Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy jestem uprawniona do dochodzenia zachowku?

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2015-02-17

Mam pytanie o prawo do zachowku po mojej mamie. Moja mama dokonała wykupu mieszkania i następnie aktem notarialnym właścicielem mieszkania uczyniła swoją wnuczkę. Kilka miesięcy temu mama zmarła. Czy jestem uprawniona do dochodzenia zachowku?

Podstawę prawną dla przedstawionego przez Panią zagadnienia stanowią przepisy Kodeksu cywilnego, tj. art. 991 K.c. Wyznaczają one krąg podmiotów uprawnionych do dochodzenia zachowku, jak też zakres odpowiedzialności zobowiązanego. Zgodnie bowiem z treścią „art. 991. § 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”.

Niewątpliwe więc Pani jako spadkobierca ustawowy jest uprawniona do dochodzenia zachowku. Wobec faktu, iż jedynym substratem majątkowym jest mieszkanie, spadek przybrał postać tzw. spadku pustego. Jednakże nie wyklucza to dochodzenia roszeń o zachowek od obdarowanego. Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż matka dokonała darowizny mieszkania.

„Art. 1000. § 1. Jeżeli uprawniony nie może otrzymać należnego mu zachowku od spadkobiercy lub osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakże obdarowany jest obowiązany do zapłaty powyższej sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny.

§ 2. Jeżeli obdarowany sam jest uprawniony do zachowku, ponosi on odpowiedzialność względem innych uprawnionych do zachowku tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.

§ 3. Obdarowany może zwolnić się od obowiązku zapłaty sumy potrzebnej do uzupełnienia zachowku przez wydanie przedmiotu darowizny.”

Za dług spadkowy w postaci zachowku w pierwszej kolejności odpowiadają spadkobiercy (a w drugiej – po wejściu w życie noweli z 18 marca 2011 r. – zapisobiercy windykacyjni). Jeżeli jednak uprawniony nie może uzyskać od tych podmiotów należnego mu zachowku, odpowiedzialność ponoszą także osoby, które otrzymały od spadkodawcy darowiznę podlegającą doliczeniu do spadku (art. 993 i n.). Odpowiedzialność ta ma miejsce zarówno wtedy, gdy uprawniony uzyskał jedynie część sumy należnej mu z tytułu zachowku, jak i wówczas, gdy nie uzyskał jej w ogóle.

Ciężar dowodu co do wystąpienia sytuacji uzasadniającej odpowiedzialność obdarowanego ciąży na uprawnionym z tytułu zachowku (art. 6).

Za zachowek ponoszą odpowiedzialność osoby, które otrzymały od spadkodawcy darowiznę podlegającą doliczeniu do spadku, ale nie jest to grupa jednolita.

Osoby obdarowane mogą zwolnić się od odpowiedzialności przez wydanie przedmiotu darowizny (art. 1000 § 3). Osobom tym przysługuje facultas alternativa (upoważnienie przemienne), które jednak nie obejmuje surogatu otrzymanego w zamian za przedmiot darowizny. Z uprawnienia tego mogą skorzystać zarówno obdarowani uprawnieni do zachowku, jak i osoby, którym takie uprawnienie nie przysługuje.

Przedmiot darowizny powinien zostać wydany w takim stanie, w jakim znajduje się w chwili realizacji upoważnienia przez obdarowanego. Pogorszenie przedmiotu darowizny oraz zmniejszenie jego wartości, które nastąpiło przed powstaniem obowiązku zaspokojenia roszczenia o zachowek, pozostaje bez wpływu na możliwość skorzystania z upoważnienia przemiennego. Podobnie jest, gdy zmniejszenie wartości przedmiotu darowizny nastąpiło już po powstaniu takiego obowiązku, ale jest wynikiem normalnego korzystania z tego przedmiotu. Jeżeli natomiast obdarowany doprowadził do pogorszenia lub zmniejszenia wartości przedmiotu darowizny po powstaniu obowiązku zaspokojenia roszczenia o zachowek, skorzystanie przez niego z upoważnienia przemiennego należy ocenić jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5).

Roszczenie o zachowek ulega przedawnieniu w terminie 5 lat od śmierci mamy. Sugerowałbym rozpoczęcie kroków prawnych zmierzających do realizacji Pani uprawnień.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Przekazanie mieszkania wnukowi a zachowek

Moja matka kilka lat przed śmiercią przekazała swoje mieszkanie wnukowi (mojemu siostrzeńcowi). Niestety nie...

Czy mamy prawo do zachowku od spadku, który otrzymała wnuczka zmarłej?

Nasza mama zmarła w 2013 r. W 1997 r. darowizną przekazała swoje mieszkanie wnuczce. Czy mamy prawo do zachowku od wnuczki zmarłej – jako jej...

Co zrobić, aby nie płacić zachowku?

Moja mama jest właścicielką mieszkania, które w testamencie przepisała na mnie (moja siostra nie została ujęta w testamencie). Mama jest rozwódką...

Spadek po dziadkach przypadł jednej wnuczce - co robić?

Moi dziadkowie przed śmiercią przekazali swój majątek jednej wnuczce. Obecnie gospodarstwem nikt się nie zajmuje i niszczeje. Czy mam prawo domagać się...

Wykluczenie z dziedziczenia dzieci ze względu na nieutrzymywanie kontaktów

Mąż mój ma dwoje dzieci z poprzedniego małżeństwa, a ja jedno. Mamy także dwójkę wspólnych dzieci. Wszyscy są już dorośli i mają swoje...

Dokładna kwota zachowku

Moja mama wyszła ponownie za mąż. Mąż 3 lata temu aktem notarialnym przepisał na nią mieszkanie. W zeszłym roku zmarł. Mama po jego śmierci...

Rodzeństwo nie chce dzielić się majątkiem po rodzicach

Przed laty ojciec podzielił swój majątek na troje dzieci, choć miał ich czworo. Ja jestem tym z dzieci, które nic nie dostało. Bracia i siostra...

Czy nie mogę starać się o zachowek?

Cztery lata temu zmarła moja mama. W testamencie cały swój udział w domy przepisała mojego bratu. Rodzice nie żyją. Jest nas czworo rodzeństwa....

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »