Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy roszczenie o zachowek to zawsze roszczenie pieniężne?

Autor: Katarzyna Siwiec • Opublikowane: 2015-08-15

Mam udział 11/16 w nieruchomości, a brat 5/16, ale korzysta z większej części. W sądzie toczy się sprawa o zachowek, który ja mam wypłacić bratu. Nie mam środków na zapłacenie zachowku, ani też zdolności kredytowej. Czy jest możliwość wykorzystania mojej części majątku na poczet zachowku? Brat twierdzi, że zachowek to roszczenie pieniężne i płaci się je w gotówce. W jaki sposób rozwiązać ten problem, który trwa już 7 lat? Od jakiego czasu liczą się odsetki i jak są oprocentowane?

Zacznę od końca: pyta Pan, od jakiego czasu liczą się odsetki i jak są oprocentowane, więc wyjaśniam, że od kwoty zachowku można żądać tzw. odsetek ustawowych.

Art. 359 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego stanowi bowiem, że odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. Jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe.

Poniżej załączam Panu stawki odsetek ustawowych obowiązujące w wybranych okresach:

 Od dnia        Stawka

15/12/2008   13,00%

15/10/2005   11,50%

10/01/2005   13,50%

25/09/2003   12,25%

01/02/2003   13,00%

25/07/2002   16,00%

15/12/2001   20,00%

01/11/2000   30,00%

Niestety brak jest jednolitego stanowiska co do tego, od kiedy wymagane są odsetki – istnieje w tej materii sporne orzecznictwo, tj. sądy orzekają różnie. Często przyjmuje się, że dzień wymagalności roszczenia o zachowek to dzień doręczenie zobowiązanemu przedsądowego wezwania do zapłaty albo doręczenie pozwanemu odpisu pozwu, jeśli takiego wezwania nie było. Wymaga się jednak dla skuteczności takiego wezwania skonkretyzowania roszczenia, w tym wypadku roszczenia o zachowek. Konkretyzacja ma polegać na skierowaniu wezwania przez uprawnionego do zachowku przeciwko właściwemu zobowiązanemu z żądaniem zapłacenia określonej kwoty pieniędzy. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 kwietnia 2009 r. III CSK 298/ ostatecznie żądana i zasądzona przez sąd wysokość zachowku nie ma znaczenia dla wymagalności samego roszczenia.

Z kolei np. Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 18 listopada 1997 r., sygn. akt I ACa 690/97 stwierdził, iż roszczenie o zachowek staje się wymagalne z chwilą określenia przez sąd jego wysokości według cen z daty orzekania o nim i dopiero z tą datą staje się możliwe naliczanie odsetek za opóźnienie.

Z tym tylko, że odsetki przedawniają się z upływem 3 lat. Jak bowiem stanowi art.  125 § 1 Kodeksu cywilnego roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo przed sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd, przedawnia się z upływem lat dziesięciu, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenia okresowe należne w przyszłości ulega przedawnieniu trzyletniemu.

Co do głównego pytania o sposób załatwienia tej sprawy wobec braku środków i zdolności kredytowej powiem tak – rzeczywiście roszczenie o zachowek to roszczenie o zapłatę danej kwoty pieniężnej, ale są też dwie dodatkowe możliwości, np. rozłożenie zapłaty na raty, w tym celu proszę z powołaniem się na Pana sytuację majątkową wnioskować do sądu o rozłożenie kwoty zachowku na raty. Art. 320 Kodeksu postępowania cywilnego mówi bowiem, że w szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może w wyroku rozłożyć na raty zasądzone świadczenie, a w sprawach o wydanie nieruchomości lub o opróżnienie pomieszczenia – wyznaczyć odpowiedni termin do spełnienia tego świadczenia.

Druga możliwość to ugodowe załatwienia sprawy z bratem w ten sposób, że on zamiast zapłaty zgodzi się na przeniesienie np. udziałów w nieruchomości, tu niestety można tylko próbować osiągnąć kompromis, bo zmusić nikogo do tego niestety nie można, jako że rzeczywiście roszczenie o zachowek to roszczenie o zapłatę określonej kwoty.

Opis stanu faktycznego z czerwca 2014 r.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Słowne ustalenia między spadkobiercami

W 1990 r. zmarł mój ojciec. Na prośbę mamy uregulowałam sytuację prawną. Mama otrzymała większą część nieruchomości, my (rodzeństwo) mniejsze....

Zachowek i darowizna

Przed laty teść przepisał wnukowi mieszkanie w darowiźnie za opiekę. Nie wiem dokładnie, kiedy to miało miejsce, bo brat męża nie może sobie...

Darowizna dla siostrzeńca a zachowek

W 2014 r. zmarli moi rodzice. Po śmierci okazało się, że w 2002 r. aktem notarialnym dokonali darowizny mieszkania na rzecz mojego siostrzeńca. Czy...

Komu przysługuje roszczenie o zachowek?

Brat mojego taty zmarł bezdzietnie 5 lat temu, dziadkowie oraz mój tata zmarli wiele lat przed nim. Stryj przed śmiercią sporządził testament, na podstawie...

Żądanie zachowku od obdarowanego

Przed ok. 25 laty rodzice podarowali bratu mieszkanie. Ojciec zmarł pięć lat później, zaś matka zmarła pół roku temu. Czy po śmierci matki darowizna...

Umowa darowizny mieszkania

W jakiej formie przekazać mieszkanie jednemu dziecku, żeby drugie dziecko (któremu pomogłam kupić dom) nie mogło ubiegać się o zachowek? Lepsza jest...

Dom i ziemia zapisane matce zmarłej żony

Jestem wdowcem, mam dwoje dorosłych dzieci. Wraz z żoną mieliśmy wspólny majątek (dom i ziemię), który 5 lat przed śmiercią żony przepisaliśmy...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »