Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy rodzina może odebrać nam mieszkanie od dziadków?

Autor: Eliza Rumowska • Opublikowane: 2016-09-17

Żona około 3 lat temu dostała w darowiźnie mieszkanie od dziadków. Babcia niedawno zmarła, a dziadek wciąż żyje. Zaczęło mu przeszkadzać to że nie przepisał mieszkania synowi. Czy reszta rodziny jak córki i synowie dziadka po jego śmierci mogą się starać, by odebrać nam to mieszkanie w całości lub w części?

W zaistniałej sytuacji prawo przewiduje dwie płaszczyzny zgłaszania roszczeń:

  1. od darczyńców (odwołanie darowizny i niedostatek darczyńcy),
  2. od spadkobierców (zachowek będący wyrównaniem schedy spadkowej).

Ad 1. Kodeks cywilny stanowi:

„Art. 897. [Niedostatek darczyńcy]

Jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Obdarowany może jednak zwolnić się od tego obowiązku zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia.

Art. 898. [Odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności]

§ 1.  Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.

§ 2.  Zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu”.

W mojej ocenie przepisy o odwołani darowizny nie mają już zastosowania, bowiem nie żyje jedno z darczyńców, nie wspomina Pan, aby sytuacja dziadka była ciężka, czy tez by popadł w niedostatek.

Dlatego w tym zakresie – nic Państwu nie grozi.

Ad 2. W kwestii zachowku i wyrównania schedy spadkowej Kodeks cywilny stanowi:

„Art. 991. [Uprawnieni do zachowku]

§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Oraz:

„Art. 994. [Darowizny niepodlegające zaliczeniu]

§ 1.  Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku”.

A także:

„Art. 1000. [Odpowiedzialność obdarowanego za zachowek]

§ 1.  Jeżeli uprawniony nie może otrzymać należnego mu zachowku od spadkobiercy lub osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakże obdarowany jest obowiązany do zapłaty powyższej sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny.

§ 2.  Jeżeli obdarowany sam jest uprawniony do zachowku, ponosi on odpowiedzialność względem innych uprawnionych do zachowku tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.

§ 3.  Obdarowany może zwolnić się od obowiązku zapłaty sumy potrzebnej do uzupełnienia zachowku przez wydanie przedmiotu darowizny”.

Z powyższego wynika zasada odpowiedzialności obdarowanego w tytułu otrzymanej od spadkodawcy (babci i dziadka) darowizny względem spadkobierców ustawowych (dzieci babci i dziadka). Jeżeli jednak nastąpiły okoliczności z art. 994, wówczas taka darowizna nie byłaby wliczana w poczet masy spadkowej i nie byłoby roszczenia o zachowek jako wyrównanie schedy spadkowej. Proszę więc to zweryfikować lub w tym zakresie przesłać informacje – istne tu są daty zawarcia umowy darowizny i data śmierci spadkodawcy, jak i czy w dacie śmierci spadkodawcy żył ten rodzic żony, który jest córką/synem darczyńców (babci i dziadka). Oczywiście weryfikacji da się dokonać tylko w stosunku do darczyńcy już zmarłego, tj. babci. Natomiast nie ukrywam, że w takich przypadkach rodzina czeka, aż oboje darczyńcy poumierają. Jednak korzyść jest taka, że termin przedawnienia roszczeń zachowkowych po babci biegnie od daty jej śmierci:

„Art. 1007. [Przedawnienie roszczeń z zachowku]

§ 2. Roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku”.

Prawdziwe zagrożenie – jak z powyższego wynika – pojawia się tak na prawdę po śmierci dziadka.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Czy zapis w testamencie jest ostateczny?

Otrzymałam w testamencie od ojca nieruchomość, w tym samy testamencie majątek otrzymała jego druga żona i córka. Mój udział wynosi...

Jaką część majątku muszę oddać rodzeństwu?

Mam siostrę i brata. Dostałem w darowiźnie od rodziców ich dom i kawałek ziemi, a siostra i brat także otrzymali po kawałku ziemi....

Darowizna 10 lat przed śmiercią

Moja mama 10 lat przed śmiercią darowała gospodarstwo jednej córce (za pieniądze). Dopiero teraz dowiedzieliśmy się o tym, tj. po śmierci mamy....

Zachowek dla osoby chorej psychicznie

Mój tata został pozwany przez siostrę chorą psychicznie nieubezwłasnowolnioną o zachowek w wysokości 100 tys. zł. Cały majątek został...

Jak darowizna wpływa na prawo do zachowku?

Dostałam darowiznę od rodziców (działkę budowlaną). Czy po ich śmierci będę musiała zapłacić rodzeństwu zachowek? Jeśli tak, to jak liczy się...

Wydziedziczone wnuki i zachowki dla prawnucząt

Babcia miała dwoje dzieci – syn zmarł w 1994 r. bezpotomnie, był rozwodnikiem, córka – nasza matka – również nie żyje (zmarła...

Zabezpieczenie majątkowe dzieci jeszcze przed śmiercią

Mamy z mężem dwoje dzieci i małą wnuczkę. Chcemy uporządkować sprawy majątkowe tak, aby po naszej śmierci nie wystąpił problem zachowku. Jak to...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »