Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z długami spadkowymi?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy dziecko urodzone za granicą przejmuje długi dziadków z Polski?

Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2014-09-22

Czy dziecko urodzone za granicą przejmuje długi dziadków z Polski? A dokładnie chodzi o długi spadkowe po zmarłym dziadku, czyli moim ojcu. Ja i matka odrzuciłyśmy spadek przed notariuszem. Teraz martwię się o moje 4-letnie dziecko, które urodziło się w Wielkiej Brytanii, ale ma polski paszport. W Wielkiej Brytanii dzieci, a nawet cała rodzina nie odpowiadają za długi rodziców ani nikogo z rodziny. Czy jeżeli zmienimy dziecku obywatelstwo na brytyjskie będzie ono nadal obciążone długami z Polski?

Tomasz Krupiński

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za rzeczową wyczerpującą odpowiedź
Grażyna
Dziękuję za odpowiedź. Wyjaśniła moje wątpliwości. 
Karol
Bardzo dziękuję. Wg mnie bardzo dobra i pełna odpowiedź,która wyjaśniła moje wątpliwości. Polecam innym mającym problemy z testamentem i zachowkiem.
Stanisław, 70 lat, emeryt
Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata

Problem sprowadza się do kwestii dziedziczenia dziecka, które urodziło się poza granicami Polski, ale według prawa polskiego jest obywatelem polski.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

W Polsce obowiązuje bowiem zasada prawa krwi wyrażona w art. 34 Konstytucji RP, który stanowi, że obywatelstwo polskie nabywa się przez urodzenie z rodziców będących obywatelami polskimi. Na terenie Polski Pani dziecko jest obywatelem polskim i jest jak najbardziej uprawnione do dziedziczenia spadku znajdującego się na terenie Polski.

Jeżeli więc chce Pani być spokojna, proponuję odrzucić spadek w imieniu małoletniego dziecka, co jednak nie będzie sprawą prostą (o czym dalej).

Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego w pierwszej kolejności dziedziczy najbliższa rodzina, tj. najpierw mąż i dzieci, gdy nie ma dzieci, to mąż i rodzice zmarłego, a gdy nie ma rodziców, to ich dzieci – czyli rodzeństwo zmarłego. Gdy ci też nie żyją, to ich zstępni – czyli bratankowie i siostrzeńcy.

Zgodnie bowiem z art. 931 Kodeksu cywilnego:

§ 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

§ 2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.

Pani, odrzucając spadek, jest traktowana przez prawo polskie jak osoba, która nie dożyła otwarcia spadku, dlatego udział przypadający Pani dziedziczy Pani dziecko.

Co do odpowiedzialności za długi spadkowe to do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku. Od chwili przyjęcia – ponosi odpowiedzialność za te długi z całego swego majątku.

Spadkobierca ma trzy możliwości:

  • może przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (proste przyjęcie spadku),
  • może przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza),
  • może spadek odrzucić.

Proste przyjęcie oznacza, że w przypadku gdy długi spadkowe będą większe niż wartość masy spadkowej, spadkobierca będzie za nie odpowiedzialny z całego swego majątku. Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza oznacza, iż spadkobierca odpowiada za długi spadkowe tylko do wysokości wartości spadku. W przypadku odrzucenia spadku nie będzie musiał w ogóle spłacać wierzycieli. Nie można już odwołać swego oświadczenia o odrzuceniu spadku, dlatego ten krok trzeba dobrze przemyśleć. W miejsce tej osoby wchodzą jego dzieci i wnuki.

Odrzucić spadek może zarówno spadkobierca testamentowy, jak i ustawowy.

Oświadczenie o odrzuceniu spadku należy złożyć w ciągu 6 miesięcy od momentu dowiedzenia się o powołaniu do dziedziczenia (spadkobierca ustawowy od dnia śmierci spadkodawcy, spadkobierca testamentowy od dnia, gdy dowiedział się o istnieniu testamentu).

Należy zaznaczyć, iż dla osób niepełnoletnich lub ubezwłasnowolnionych termin liczony jest od dnia, gdy wiedzę w tym zakresie pozyskał ich przedstawiciel ustawowy.

Brak złożenia oświadczenia w terminie 6 miesięcy oznacza proste przyjęcie spadku.

Dla osób niepełnoletnich lub ubezwłasnowolnionych brak oświadczenia w terminie oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Oświadczenie o odrzuceniu spadku może złożyć tylko osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych, w stosunku do innych osób takie oświadczenie może złożyć tylko ich przedstawiciel ustawowy za zgodą sądu opiekuńczego.

Jak Pani zapewne wie, oświadczenie o odrzuceniu spadku składa się przed sądem miejsca zamieszkania lub przed sądem spadku, można je także złożyć przed notariuszem (szybsze). Oświadczenie takie nie może być jednak odwołane. Spadkobierca musi wymienić osoby należące do kręgu spadkobierców, powołać wszystkie znane sobie testamenty oraz dołączyć akt zgonu spadkodawcy.

Jak już wspominałem, odrzucenie spadku przez osobę małoletnią jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd, w konsekwencji rodzice nie mogą bez zgody sądu opiekuńczego dokonać takiej czynności ani wyrazić zgody na jej wykonanie (art. 101 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

Tym samym musi Pani wystąpić do sądu opiekuńczego (którym jest sąd rejonowy, wydział rodzinny i nieletnich, w którego okręgu mieszka dziecko) z wnioskiem o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka. Jeśli z wnioskiem wystąpi tylko jedno z rodziców, drugie i tak musi zostać wysłuchane. Zgodnie bowiem z art. 583 K.p.c. sąd udziela zezwolenia na wniosek jednego z rodziców po wysłuchaniu drugiego.

We wniosku należy uprawdopodobnić, że przyjęcie spadku pozostaje w sprzeczności z dobrem i interesem dziecka.

Wniosek taki podlega opłacie stałej w wysokości 40 zł. Potwierdzenie uiszczenia opłaty należy załączyć do wniosku.

Jeżeli postępowanie przed sądem rodzinnym przedłuża się, to należy w ciągu 6 miesięcy od odrzucenia spadku przez Panią złożyć do sądu spadku oświadczenie o odrzuceniu spadku również w imieniu małoletnich dzieci, zaznaczając jednocześnie, że postępowanie przed sądem rodzinnym o wyrażenie zgody na odrzucenie spadku w imieniu dziecka wciąż się toczy (można w sądzie rodzinnym uzyskać stosowne zaświadczenie o tym, że sprawa jest w toku). Przerwie to bieg 6-miesięcznego terminu na złożenie stosownego oświadczenia do czasu wydania zgody przez sąd rodzinny.

Po uprawomocnieniu się zezwolenia sądu opiekuńczego w formie postanowienia należy złożyć przed notariuszem lub sądem rejonowym, wydziałem cywilnym, właściwym ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu dziecka, oświadczenie o odrzuceniu spadku przez dziecko.

Oświadczenie o odrzuceniu spadku można złożyć na piśmie z podpisem urzędowo (notarialnie) poświadczonym bądź ustnie do protokołu. Oświadczenie powinno zawierać:

  • imię i nazwisko spadkodawcy, datę i miejsce jego śmierci oraz miejsce jego ostatniego zamieszkania, a także odpis aktu zgonu, jeśli oświadczenie składa Pani przed notariuszem;
  • tytuł powołania do spadku.

Nadto winna Pani załączyć bądź okazać postanowienie sądu opiekuńczego o zezwoleniu na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd majątkiem dziecka.

Zarówno wniosek o zezwolenie do sądu opiekuńczego, jak i oświadczenie o odrzuceniu spadku może Pani złożyć przez pełnomocnika. Pełnomocnikiem może być adwokat lub radca prawny, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni wnioskodawcy oraz osoby pozostające z nim w stosunku przysposobienia. Pełnomocnictwa winna Pani udzielić wraz z mężem.

Pełnomocnictwo winno być opłacone – opłatą skarbową w wysokości 17 zł. Pełnomocnictwo do złożenia wniosku do sądu opiekuńczego o zezwolenie na odrzucenie spadku w imieniu dziecka może być sporządzone wyłącznie na piśmie, bez żadnych dodatkowych wymogów co do formy. Natomiast pełnomocnictwo do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku musi zostać sporządzone z podpisem urzędowo (notarialnie) poświadczonym.

Konsul może poświadczyć urzędowo podpis, ale nie może przyjąć oświadczenia o odrzuceniu spadku.

Jeżeli z powyższym postępowaniem Pani nie zdąży, to Pani dziecko odziedziczą z mocy prawa spadek w części przypadającej Pani, ale z dobrodziejstwem inwentarza.

Odnosząc się do kwestii przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza – zgodnie z art. 1031 Kodeksu cywilnego w razie prostego przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia. Zaś w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku. Powyższe ograniczenie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie nie podał do inwentarza przedmiotów należących do spadku albo podał do inwentarza nieistniejące długi.

Jak z powyższego wynika art. 1031 normuje zakres odpowiedzialności spadkobierców za długi spadkowe. Jest on uzależniony od treści oświadczenia o przyjęciu spadku.

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza powoduje, że odpowiedzialność spadkobiercy zostaje ograniczona do wartości stanu czynnego spadku. Innymi słowy, to wszystko to, co można sprzedać, aby za uzyskane ze sprzedaży pieniądze pokryć wszystkie zaległe należności. Spadkobierca odpowiada całym swoim majątkiem, ale tylko do określonej wartości. Wyczerpanie sumy wyznaczającej granice odpowiedzialności w zasadzie zwalnia go od dalszej odpowiedzialności.

Koniecznie dodać należy, iż ograniczenie odpowiedzialności jest wyłączone, gdy chodzi o realizację wierzytelności zabezpieczonej hipoteką, zabezpieczonej zastawem oraz gdy chodzi o obowiązki wynikające z umowy o dożywocie.

W praktyce ograniczenie odpowiedzialności powoduje to, iż spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, odpowiada za długi spadkowe tylko do wysokości stanu czynnego spadku, ustalonego w spisie inwentarza. W związku z tym art. 319 K.p.c. stanowi, że jeżeli pozwany ponosi odpowiedzialność z określonych przedmiotów majątkowych albo do wysokości ich wartości, sąd może, nie wymieniając tych przedmiotów ani ich wartości, uwzględnić powództwo, zastrzegając pozwanemu prawo do powołania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności (por. wyrok SN z 28 czerwca 1977 r., III CRN 102/77, LexPolonica nr 320334).

Wynika z tego, że oczywiście wierzyciele zawsze mogą żądać od Pani dziecka zapłaty, a sąd może uwzględnić takie powództwo, jednak wtedy w toku postępowania egzekucyjnego będzie ono mogło powołać się na ograniczenie odpowiedzialności do odpowiedniej sumy, która oczywiście mogła zostać już wyczerpana (wtedy egzekucja będzie bezskuteczna).

Tak więc wierzyciele mogą żądać od Pani dziecka wszystkich długów, jednak jego odpowiedzialność ograniczać się będzie do czystej wartości spadku.

Jest to dosyć skomplikowane i problematyczne, dlatego przy dużych długach Pani ojca odradzam przyjmowanie spadku.

Na marginesie dodam, że śmierć Pani ojca nie przerwała biegu przedawnienia długów (chyba, że chodzi o długi wobec ZUS i podatki). Najczęściej takie długi przedawniają się z upływem 3 lat od dnia ich wymagalności, więc w razie ich dochodzenia Pani dziecku jako spadkobiercy będzie służył zarzut przedawnienia. Oczywiście jest to koło ratunkowe, jeżeli nie uda się Pani przeprowadzić procedury odrzucenia spadku przez Pani dziecko.

Na koniec wyjaśnię jeszcze, że nawet po zmianie obywatelstwa Pani dziecko dziedziczy spadek, gdyż nie ma przeszkód, aby spadek położony w Polsce został odziedziczony przez cudzoziemca. Pani dziecko utraci polskie obywatelstwo, dopiero gdy się go zrzeknie. Po nadaniu mu obywatelstwa angielskiego będzie miało tzw. podwójne obywatelstwo.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z długami spadkowymi?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »