Kategoria: Spadek

Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy mam prawo ubiegać się o swoją część spadku?

Tomasz Ciasnocha • Opublikowane: 2015-05-27

Moi rodzice posiadali gospodarstwo rolne. Moja mama zmarła w 1950 r. po urodzeniu mnie. Pięć lat później ojciec ponownie się ożenił – mam dwoje przybranego rodzeństwa. Tata zmarł w 1973 r., a gospodarstwem zajął się mój przyrodni brat. W 1992 r. zmarła moja macocha, a w 2011 r. – przyrodni brat. Czy mam prawo ubiegać się o swoją część spadku? Co mi przypada?

Tomasz Ciasnocha

»Wybrane opinie klientów

Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata
Otrzymałam odpowiedź bardzo wyczerpującą i klarowną.
Anna, 66 lat, inżynier
Bardzo profesjonalnie, szybko, wszystko zrozumiałe
Ania, 68 lat, emerytka
Chciałem bardzo podziękować za poradę która mi bardzo pomogła wasza firma działa na najwyższym poziomie wasze odpowiedzi były wyczerpujące i pomocne jeszcze raz bardzo dziękuję i pozdrawiam.
Krzysztof
Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź, uratowała mi Paki tyłek.
Jerzy, 53 lata, informatyk

Zdolność do dziedziczenie ocenia się na podstawie przepisów prawa spadkowego obowiązujących w momencie otwarcia spadku – czyli w momencie śmierci spadkobiercy

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Pana mama zmarła w 1947 r. a wiec pod rządami dekretu z dnia 8 października 1946 r. Prawo spadkowe.

Wprawdzie przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Przepisy wprowadzające kodeks cywilny przewidywały, iż do spadków otwartych przed wejściem w życie Kodeksu cywilnego należy stosować przepisy Kodeksu cywilnego, które wprowadzały ograniczenia w dziedziczeniu gospodarstwa rolnego (wymóg posiadania kwalifikacji, praca w gospodarstwie itp.) ,niemniej jednak Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 września 2007 r., sygn. akt P 21/06, uznał te przepisy za niekonstytucyjne.

Jeżeli dziś wystąpiłby Pan o stwierdzenie nabycia spadku po mamie, sąd orzekałby jedynie na podstawie z dnia 8 października 1946 r. Prawo spadkowe.

Zgodnie art. 17 § 1 Prawa spadkowego z 1946 r. „do spadku powołane są przede wszystkim dzieci spadkodawcy, które dziedziczą w częściach równych”. Na podstawie art. 22 prawa spadkowego z 1946 r. pozostały przy życiu małżonek dziedziczy z ustawy: w zbiegu ze zstępnymi małżonka zmarłego – jedną czwartą część spadku.

„Art. 17. § 1. Do spadku powołane są przede wszystkim dzieci spadkodawcy, które dziedziczą w częściach równych.

§ 2. Jeżeli dziecko nie żyje w chwili otwarcia spadku, część spadkowa, jaka by mu przypadła, przechodzi na jego dzieci w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do wstępowania dalszych zstępnych w miejsce swych wstępnych. (…)

Art. 22. Pozostały przy życiu małżonek dziedziczy z ustawy: w zbiegu ze zstępnymi małżonka zmarłego – jedną czwartą część spadku, w zbiegu z jego rodzicami i rodzeństwem lub zstępnymi rodzeństwa – połowę spadku, a w braku takich krewnych – cały spadek”.

Jeżeli gospodarstwo rolne stanowiło przedmiot współwłasności Pana matki i ojca, należy domniemywać, iż ich udziały wynosiły po 1/2 całości.

W tej sytuacji Pana ojciec odziedziczył po żonie 1/4 z jej udziału w gospodarstwie, a Pan pozostałą część, tj. 3/4 z udziału mamy w gospodarstwie rolnym.

Inaczej już przedstawia się sytuacja z dziedziczeniem po Pana ojcu. Ponieważ zmarł on w 1973 r., dziedziczy Pan po nim gospodarstwo rolne, jeżeli spełnia Pan przesłanki, o których mowa w art. 1059 Kodeksu cywilnego w brzmieniu nadanym ustawą z 04.11.1971 r.:

„Art. 1059. § 1. Dzieci spadkodawcy dziedziczą z ustawy gospodarstwo rolne, jeżeli:

1) bezpośrednio przed otwarciem spadku pracowały w tym gospodarstwie nieprzerwanie co najmniej od roku albo

2) w chwili otwarcia spadku są członkami rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub pracują w gospodarstwie rolnym takiej spółdzielni, albo

3) w chwili otwarcia spadku bądź prowadzą inne indywidualne gospodarstwo rolne, bądź też pracują w gospodarstwie rolnym swoich rodziców, małżonka lub jego rodziców, albo

4) w chwili otwarcia spadku bądź są małoletnie, bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo

5) w chwili otwarcia spadku są trwale niezdolne do pracy.

§ 2. Jeżeli żadne z dzieci spadkodawcy nie odpowiada jednemu z warunków przewidzianych w punktach 1, 2 lub 3 paragrafu poprzedzającego, dziedziczą z ustawy gospodarstwo te spośród nich, które mają kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego i nie później niż przed upływem sześciu miesięcy od otwarcia spadku oświadczą w sądzie lub w państwowym biurze notarialnym gotowość prowadzenia gospodarstwa należącego do spadku”.

Pozostaje jeszcze problem, który może wynikać w związku z przepisami ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Ustawa o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych zmierzała do usunięcia stanu niezgodności pomiędzy stanem prawnym nieruchomości rolnych i rzeczywistym stanem posiadania. Prawo własności gospodarstw rolnych uzyskiwali samoistni ich posiadacze, przy spełnieniu określonych w ustawie dalszych przesłanek.

Zgodnie z art. 1 tej ustawy samoistni posiadacze (często byli to właściciele, którzy jednak nabyli własność w sposób nieformalny, tj. w drodze darowizny bez zachowania formy notarialnej, lub tez w drodze dziedziczenia bez przeprowadzania postępowań spadkowych, a tym samym nie posiadali dokumentów potwierdzających ich własność) nabywali Akty Własności Ziemi potwierdzające ich władność

„Art. 1. 1. Nieruchomości wchodzące w skład gospodarstw rolnych, zwane dalej »nieruchomościami«, i znajdujące się w dniu wejścia w życie ustawy w samoistnym posiadaniu rolników stają się z mocy samego prawa własnością tych rolników, jeżeli oni sami lub ich poprzednicy objęli te nieruchomości w posiadanie na podstawie zawartej bez prawem przewidzianej formy umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, umowy o dożywocie lub innej umowy o przeniesienie własności, o zniesienie współwłasności albo umowy o dział spadku.

2. Rolnicy, którzy do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy posiadają nieruchomości jako samoistni posiadacze nieprzerwanie od lat pięciu, stają się z mocy samego prawa właścicielami tych nieruchomości, chociażby nie zachodziły warunki określone w ust. 1. Jeżeli jednak uzyskali posiadanie w złej wierze, nabycie własności następuje tylko wtedy, gdy posiadanie trwało co najmniej przez lat dziesięć”.

Mogła mieć wiec miejsce sytuacja, że Pana ojciec i Pana macocha otrzymali Akt Własności Ziemi potwierdzający ich własność co do całego gospodarstwa rolnego. W tej sytuacji udział Pan matki przepadłby, gdyż według Aktu Własności Ziemi właścicielami gospodarstwa byłby Pana ojciec i Pana macocha.

Ostatni problem wynika z możliwości zasiedzenia Pana udziału w spadku po ojcu przez Pan przybrane rodzeństwo. Jak Pan wspomniał, po śmierci Pana ojca gospodarstwo prowadził Pana przybrany brat. Ponieważ Pan ojciec zmarł w 1973 r., a przybrany zmarł w 2011 r., jego spadkobiercy mogą twierdzić, iż w związku z upływem ponad 30 lat doszło do „zasiedzenia” Pana udziału w spadku.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »