Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Darowizna nieruchomości w zamian za spłatę długów a zachowek

Moja siostra była rozwódką, miała jedną córkę. Miała zasądzone alimenty, których nie płaciła i mnóstwo innych długów. Umówiłyśmy się, że ja spłacę jej długi i alimenty, a ona przekaże mi nieruchomość, którą posiada. Zgodziła się i spisałyśmy umowę darowizny u notariusza. Miało to miejsce dwa lata temu. Ostatnio siostra zmarła i jej córka domaga się ode mnie zachowku. Czy spłata długów siostry, koszty pogrzebu i opieki przed jej śmiercią mogą być argumentami, które spowodują, że sąd zasądzi mniejszy zachowek?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Darowizna nieruchomości w zamian za spłatę długów a zachowek

Czy córka zmarłej siostry ma prawo domagać się zachowku?

Uprawnienie do zachowku wynika z art. 991 Kodeksu cywilnego (K.c.), zgodnie z którym:

„§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Z cytowanego powyżej przepisu wynikają następujące zasady:

  • roszczenie z tytułu zachowku jest zawsze roszczeniem o zapłatę określonej sumy pieniężnej (równowartość w pieniądzu 2/3 – gdy uprawniony do zachowku jest trwale niezdolny do pracy albo małoletni lub 1/2 udziału spadkowego – w pozostałych wypadkach – przysługującego spadkobiercy ustawowemu, który nie został powołany do dziedziczenia z mocy testamentu);
  • roszczenie z tytułu zachowku przysługuje wtedy, gdy dany spadkobierca należy do kręgu spadkobierców ustawowych, a przy dziedziczeniu testamentowym nie został powołany do spadku i nie otrzymał od spadkodawcy darowizny i/lub zapisu w testamencie.

Termin na żądanie zachowku wynosi 5 lat od dnia śmierci spadkodawcy lub od dnia otwarcia i ogłoszenia testamentu, jeżeli zmarły taki testament pozostawił.

Córka Pani zmarłej siostry jest niewątpliwie osobą uprawnioną do zachowku po śmierci matki i ma prawo domagać się od Pani zachowku pod warunkiem, że ani w spadku, ani w darowiznach od matki nie otrzymała majątku o wartości równej lub wyższej niż przysługujący jej zachowek.

Zobacz również: Po jakim czasie można przepisać spadek?

Spłata długów siostry w zamian za darowiznę a zachowek dla siostrzenicy

W tym miejscu pragnę zwrócić uwagę na argumenty, których można użyć do obrony w ewentualnym procesie sądowym o zachowek.

Po pierwsze, spłata długów drugiej osoby jeszcze za jej życia nie ma znaczenia w odniesieniu do kwestii spadkowych po jej śmierci. Jednakże może Pani spróbować dowodzić przed sądem, że kwota, którą wydała Pani na spłatę długów siostry była de facto pożyczką na rzecz siostry, a obowiązek zwrotu tej kwoty wchodzi do długów spadkowych po siostrze, obniżających wartość czynną spadku, a tym samym i zachowek dla osób uprawnionych.

Można także twierdzić, że siostra uzyskała tym samym, względem Pani, korzyść majątkową bez podstawy prawnej.

Zgodnie z art. 405 K.c., kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.

To roszczenie (o zwrot) również wchodzi do długów spadkowych i pomniejszy odpowiednio wartość czynną spadku, a tym samym należny zachowek i dlatego sąd powinien wziąć ten fakt pod uwagę. Jednakże nie mogę dać Pani gwarancji, że sąd tak właśnie uzna, ale warto spróbować się w ten sposób bronić przed zapłatą zachowku w pełnej kwocie.

Zobacz również: Spłata rodzeństwa a mieszkanie po rodzicach

Czy koszty pogrzebu obniżają zachowek?

Po drugie, do długów spadkowych obniżających zachowek należą także koszty pogrzebu spadkodawcy w takim zakresie, w jakim pogrzeb ten odpowiada zwyczajom przyjętym w danym środowisku (np. koszt nabycia grobu, trumny, urządzenia ceremonii).

Zgodnie z poglądem doktryny i judykatury szczególnego rodzaju długami spadkowymi są także koszty leczenia spadkodawcy, zapewnienia mu opieki i utrzymania poniesione przez osoby trzecie przed śmiercią spadkodawcy (E. Skowrońska-Bocian, J. Wierciński (w:) J. Gudowski. Kodeks cywilny. Komentarz, Spadki. IV, Lexis Nexis, wydanie 1, s. 44; por. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 sierpnia 1975 r., III CZP 60/75, OSNCP 1976, nr 5, poz. 93.).

Wszystkie ww. długi spadkowe obniżają substrat zachowku i wpływają na zmniejszenie kwoty należnego zachowku.

Tak więc wszystkie te okoliczności powinna Pani przedstawić przed sądem w sprawie o zachowek i spróbować powalczyć o jego obniżenie, chyba że uda się Pani wcześniej porozumieć z córką zmarłej, co do satysfakcjonującej obie strony kwoty zachowku.

Zobacz również: Darowizna za życia a długi po śmierci

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼


Indywidualne porady prawne

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

eporady24.pl

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

rozwodowy.pl