Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy od tej darowizny trzeba będzie wypłacić zachowek?

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2016-06-11

Mój tata posiadał odrębną własność (dom i działkę), którą w 1996 r. otrzymałam od niego aktem darowizny. Mama zmarła dużo wcześniej. Umowa ustna była taka, że zaopiekuję się tatą do jego śmierci, co uczyniłam. Tata zmarł w 2014 r. Akt notarialny nie jest obciążony żadnymi zobowiązaniami na rzecz kogokolwiek z rodziny. Czy dzieci brata, który zmarł jako rozwodnik rok przed darowaniem mi nieruchomości, mają prawo do zachowku? Dodam, że nie kontaktowały się z własnym ojcem ani z dziadkiem. Jeżeli jednak mają takie prawo, to w jakiej części? Jak wylicza się kwotę należną osobom posiadającym prawo do zachowku?

 

Co do zachowku wskazać należy, iż zgodnie z art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.): „zstępnym (dzieciom, wnukom itp.), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”.

Według § 2 art. 991 K.c. „jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Resumując, wskazać należy, że dzieci zmarłego brata mają prawo ubiegać się o zachowek od Pani jako osoby obdarowanej.

O zachowek można wystąpić w ciągu 5 lat od śmierci spadkodawcy lub od dnia ogłoszenia testamentu. W kwestii zachowku należy wziąć pod uwagę, prócz art. 991 K.c., także inne przepisy tego kodeksu, w szczególności art. 993-996.

Według art. 993 K.c. przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny uczynione przez spadkodawcę.

Według art. 994 § 1 K.c. przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.

Natomiast stosownie do art. 995 K.c. wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.

Podsumowując, w Pani sprawie nie ma znaczenia czas, jaki minął od chwili darowizny do śmierci spadkodawcy, ponieważ w stosunku do dzieci zmarłego nie ma zastosowania 10-letni termin przedawnienia z art. 994 § 1 K.c.

Zachowek będzie liczony według obecnej wartości darowanej Pani nieruchomości, ale według stan,u w jakim była w chwili darowizny (czyli ewentualne remonty, nakłady, które Pani poczyniła, nie będą zwiększały jej wartości).

Dzieci brata mają 5 lat, żeby dochodzić od Pani zachowku, mimo braku opieki i zainteresowania w stosunku do swojego dziadka. Jeśli sprawa trafi do sądu, może Pani przedstawić przed sądem zachowania wnuków w stosunku do ich dziadka i ubiegać się o zmniejszenie zachowku, powołując się na art. 5 K.c.

Co się tyczy obliczenia zachowku:

Podstawę ustalenia sumy stanowiącej zachowek stanowi tzw. substrat zachowku. Substrat zachowku to wartość stanu czynnego spadku wraz z wartością darowizn podlegających doliczeniu.

Aby ustalić wysokość należnego zachowku, należy ustalić wartość aktywów spadku pozostawionego przez spadkodawcę – należy zsumować wartość przedmiotów spadkowych pozostawionych przez niego oraz odjąć od tej kwoty pasywa spadku (długi spadkowe). Do tego należy doliczyć wartość darowizn uczynionych na rzecz uprawnionych do zachowku.

Zachowek wylicza się w następujący sposób:

Wartość spadku ustalona dla potrzeby obliczenia zachowku × (razy) udział danego spadkobiercy wynikający z dziedziczenia ustawowego × (razy) ułamek należnego zachowku – (minus) darowizny (lub wartość majątku, który otrzymał uprawniony do zachowku w spadku) dla uprawnionego do zachowku = wartość zachowku.

Zakładam, że jedynymi spadkobiercami ojca była Pani oraz wnuki zmarłego (udział, który dziedziczyłby Pani brat przypada w częściach równych jego dzieciom). Jeżeli brat miał np. dwoje dzieci, to każdy z nich dziedziczy po ¼ udziału w spadku, a więc zachowek dla każdego z nich to ½ (gdy na dzień śmierci dziadka były pełnoletnie oraz zdolne do pracy) lub 2/3 (gdy na dzień śmierci dziadka były nieletnie lub niezdolne do pracy) od tego udziału spadkowego (czyli 1/8 lub 1/6).

Jeżeli zatem zmarły ojciec nie pozostawił po sobie nic wartościowego w spadku, a jedynym jego majątkiem była darowana Pani nieruchomość, to jej wartość odpowiednio do art. 995 K.c. będzie stanowić podstawę do obliczenia zachowku.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Rodzic przekazał obcej osobie mieszkanie, czy można to cofnąć?

Moja 80-letnia matka przekazała obcej osobie jedyny majątek, jaki posiadała – mieszkanie. Mnie, swoją jedyną córkę oraz swoją wnuczkę pominęła. Czy...

Kto przejmuje udział syna w zachowku?

W roku 2010 zmarła Jadwiga, pozostawiając dwoje dzieci: Józefa i Annę. Dziedziczą one w równych częściach. Anna jednak wcześniej otrzymała od...

Jaka część należy się wdowie i dzieciom?

Mój ojciec testamentem na wypadek swojej śmierci cały swój majątek zapisał pasierbowi – synowi drugiej żony, z którą zawarł związek...

Mama przepisała mi mieszkanie, które wykupiła za moje pieniądze

Mama przepisała na mnie mieszkanie, które wykupiła od miasta za moje pieniądze. Po 6 latach od tego zdarzenia zmarła. Czy muszę płacić zachowek? Mieszkanie...

Niespełnienie warunków dożywocia

Są 3 siostry. Mama przekazała jednej z nich za dożywotnią opiekę swoje mieszkanie. Później napisała testament, czyniąc tę córkę jedyną...

Spłata rodzeństwa

Tata przepisał mieszkanie na naszego brata w formie darowizny 15 lat temu. W tym roku tata zmarł, a brat sprzedał to mieszkanie. Czy czwórka...

Czy zapis w testamencie jest ostateczny?

Otrzymałam w testamencie od ojca nieruchomość, w tym samy testamencie majątek otrzymała jego druga żona i córka. Mój udział wynosi...

Mieszkanie od ojca a zachowek

Mój tata darował mi mieszkanie, będąc wdowcem. Potem ożenił się drugi raz. Czy mojej macosze należy się zachowek z tego mieszkania?

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »