Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Darowanie nieruchomości w II grupie podatkowej a prawo do zachowku

Autor: Katarzyna Nosal • Opublikowane: 2019-09-20

Moja ciocia posiada dwa mieszkania. Jedno otrzymała od zmarłego męża w formie darowizny ponad 10 lat temu (mieszkanie A), drugie otrzymała 10 lat temu darowizną od zmarłego sąsiada, którym się opiekowała (mieszkanie B). Ciocia posiada dwoje rodzeństwa (moją mamę i wujka). Mąż mojej cioci posiadał z pierwszego małżeństwa syna, który pozostawił po sobie 2 dzieci. Ciocia chciałaby mieszkanie B przekazać mnie, lub mnie i mojej żonie, umową darowizny ze służebnością. Kto po śmierci cioci będzie mógł żądać zachowku i w jakim procencie od tego mieszkania? Ciocia w testamencie wskazała także mnie jako osobę, której zapisuje mieszkanie A. Analogiczne pytanie: kto z tego mieszkania będzie mógł żądać zachowku i w jakim procencie? Gdyby zamiast testamentu ciocia przekazała mi mieszkanie A umową dożywocia, to czy nie musiałbym płacić zachowku? Jaka jest w naszej sytuacji wysokość podatku?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Darowanie nieruchomości w II grupie podatkowej a prawo do zachowku

Jeśli mówimy o zachowku, to zawsze w kontekście osób, które dziedziczyłyby po danej osobie z ustawy. Stąd w pierwszej kolejności należy ustalić ten krąg osób. Nie ma w tym przypadku znaczenia, o które mieszkanie chodzi. Mieszkania te na chwilę obecną są majątkiem cioci i wchodzą w skład spadku po niej, zatem to w kręgu jej spadkobierców w obu przypadkach będziemy poszukiwać osób uprawnionych do zachowku.

Panu zapewne chodzi o to, czy spadkobiercy darczyńców cioci będą mieli wobec Pana jakieś roszczenia. Na przykład dzieci męża ciotki wobec tego mieszkania, które jej darował. Jeśli do tej pory osoby te nie wystąpiły o zachowek wobec osoby obdarowanej, czyli Pana cioci, to ich uprawnienie nie przenosi się na spadkobierców obdarowanego. Inaczej miałaby się sprawa, gdyby o roszczenie to wystąpili, sprawa została ustalona, powstałoby już ustalone zobowiązanie, to tak. Wówczas obowiązek zapłaty zachowku byłby długiem spadkowym po cioci i dzieci wujka mogłyby żądać jego zapłaty od spadkobierców i dalej zobowiązanych z tytułu długów spadkowych.

Proszę też pamiętać, że roszczenie z tytułu zachowku ulega przedawnieniu. Nie wiem, kiedy zmarł wujek i sąsiad cioci. Niemniej jednak zgodnie z art. 1007 § 2 Kodeksu cywilnego (K.c.): „Roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku”.

Po cioci prawo do zachowku mogą mieć osoby z kręgu jej spadkobierców ustawowych. Zgodnie z art. 991 K.c. – zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału. Jak wynika z przedstawionego opisu, ciocia nie miała dzieci, a mąż już nie żyje. Domyślam się, że rodzice cioci, Pana dziadkowie, już także nie żyją. W takim wypadku nie ma obecnie nikogo, kto byłby uprawniony do zachowku po cioci. Wprawdzie rodzeństwo należy do kolejnej grupy spadkobierców ustawowych po cioci, jednak oni z mocy ustawy nie należą do kręgu uprawnionych do zachowku. Dotyczy to zarówno jednego, jak i drugiego mieszkania. W tym zakresie proszę się nie obawiać.

Jeśli chodzi o podatek od darowizny to tutaj niestety wchodzi on w grę. Ani Pan, ani żona nie należycie do kręgu osób z podatku zwolnionych. Zgodnie z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn – zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę. Zatem Pan i żona jesteście w II grupie spadkowej (do II grupy spadkowej zalicza się zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych), co oznacza, że Państwa stawka podatku wynosi w zależności od wartości darowizny 7%, 719 zł 50 gr i 9% od nadwyżki ponad 10 278 zł lub 1644 zł 50 gr i 12% od nadwyżki ponad 20 556 zł. Podatek naliczany jest od wartości darowizny po potrąceniu długów i ciężarów. Do długów i ciężarów ustawodawca zaliczył m.in. wartość służebności ustanowionej w akcie darowizny. Oznacza to, że ustanowienie służebności nie zwalnia z zapłaty podatku od darowizny, ale obniża wartość przedmiotu darowizny stanowiącą podstawę dla obliczenia podatku. Wartość służebności ustala się na podstawie art. 13 tej ustawy.

Wartość świadczeń powtarzających się przyjmuje się do podstawy opodatkowania w wysokości rocznego świadczenia pomnożonego:

1) w razie ustanowienia świadczeń na czas określony co do liczby lat lub ich części – przez liczbę lat lub ich części;

2) w pozostałych przypadkach, w tym w razie ustanowienia świadczeń na czas nieokreślony – przez 10 lat.

Roczną wartość użytkowania i służebności ustala się w wysokości 4% wartości rzeczy oddanej w użytkowanie lub obciążonej służebnością.

W przypadku ustanowienia dożywocia nie mamy w istocie do czynienia z darowizną. Dożywocie jest umową cywilnoprawną. Nie podlega zatem podatkowi od spadków i darowizn, a jedynie jest opodatkowana podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Podstawą opodatkowania jest tu wartość nieruchomości. Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych – wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej czynności, bez odliczania długów i ciężarów. Zatem podstawa jest tu niewątpliwie wyższa od podstawy podatku od darowizny obciążonej służebnością. Wysokość podatku od umowy dożywocia wynosi 2% wartości przedmiotu dożywocia.

Trzeba zatem dokonać szacunkowych obliczeń, co bardziej się opłaca.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Podobne materiały

Wydziedziczenie przez matkę - czy należy się zachowek?

Wydziedziczenie przez matkę - czy należy się zachowek?

Na podstawie aktu własności ziemi matka przepisała dom na siebie, będąc w drugim związku (po śmierci ojca), pomijając dzieci z pierwszego...

Darowizna ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia jej do schedy spadkowej

Darowizna ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia jej do schedy spadkowej

Dostałem od mojej babci (jako wnuczek) przed jej śmiercią w darowiźnie jej mieszkanie. W akcie notarialnym darowizny została wpisane:...

Zachowek dla dzieci które nie otrzymały darowizny

Zachowek dla dzieci które nie otrzymały darowizny

Czy dla braci którzy nie otrzymali darowizn należy się zachowek od obdarowanych dzieci? Niedawno zmarł mój tata. 13 lat temu przepisał (chyba darowizną)...

Jak w przyszłości uniknąć sporu z rodzeństwem o zachowek?

Jak w przyszłości uniknąć sporu z rodzeństwem o zachowek?

Zamieszkuję w mieszkaniu zakupionym przez moich rodziców za kwotę 200 tys. zł. Akt notarialny sporządzony był na rodziców, którzy mieszkają...

Mieszkanie dla wnuka, opieka i pochówek a zachowek dla syna

Mieszkanie dla wnuka, opieka i pochówek a zachowek dla syna

Rodzice zmarli, pozostawili mieszkanie. Mieszkanie otrzymał wnuk (mój syn). Mój brat sądownie domaga się zachowku. Pochówek zorganizowałam ja i też...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »