Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Darowizna do majątku wspólnego a zachowek

Autor: Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 2015-07-07

Przed 18 laty zmarł mój ojciec i tego samego roku, 3 miesiące później –  mój brat. Kilka lat później przeprowadziliśmy sądownie stwierdzenie nabycia spadku po ojcu, gdzie udziały po 1/3 przypadły mamie, mnie i zmarłemu bratu. W 2004 r. mama aktem notarialnym darowała swój udział 4/6 we współwłasności nieruchomości mnie i mojej żonie do majątku wspólnego. Mama zmarła w 2011 r., w testamencie zapisała wszystko mnie, stwierdzenie nabycia spadku po niej odbyło się rok temu. Przed dwoma miesiącami otrzymałem wezwanie do zapłaty zachowku po zmarłej mamie; domagają się go dzieci zmarłego brata jako zstępni spadkodawczyni. Moje pytanie, czy darowizna do majątku wspólnego mojego i żony dokonana w 2004 r. jest doliczana do spadku i podwyższy zachowek? A jeśli tak, czy zawarcie intercyzy dokonane teraz wykluczy udziały żony w spłacie zachowku?

Intercyza reguluje jedynie stosunki pomiędzy małżonkami. Nie ma w ogóle wpływu na kwestię zachowku.

Zgodnie z art. 994 Kodeksu cywilnego (K.c.):

„§ 1. Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.

§ 2. Przy obliczaniu zachowku należnego zstępnemu nie dolicza się do spadku darowizn uczynionych przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miał zstępnych. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy darowizna została uczyniona na mniej niż trzysta dni przed urodzeniem się zstępnego.

§ 3. Przy obliczaniu zachowku należnego małżonkowi nie dolicza się do spadku darowizn, które spadkodawca uczynił przed zawarciem z nim małżeństwa”.

Gramatyczna wykładnia § 1 tego przepisu, która stanowi podstawową metodę wykładni norm prawnych wskazuje, iż zdanie „licząc wstecz od otwarcia spadku” jest tzw. wyrażeniem wtrąconym, oddzielonym od pozostałej części zdania dwoma przecinkami. Na poczet zachowku nie dolicza się więc darowizn dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty na rzecz osób niebędących spadkobiercami ani uprawnionymi do zachowku.

W konsekwencji a contrario należy przyjąć, iż podlegają zaliczeniu darowizny uczynione na rzecz spadkobierców lub uprawnionych do zachowku bez względu na datę ich dokonania.

Także rozumienie przepisu art. 994 § 1 K.c. jest ugruntowane w literaturze i nie jest przedmiotem sporów interpretacyjnych (patrz: Komentarz do kodeksu cywilnego, Księga czwarta, Spadki E. Skowrońska, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1995 r.).

Gdyby mama zmarła po 10 latach od dokonania darowizny, żona nie byłaby zobowiązana do zachowku, ale obecnie niestety jest.

Darowizna dokonana w 2004 roku na Pana rzecz podlega zaliczeniu w poczet zachowku bez względu na to, ile czasu upłynie od darowizny do śmierci.

Można było dysponować udziałem żony, tak aby nie była zobowiązana do zachowku, ale to należało uczynić przez wezwaniem do zapłaty zachowku. Obecne rozporządzenia nie będą już miały wpływu.

Proszę pamiętać jednak, że zachowek liczony będzie od tego, co Pan otrzymał w tej darowiźnie – od 4/6. Po mamie dziedziczą dzieci zmarłego – w sumie 1/2 i Pan także 1/2.

Zachowek to 1/2 z 1/2, czyli 1/4 x 4/6 udziału = 4/24, czyli 1/6 wartości udziału w darowiźnie podzielona na spadkobierców po zmarłym bracie, a jest ich troje, czyli 1/6 dzielona na 3 części (bratowa i 2 dzieci). Jakaś wartość to będzie, ale już może nie tak wysoka.

Reasumując – intercyza nie wpłynie na wypłatę zachowku. Pana żona została obdarowana udziałem, który wszedł do majątku wspólnego i darowizna ta zostanie zaliczona w poczet zachowku, bo nie minął okres 10-letni od darowizny do śmierci mamy.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Mieszkanie przekazane przez ojca przyrodniemu bratu a prawo do zachowku

Mam troje rodzeństwa – rodzony brat i przyrodni brat oraz siostra. Ojciec przekazał przyrodniemu bratu w nieznanej mi formie swoje mieszkanie,...

Ustanowienie bratanka jedynym spadkobiercą

Wujek przepisał mi (czyli bratankowi) w testamencie swój dom, czyniąc mnie jedynym spadkobiercą. Wydziedziczył swoje córki, z którymi od lat nie...

Rozliczenia między rodzeństwem po śmierci rodziców

W 1999 r. rodzice podarowali mi dom w zamian za dożywotnią służebność. W domu od lat z mężem dokonujemy remontów i modernizacji. Mam...

Ojciec zmarł, matka żyje - co z zachowkiem?

W 2008 r. moi rodzice przekazali swoje mieszkanie darowizną mojej siostrze. Tata zmarł rok temu, mama żyje. Czy należy mi się zachowek?

Czy nie mogę starać się o zachowek?

Cztery lata temu zmarła moja mama. W testamencie cały swój udział w domy przepisała mojego bratu. Rodzice nie żyją. Jest nas czworo rodzeństwa....

Nieodpłatne przysporzenie od spadkodawcy

Mój mąż umową o częściowy dział spadku oraz zniesienia współwłasności dokonał nieodpłatnego zniesienia współwłasności nieruchomości na rzecz...

Mniejsza darowizna, czy należy się wyrównanie?

Dostałem mniejszą darowiznę niż siostra, czy należy mi się wyrównanie w zachowku? Akty notarialne obu darowizn zostały sporządzone 19 lat temu, ojciec...

Zachowek dla dziecka z pierwszego małżeństwa od darowizny dla dziecka z drugiego małżeństwa

Mój przyjaciel jest synem z pierwszego małżeństwa swojego ojca. Jego ojciec zmarł w 2015 r., ale dużo wcześniej rozwiódł się z jego...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »