Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy mamy prawo do zachowku od spadku, który otrzymała wnuczka zmarłej?

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2015-01-09

Nasza mama zmarła w 2013 r. W 1997 r. darowizną przekazała swoje mieszkanie wnuczce. Czy mamy prawo do zachowku od wnuczki zmarłej – jako jej dzieci?

Zaliczanie darowizn na poczet należnych spadkobiercom sched spadkowych jest rezultatem przyjęcia idei równego traktowania wszystkich dzieci spadkodawcy. Jeżeli więc niektóre z dzieci uzyskały pewne korzyści za życia spadkodawcy, powinno się to uwzględnić przy dokonywaniu działu spadku. Darowizny, zwłaszcza znacznej wartości, z reguły – w przekonaniu zainteresowanych – dokonywane są na poczet przyszłego spadku (łac. successio anticipata). Zaliczanie darowizn obowiązuje jedynie przy dziedziczeniu ustawowym.

Zgodnie z art. 991 Kodeksu cywilnego „zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Z Pana wyjaśnień nie wynika, czy mieszkanie, które było przedmiotem darowizny, wyczerpywało lub prawie wyczerpywało cały spadek, czy tylko stanowiło pewną część całości.

Gdy darowizna wyczerpywała lub prawie wyczerpywała spadek, to można żądać zachowku od obdarowanego w całości, zaś jeżeli spadkobierca nie otrzymał po spadkodawcy kwoty, która nie jest równa kwocie zachowku – to przysługuje mu roszczenie o jego uzupełnienie.

Zgodnie z art. 993 Kodeksu cywilnego „przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę”.

Jednak stosownie do art. 994 Kodeksu cywilnego § 1 „przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku”.

Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.

Darowizna mieszkania dla wnuka uczyniona przez Pana mamę będzie zaliczana do spadku, jeżeli nie jest to drobna darowizna, zwyczajowo w danych stosunkach przyjęta (oczywiście darowizna nieruchomości taką nie jest) i jeżeli została dokonana mniej niż przed 10 laty, licząc od dnia śmierci teściowej (dnia otwarcia spadku).

Z Pana relacji wynika, iż darowizna została dokonana w 1997 r., zaś Pana mama zmarła w 2013 r. – zatem darowizna ta nie będzie podlegała doliczeniu do zachowku, na skutek czego wyłączone jest domaganie się uzupełnienia zachowku od obdarowanego wnuka.

Gdyby była taka możliwość, podstawą do domagania się zachowku od obdarowanego, gdy wartość darowizny wyczerpuje prawy cały spadek, jest art. 1000 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym jeżeli uprawniony nie może otrzymać należnego mu zachowku od spadkobiercy lub osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakże obdarowany jest obowiązany do zapłaty powyższej sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny.

Obdarowany może zwolnić się od obowiązku zapłaty sumy potrzebnej do uzupełnienia zachowku przez wydanie przedmiotu darowizny.

Należy mieć na uwadze, że roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu.

Roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku.

Reasumując, na podstawie przedstawionych przez Pana okoliczności, w świetle powyższych rozważań, należy stwierdzić, iż roszczenie o zachowek w stosunku do obdarowanego w tym przypadku odpada.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Przekazanie mieszkania wnukowi a zachowek

Moja matka kilka lat przed śmiercią przekazała swoje mieszkanie wnukowi (mojemu siostrzeńcowi). Niestety nie...

Jak nie zapłacić zachowku od darowizny połowy nieruchomości?

Pięć lat przed śmiercią mamy otrzymałam od niej aktem darowizny połowę nieruchomości (domu) w zamian za opiekę do końca jej dni. Po śmierci mamy nie...

Jak najkorzystniej przekazać nieruchomość wnuczce?

Dziadkowie posiadają udział w nieruchomości zabudowanej domem, mają dzieci, lecz chcą przekazać swoją część wnuczce. Jak najbezpieczniej...

Czy macocha ma prawo do zachowku?

Dziewięć lat temu ojciec darował mi mieszkanie aktem notarialnym, 2 lata temu ponownie się ożenił. Niedawno tato zmarł. Mam jeszcze siostrę. Czy mieszkanie...

Darowizny nieruchomości w rodzinie a zachowek

Dokonaliśmy dwóch darowizn w rodzinie – mama darowała mi swoje mieszkanie, a ja dałam jemu moje (otrzymane od dziadka). Taka była nasza umowa...

Czy jestem uprawniona do dochodzenia zachowku?

Mam pytanie o prawo do zachowku po mojej mamie. Moja mama dokonała wykupu mieszkania i następnie aktem notarialnym właścicielem mieszkania uczyniła...

Zasiedzenie mieszkania po ojcu a zachowek

Po śmierci ojca została po nim kawalerka. Ojciec zapisał ją w testamencie mojej siostrze, która mieszka tam przez 22 lata. Czy nastąpiło zasiedzenie...

Testamenty wzajemne wraz z wydziedziczeniem, aby uniknąć wypłaty zachowku

Jesteśmy małżeństwem po przejściach. Sporządziliśmy wraz z żoną u notariusza testamenty wzajemne, mocą których przekazaliśmy sobie wzajemnie...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »