K.c.). Może mianowicie:

  1. przyjąć spadek wprost – bez ograniczenia odpowiedzialności za długi spadkowe;
  2. przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza);
  3. odrzucić spadek.

Nie jest konieczne, aby wszyscy spadkobiercy przyjęli spadek. Jeden z nich może np. przyjąć, inny odrzucić, a trzeci przyjąć z dobrodziejstwem inwentarza, może być też tak, iż jeden przyjmuje, a dwóch odrzuca itd.

Zasady przyjęcia lub odrzucania są następujące:

  1. Oświadczenie o przyjęciu (zarówno prostym jak i z dobrodziejstwem inwentarza) lub odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania (art. 1015 § 1 K.c.). Termin ten nie podlega przywróceniu, a złożenie oświadczenia po jego upływie nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Jedynym wyjątkiem jest sytuacja, kiedy spadkobierca nie złożył żadnego oświadczenia pod wpływem błędu lub groźby, wówczas może uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu, uchylenie się wymaga zatwierdzenia przez sąd (art. 1019 § 3 K.c.).
  2. Jeśli w niniejszym terminie brak jest jakiegokolwiek oświadczenia spadkobiercy, uważa się że spadkobierca przyjął spadek wprost (art. 1015 § 2 K.c.), chyba że jest on osobą niemającą pełnej zdolności do czynności prawnych (poniżej 18 lat albo ubezwłasnowolnioną) albo osobą, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo też spadkobiercą jest osoba prawna – wówczas brak takiego oświadczenia jest równoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
    Jeśli więc minie 6 miesięcy, to uznane zostanie, że Pani przyjęła spadek wprost (a więc odpowiada za długi), a nieletnie dzieci z dobrodziejstwem inwentarza (z ograniczeniem odpowiedzialności za długi).
  3. Oświadczenie takie składa się przed sądem lub notariuszem. Może być złożone w trakcie postępowania sądowego o stwierdzenie nabycia spadku, a konkretnie na rozprawie spadkowej (byleby został zachowany termin).

Jakie są skutki tych oświadczeń?


  1. W przypadku przyjęcia prostego – spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia (art. 1031 § 1 K.c.):
    • do chwili przyjęcia spadku (czyli de facto do upływu 6-miesięcznego terminu) – ponosi on odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku – art. 1030 K.c.,
    • od chwili przyjęcia – ponosi odpowiedzialność całym swoim majątkiem – art. 1030 K.c.
  2. W przypadku przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1031 § 2 K.c.):
    • spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości stanu czynnego spadku ustalonego w inwentarzu,
    • ograniczenie to jednak odpada, jeśli spadkobierca podstępnie nie podał do inwentarza przedmiotów należących do spadku albo podał do inwentarza nieistniejące długi,
    • jeśli spadkobierca spłacił niektóre długi spadkowe, nie wiedząc o istnieniu innych długów, ponosi odpowiedzialność za niespłacone długi tylko do wysokości różnicy między wartością ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku a wartością świadczeń spełnionych na zaspokojenie długów, które spłacił – art. 1032 § 1 K.c.,
    • natomiast jeśli spadkobierca spłacił część długów spadkowych, a wiedział o istnieniu innych, to wówczas ponosi on za niespłacone długi odpowiedzialność ponad wartość stanu czynnego spadku, jednakże tylko do takiej wysokości, w jakiej byłby obowiązany je zaspokoić, gdyby spłacał należycie wszystkie długi spadkowe (art. 1032 § 2 K.c.),
  3. W przypadku odrzucenia spadku spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku (art. 1020 K.c.).

Jak Pani widzi, nawet jeśli dziecko nie złoży żadnego oświadczenia, to i tak co najwyżej przyjmie spadek z dobrodziejstwem inwentarza, będzie więc odpowiadać za długi tylko do wartości swojego udziału spadkowego (czyli krótko mówiąc sytuacja majątkowa dziecka nie może się w żaden sposób pogorszyć).

Natomiast jeśli dzieci miałyby spadek odrzucić, to takich oświadczeń nie mogą złożyć samodzielnie, a jedynie przez przedstawiciela ustawowego, którym jest Pani. Jednakże zgodnie z art. 101 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko. Konieczne będzie więc zezwolenie sądu opiekuńczego, inaczej oświadczenie o odrzuceniu będzie nieważne. Sąd, oprócz kwestii prawnych, będzie rozważał celowość odrzucenia spadku z gospodarczego punktu widzenia, z uwagi na dobro dziecka. W postępowaniu przed sądem opiekuńczym będzie trzeba wskazać powody, dla których ma nastąpić odrzucenie spadku.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Nieodrzucenie spadku i spłata wysokich długów

W 2007 r. zmarł mój ojciec, z którym od lat 80. nie miałam kontaktu, bo zostawił mnie i mamę. Ponieważ nie otrzymałam żadnego spadku, nie...

Od jakiego momentu zaczyna biec okres, w którym można odrzucić spadek?

Krewna mojej żony zmarła 1,5 roku temu. Najprawdopodobniej zostawiła sporo długi, więc żona notarialnie odrzuciła spadek. Naszych dzieci (dorosłe córki,...

Zaliczenie kredytu do długów spadkowych

Ojciec zapisał w testamencie cały majątek swojej drugiej żonie. Przed jego śmiercią wspólnie zaciągnęli kredyt na samochód. W sądzie został już...

Dziedziczenie długów spadkowych

Niedawno zmarła moja mama. Zostały po niej niespłacone kredyty. Nie mam pewności, czy nie pozostały jakieś inne zobowiązania. Mieszkałem razem z mamą...

Odpowiedzialność za długi żony

Wiem o tym, że są trzy formy przyjęcia spadku: można przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (tzw. przyjęcie proste),...

Małe dziecko a kłopotliwy spadek

Dwa lata temu zmarła siostra mojego męża. Mąż i jego rodzice zrzekli się spadku. Kolejnym spadkobiercą jest nasz syn (ma 3 lata). Złożyliśmy do sądu...

Jak uchronić dziecko przed długami spadkowymi?

Mój były mąż kilka lat temu wyjechali do Anglii. W ubiegłym tygodniu dowiedziałam się o jego śmierci. Nie wiem, czy zostawił jakikolwiek spadek...

Przekazanie spadku a odpowiedzialność za niespłacony kredyt

W 2012 r. przyjęłam wprost spadek po moim zmarłym tacie. W 2014 r. przekazałam swój spadek przez wspólne zgodne zniesienie własności mojemu bratu. Tata...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »