Kategoria: Spadek

Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy po spłaceniu zachowku ma się wolną rękę?

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2016-03-08

Ojciec zmarł kilka lat temu. Według testamentu po nim całość dziedziczy starsza siostra. Pominięte osoby w testamencie to nasza mama, moja młodsza siostra oraz dwoje dzieci z pierwszego małżeństwa ojca. Głównym przedmiotem spadku jest połowa mieszkania (druga połowa należy do naszej mamy i będzie podzielona po jej śmierci między mną i moimi dwiema siostrami). W mieszkaniu tym mieszkam wraz z rodzicami ponad 40 lat (obecnie tylko z mamą). Interesuje mnie udział własnościowy w tym mieszkaniu, ponieważ nie chcę iść z kwotą zachowku mieszkać na ulicy, na dodatek jako osoba trwale niepełnosprawna. Pozostałe rodzeństwo niewymienione w testamencie było przekonane, że to ja będę właścicielem mieszkania i nie zamierzało występować z roszczeniami do tego mieszkania. Czy w obecnej sytuacji oni mogą zrzec się należnego im zachowku na rzecz mojej osoby? Jak prawnie to można lub należy zrobić? Chodzi o to, że siostra, która odziedziczyła połowę mieszkania po ojcu, już czyni pewne kroki, aby po śmierci mamy wyrzucić mnie z mieszkania i je zająć. Czy po spłaceniu należnego mi zachowku może to uczynić? Jakie musi mieć argumenty, aby tego dokonać?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za rzeczową wyczerpującą odpowiedź
Grażyna
Dziękuję za odpowiedź. Wyjaśniła moje wątpliwości. 
Karol
Bardzo dziękuję. Wg mnie bardzo dobra i pełna odpowiedź,która wyjaśniła moje wątpliwości. Polecam innym mającym problemy z testamentem i zachowkiem.
Stanisław, 70 lat, emeryt
Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata

Sporządzony testament wyraża wolę jego autora na wypadek śmierci. Według przepisów Kodeksu cywilnego (K.c.) osoba sporządzająca testament jako wyraz swojej woli na wypadek śmierci może wskazać spadkobierców testamentowych (jednego lub kilku). Wskazanie spadkobierców to przysporzenie dla nich, korzyść w postaci stania się właścicielem majątku spadkodawcy po jego śmierci. Pana ojciec miał możliwość dowolnego rozporządzania swoim majątkiem na rzecz dowolnej osoby. Wybrał jedną ze swoich córek, którą obdarował całością swojego majątku w skład którego wchodził udział 1/2 w mieszkaniu. Niestety, ale prawo nie przewiduje już dla Pana żadnej możliwości uzyskania prawa własności do udziału w mieszkaniu po ojcu, który odziedziczyła zgodnie z testamentem Pana siostra. Nie ma Pan aktualnie żadnych instrumentów prawnych, aby pozbawić siostry jakiejś części bądź też całości odziedziczonego przez nią udziału w mieszkaniu. Pozostaje Panu jedynie możliwość ubiegania się o zachowek ze spadku po ojcu.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Zgodnie z art. 991 § 1 K.c. „zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”.

Według § 2 art. 991 K.c. „jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

O zachowek może Pan wystąpić w ciągu 5 lat od otwarcia testamentu po ojcu. W kwestii zachowku należy wziąć pod uwagę, prócz art. 991 K.c., także inne przepisy tego kodeksu, w szczególności – art. 993–996.

Według art. 993 K.c. „przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny uczynione przez spadkodawcę”.

Według art. 994 § 1 K.c. „przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku”.

Natomiast stosownie do art. 995 K.c. „wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku”.

Podstawę ustalenia sumy stanowiącej zachowek stanowi tzw. substrat zachowku. Substrat zachowku to wartość stanu czynnego spadku wraz z wartością darowizn podlegających doliczeniu.

Aby ustalić wysokość należnego zachowku, należy ustalić wartość aktywów spadku pozostawionego przez spadkodawcę – należy zsumować wartość przedmiotów spadkowych pozostawionych przez niego oraz odjąć od tej kwoty pasywa spadku (długi spadkowe). Do tego należy doliczyć wartość darowizn uczynionych na rzecz uprawnionych do zachowku.

Zachowek wylicza się w następujący sposób:

Wartość spadku ustalona dla potrzeby obliczenia zachowku × (razy) udział danego spadkobiercy wynikający z dziedziczenia ustawowego × (razy) ułamek należnego zachowku - (minus) darowizny (lub wartość majątku, który otrzymał uprawniony do zachowku w spadku) dla uprawnionego do zachowku = wartość zachowku.

Co się tyczy kwestii przeniesienia na Pana roszczeń o zachowek Pana rodzeństwa, to jest to możliwe.

W myśl art. 509 § 1 K.c. wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki (§ 2 art. 509 K.c.).

Obowiązujące przepisy prawa nie zakazują zbywania wierzytelności z tytułu zachowku (nie ma takiego przepisu), co sprawia, że zbycie wierzytelności z tytułu zachowku nie sprzeciwia się ustawie. Zastrzeżenie umowne przy wierzytelności z tytułu zachowku nie wchodzi w grę.

Pozostaje odpowiedzenie na pytanie, czy przelew wierzytelności z tytułu zachowku sprzeciwia się właściwości zobowiązania. Jak wynika z orzecznictwa sądowego, zbycie wierzytelności z tytułu zachowku nie sprzeciwia się właściwości zobowiązania. W szczególności należy wskazać, iż Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13 lutego 1975 r., sygn. akt. III CZP 91/74, stwierdził, iż uprawniony do zachowku może przenieść na inną osobę przysługującą mu z tego tytułu wierzytelność.

Mając na względzie powyższe, należy stwierdzić, iż inne osoby uprawnione do zachowku mogą przenieść na Pana swoją wierzytelność z tytułu zachowku. Zbycie to może być odpłatne lub nieodpłatne (np. darowizna).

Do przelewu wierzytelności z tytułu zachowku nie jest wymagana zgoda osoby zobowiązanej do zapłaty zachowku (Pana siostry, która odziedziczyła cały spadek).

Wracając do kwestii mieszkania. Napisał Pan, że póki co właścicielką drugiej połowy nieruchomości pozostaje Pana mama. Zatem Pana siostra bez zgody Pana mamy nie może z mieszkania nikogo wyrzucić. Musiałaby założyć sprawę w sądzie o zgodę na eksmisję z mieszkania, która to zgoda sądu zastępowałaby zgodę Pana mamy, jednakże takie sprawy nie są łatwe do wygrania. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby Pana mama jeszcze za życia darowała Panu połowę nieruchomości w drodze np. umowy darowizny lub dożywocia i wówczas jako współwłaściciel nie będzie musiał się Pan obawiać eksmisji.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »