Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy należy mi się zachowek?

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2014-01-21

Moja matka zmarła w 1995 r. Mieszkała z moim ojcem w mieszkaniu komunalnym, nie zostawiła testamentu. W 2005 r. ojciec wykupił mieszkanie; zmarł w 2010 r., przepisawszy wcześniej mieszkanie na moją jedyną siostrę (niestety nie wiem, czy była to darowizna, czy może zapis w testamencie). Czy w takiej sytuacji należy mi się zachowek albo spadek po rodzicach?

Należy się Panu spadek po dwóch spadkobiercach.

I. Dziedziczenie ustawowe po śmierci mamy:

Jeśli Pana mama nie zostawiła testamentu po swojej śmierci, to w grę wchodzi dziedziczenie ustawowe. Kwestie dotyczące tego typu dziedziczenia reguluje Kodeks cywilny (dalej – K.c.).

Zgodnie z § 1 art. 931 K.c. w pierwszej kolejności powołane do spadku są dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek, dziedziczą oni w częściach równych, ale część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

A więc po śmierci mamy z mocy ustawy spadek nabyli Pan, Pana ojciec i Pana siostra w równych częściach, czyli każde po 1/3.

W skład spadku wejdzie majątek osobisty Pana mamy + 1/2 majątku wspólnego małżeńskiego Pana rodziców.

Jeżeli Pana mama posiadała jakieś nieruchomości czy ruchomości, to weszły one również w skład spadku po jej śmierci i podlegają podziałowi między jej spadkobierców.

II. Dziedziczenie po śmierci Pana ojca w sytuacji, gdy pozostawił notarialny testament na rzecz siostry:

Na podstawie testamentu Pańska siostra dziedziczy cały spadek po ojcu, w tym także mieszkanie, które zmarły wykupił sam po śmierci Pana mamy. Do spadku po ojcu wchodzi jego majątek osobisty (w tym mieszkanie) + 1/3 udziału w spadku, który nabył po śmierci Pana mamy (oczywiście jeśli mama pozostawiła jakieś aktywa po swojej śmierci).

III. Dziedziczenie po śmierci Pana ojca w sytuacji, gdy mieszkanie przepisał na siostrę za pomocą umowy darowizny:

Wówczas wszystko, co pozostawił Pana ojciec po swojej śmierci (oprócz mieszkania), będzie podlegało dziedziczeniu ustawowemu, czyli przypadnie po równo Panu i siostrze.

W sytuacji opisanej w puntach II i III będzie Panu przysługiwał zachowek od wartości mieszkania przekazanego na rzecz Pana siostry, bez względu na to, czy przekazanie nastąpiło za pomocą darowizny, czy testamentu.

Stosownie bowiem do art. 991 § 1 K.c. zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

Wedle § 2 art. 991 K.c. jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

Reasumując: w Pana przypadku radziłabym najpierw przeprowadzić sprawę spadkową po mamie, następnie po ojcu, a później wystąpić do siostry o wypłatę zachowku. Jeżeli siostra nie zgodziłby się zapłacić go dobrowolnie, powinien Pan skierować sprawę do sądu.

Jest jeszcze jedna możliwość: jeżeli Pana ojciec przekazał siostrze mieszkanie na podstawie notarialnej umowy dożywocia, nie będzie się Panu należał zachowek.

Według art. 908 § 1 K.c. jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.

Stosownie do art. 908 § 2 K.c. jeżeli w umowie o dożywocie nabywca nieruchomości zobowiązał się obciążyć ją na rzecz zbywcy użytkowaniem, którego wykonywanie jest ograniczone do części nieruchomości, służebnością mieszkania lub inną służebnością osobistą albo spełniać powtarzające się świadczenia w pieniądzach lub w rzeczach oznaczonych co do gatunku, użytkowanie, służebność osobista oraz uprawnienie do powtarzających się świadczeń należą do treści prawa dożywocia.

Umowa dożywocia nie jest bezpłatnym przysporzeniem (darowizną) i dlatego, jeżeli została zawarta, Pan nie będzie mógł żądać zachowku od wartości mieszkania zbytego na rzecz Pana siostry tą umową (tak jakby to miało miejsce w przypadku darowizny czy dziedziczenia testamentowego).

Dlatego, jak Pan widzi, bardzo ważne jest ustalenie na podstawie czego (umowy darowizny, umowy dożywocia, testamentu) Pana ojciec przekazał mieszkanie córce, aby wiedział Pan, czy należy się Panu zachowek i jakie kroki należy w sprawie podjąć.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Wyrównanie zachowku

Zostałem obdarowany przez rodziców domem wraz z działką. Moje dwie siostry otrzymały od rodziców pieniądze na zakup działek oraz budowę domów. Darowizny...

Umowa dożywocia a zachowek

Rodzice chcą przekazać mi dom i zabudowania gospodarcze na podstawie umowy dożywocia . Czy moje rodzeństwo (dwie siostry) będzie miało prawo...

Zachowek po dziadkach

Mam małoletnią córkę. Rozstałam się z jej ojcem jakiś czas temu. Dziadkowie dziecka, a rodzice mojego byłego konkubenta, zmarli w 2012...

Czy mogę dochodzić zachowku?

Mniej więcej 12 lat temu rodzice przepisali mieszkanie na moją siostrę. Czy należy mi się jakiś spadek z tego tytułu? Ojciec zmarł 8 lat temu, mama...

Zachowek dla rodzeństwa

Moje pytanie dotyczy zachowku dla rodzeństwa . Mam brata i siostrę. W 2000 r. rodzice przekazali mnie i mojemu mężowi (za pomocą...

Umowa darowizny a zachowek

Kilka lat temu babcia przepisała na mnie dom poprzez umowę darowizny (akt notarialny bez wpisu wiecznego użytkowania na rzecz babci). Dodatkowo...

Zrzeczenie się spadku - sprzedaż nieruchomości własnemu dziecku

Moja mama jest właścicielką mieszkania. Spadkobiercami będziemy ja i mój brat. Chciałbym, za zgodą wszystkich stron, przejąć mieszkanie (np. kupić)...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »