Kategoria: Spadek

Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy tylko dziedziczę samodzielnie?

Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2015-12-18

Zmarł mój mąż, byliśmy małżeństwem bezdzietnym. Mąż nie pozostawił testamentu. Czy jestem jedynym spadkobierca męża? Co w przypadku, jeżeli nie znam danych personalnych i adresów członków rodziny męża? Jakie dane muszą być zawarte we wniosku o nabycie spadku?

Tomasz Krupiński

»Wybrane opinie klientów

Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata
Otrzymałam odpowiedź bardzo wyczerpującą i klarowną.
Anna, 66 lat, inżynier
Bardzo profesjonalnie, szybko, wszystko zrozumiałe
Ania, 68 lat, emerytka
Chciałem bardzo podziękować za poradę która mi bardzo pomogła wasza firma działa na najwyższym poziomie wasze odpowiedzi były wyczerpujące i pomocne jeszcze raz bardzo dziękuję i pozdrawiam.
Krzysztof
Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź, uratowała mi Paki tyłek.
Jerzy, 53 lata, informatyk

Jeżeli Pani mąż nie zostawił testamentu, do dziedziczenia dojdzie na podstawie ustawy. Zgodnie z art. 931 Kodeksu cywilnego:

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

„§ 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

§ 2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych”.

Natomiast stosownie do art. 932:

„§ 1. W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice.

§ 2. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.

§ 3. W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych.

§ 4. Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.

§ 5. Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.

§ 6. Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku i brak jest rodzeństwa spadkodawcy lub ich zstępnych, udział spadkowy rodzica dziedziczącego w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy wynosi połowę spadku”.

Najważniejszy dla Pani jest jednak art. 933, według którego:

„§ 1. Udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu z rodzicami, rodzeństwem i zstępnymi rodzeństwa spadkodawcy, wynosi połowę spadku.

§ 2. W braku zstępnych spadkodawcy, jego rodziców, rodzeństwa i ich zstępnych, cały spadek przypada małżonkowi spadkodawcy”.

Musi mieć Pani jednak na uwadze, że stosownie do art. 9351 Kodeksu cywilnego, że przepisów o powołaniu do dziedziczenia z ustawy nie stosuje się do małżonka spadkodawcy pozostającego w separacji.

Według art. 939:

„§ 1. Małżonek dziedziczący z ustawy w zbiegu z innymi spadkobiercami, wyjąwszy zstępnych spadkodawcy, którzy mieszkali z nim razem w chwili jego śmierci, może żądać ze spadku ponad swój udział spadkowy przedmiotów urządzenia domowego, z których za życia spadkodawcy korzystał wspólnie z nim lub wyłącznie sam. Do roszczeń małżonka z tego tytułu stosuje się odpowiednio przepisy o zapisie zwykłym.

§ 2. Uprawnienie powyższe nie przysługuje małżonkowi, jeżeli wspólne pożycie małżonków ustało za życia spadkodawcy”.

Małżonek jest wyłączony od dziedziczenia, jeżeli spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione. Wyłączenie małżonka od dziedziczenia następuje na mocy orzeczenia sądu. Wyłączenia może żądać każdy z pozostałych spadkobierców ustawowych powołanych do dziedziczenia w zbiegu z małżonkiem; termin do wytoczenia powództwa wynosi sześć miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o otwarciu spadku, nie więcej jednak niż jeden rok od otwarcia spadku.

Tak więc Pani jako żona spadkodawcy dziedziczy z ustawy cały spadek po nim jedynie wtedy, gdy Pani mąż nie miał dzieci (wnuków prawnuków), jego rodzice nie żyją, a ponadto nie ma rodzeństwa i ich zstępnych (lub zmarli przed zmarli).

Oczywiście wszystkie te okoliczności sąd musi mieć udowodnione bądź aktami stanu cywilnego (zgonu, urodzenia, małżeństwa) lub oświadczeniami o odrzuceniu spadku (odrzucenie spadku powoduje, że osoba odrzucająca spadek jest traktowana jakby nie dożyła otwarcia spadku). Jeżeli nie zna Pani rodziny męża, to stwierdzenie nabycia spadku będzie utrudnione.

Postępowanie spadkowe uregulowane jest w Kodeksie postępowania cywilnego (w skrócie K.p.c.).

Sąd spadku bada z urzędu, kto jest spadkobiercą. W szczególności bada, czy spadkobierca pozostawił testament oraz wzywa do złożenia testamentu osobę, co do której będzie uprawdopodobnione, że testament u niej się znajduje.

Sąd powinien więc dojść do tego, jaki jest krąg spadkobierców. W praktyce często zdarzają się sytuacje, gdy nie ma możliwości ustalenia, ponieważ np. część spadkobierców przebywa za granicą, nie jest znany ich adres. Zachodzą tutaj dwie sytuacje:

  1. Albo osoby te są znane z imienia i nazwiska, ale nie jest znane ich miejsce pobytu – wówczas ustanawia się kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu. Zgodnie z art. 143 K.p.c. „jeżeli stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, ma być doręczony pozew lub inne pismo procesowe, wywołujące potrzebę podjęcia obrony jej praw, doręczenie może do chwili zgłoszenia się strony albo jej przedstawiciela lub pełnomocnika nastąpić tylko do rąk kuratora ustanowionego na wniosek osoby zainteresowanej przez sąd orzekający”. Kuratora można jednak ustanowić tylko wtedy, kiedy znane jest imię i nazwisko danej osoby i jest Pan pewien, iż ta osoba w ogóle żyje. Mogło być przecież tak, że skoro spadkobiercy 60 lat temu wyjechali za granicę, to któryś z nich może już nie żyć i np. pozostawił dzieci (wnuki spadkodawcy), które także powinny uczestniczyć w postępowaniu. W takim wypadku ustanawianie kuratora jest bezcelowe, skoro tak naprawdę nie znamy kręgu potencjalnych spadkobierców.
  2. Albo też w ogóle nie wiadomo, kto jest spadkobiercą, nie tylko gdzie mieszka, ale nie znamy też imienia, nazwiska, nie wiadomo, czy żyje, czy nie. W takim wypadku właściwą instytucją jest tzw. poszukiwanie spadkobierców przez ogłoszenie.

Zgodnie z art. 672 „jeśli zapewnienie spadkowe nie było złożone albo jeżeli zapewnienie lub inne dowody nie będą uznane przez sąd za wystarczające, postanowienie w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku może zapaść dopiero po wezwaniu spadkobierców przez ogłoszenie”.

Zgodnie z art. 673 ogłoszenie powinno zawierać:

  • imię, nazwisko, zawód oraz ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy;
  • datę śmierci spadkodawcy;
  • wskazanie majątku pozostałego po spadkodawcy;
  • wezwanie, aby spadkobiercy w ciągu 6 miesięcy od dnia wskazanego w ogłoszeniu zgłosili i udowodnili nabycie spadku, gdyż w przeciwnym razie mogą być pominięcie w postanowieniu o stwierdzenie nabycia spadku.

Ogłoszenie powinno być umieszczone w piśmie poczytnym na całym obszarze państwa i podane publicznie do wiadomości w miejscu ostatniego zamieszkania spadkodawcy na tym obszarze, w sposób w miejscu tym przyjęty. Jeżeli wartość spadku jest nieznaczna, sąd może zaniechać umieszczenia ogłoszenia w piśmie (art. 674 § 2). W praktyce ogłoszenie umieszcza się np. w „Rzeczpospolitej” oraz w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

Koszt ogłoszenia ponosi ten, kto o takie ogłoszenie wniósł. Ogłoszenie jest dość drogie – należy się liczyć z kosztem około 1000 zł albo i większym. Może Pani ubiegać się o zwolnienie od kosztów sądowych, jeśli nie jest w stanie ich Pani ponieść bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny – w tym celu wypełnia się stosowne oświadczenie o sytuacji osobistej, rodzinnej, majątku i dochodach (jest dostępne w każdym sądzie, a także na stronach Ministerstwa Sprawiedliwości).

W praktyce sąd zwalnia z kosztów ogłoszenia, jeśli są ku temu podstawy (tzn. stanowiłoby to dla Pani znaczny ciężar finansowy), chociaż częściowo.

Następnie trzeba poczekać 6 miesięcy (liczy się od daty ukazania się ogłoszenia w „Monitorze Sądowym i Gospodarczym”). Sąd wyznacza rozprawę, na którą wezwie także osoby, które wskutek ogłoszenia zgłosiły żądanie i podały miejsce zamieszkania. Jeżeli w ciągu 6 miesięcy od dnia ogłoszenia o wezwaniu spadkobierców nikt nie zgłosi nabycia spadku albo zgłosiwszy je, nie udowodni go na rozprawie, sąd wyda postanowienie stwierdzające nabycie spadku tylko na rzecz tych spadkobierców, których prawa zostały wykazane (art. 676 K.p.c.). Oznacza to, że sąd pomija w postanowieniu tych spadkobierców, których nie udało się odnaleźć i w Pani wypadku przyzna spadek Pani.

Dodam jeszcze, że na rozprawie spadkowej w zasadzie powinna stawić się tylko Pani jako wnioskodawczyni (ta osoba, która składała wniosek o stwierdzenie nabycia spadku).

Tak więc jeżeli nie wie Pani, czy i ewentualnie ilu krewnych posiadał Pani zmarły mąż, najlepiej wnieść sprawę o stwierdzenie nabycia spadku i wezwanie spadkobierców przez ogłoszenie.

Samo pismo – wniosek o stwierdzenie nabycia spadku powinno zawierać:

  • oznaczenie sądu, do którego jest skierowany;
  • oznaczenie rodzaju pisma (tj. wniosek o stwierdzenie nabycia spadku);
  • imię, nazwisko i adres składającego wniosek;
  • imię nazwisko oraz datę śmierci spadkodawcy;
  • miejsce ostatniego zamieszkania spadkodawcy;
  • imiona, nazwiska oraz adresy pozostałych spadkobierców;
  • podpis strony lub jej przedstawiciela ustawowego albo pełnomocnika;
  • wymienienie załączników.

Jako uczestnicy postępowania powinny zostać wskazane wszystkie osoby, które mogą wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi albo testamentowi.

Do wniosku należy dołączyć:

  • testament w oryginale (jeżeli spadkodawca go pozostawił);
  • odpis skrócony aktu zgonu w oryginale;
  • odpisy skrócone aktów urodzenia dzieci zmarłego i aktów małżeństwa zamężnych córek;
  • odpis skrócony aktu małżeństwa Pani jako wdowy;
  • opłatę sądową w kwocie 50 zł w znakach sądowych albo dowód jej uiszczenia na konto właściwego sądu.

W Pani przypadku w piśmie powinien znaleźć się wniosek o poszukiwanie spadkobierców przez ogłoszenie, chyba że jest Pani pewna, że jest jedynym spadkobiercą po mężu.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »