Kategoria: Zachowek

Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Darowizny otrzymywane w różnym czasie a rozliczenie z rodziną po śmierci darczyńcy

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2016-03-16

Babcia dokonała na moją rzecz dwóch darowizn: w 1997 roku darowała mi ziemię, a w 2008 r. dom, mimo że miała dwójkę żyjących dzieci (moją mamę i wujka). Babcia zmarła 20 stycznia 2011 r., nie została przeprowadzona po niej sprawa spadkowa. Mąż babci zmarł wcześniej i po nim przeprowadzono spadek: każde z dzieci dziadków otrzymało 1/6 majątku. Po otrzymaniu w darowiźnie domu zostało przeprowadzone sądowo zniesienie współwłasności i zapłaciłam wujkowi zasądzoną kwotę, jednak jeśli chodzi o nieruchomość gruntową, to pozostajemy w niej współwłaścicielami (wujek 1/6, moja mama 1/6, ja i moja siostra po 2/6). Dzieci babci za jej życia nie otrzymały od niej innego majątku. Aktualnie zostałam wezwana do wypłaty zachowków za te darowizny na rzecz wujka. Czy jestem zobowiązana do spłaty, mimo że nie jestem spadkobiercą ustawowym? Czy mogę powołać się na przedawnienie zachowku z 1997 r.? Wezwanie z sądu o zachowek otrzymałam wczoraj, ale wniosek do sądu został złożony wcześniej.

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata
Otrzymałam odpowiedź bardzo wyczerpującą i klarowną.
Anna, 66 lat, inżynier
Bardzo profesjonalnie, szybko, wszystko zrozumiałe
Ania, 68 lat, emerytka
Chciałem bardzo podziękować za poradę która mi bardzo pomogła wasza firma działa na najwyższym poziomie wasze odpowiedzi były wyczerpujące i pomocne jeszcze raz bardzo dziękuję i pozdrawiam.
Krzysztof
Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź, uratowała mi Paki tyłek.
Jerzy, 53 lata, informatyk

Proponuję Pani w pierwszej kolejności dowiedzieć się (najlepiej w sądzie), czy faktycznie został wniesiony pozew do sądu o zachowek. Jeśli pozew taki został wniesiony, to powinna Panią zainteresować data wniesienia tego pisma do sądu. Dlaczego jest to ważne w Pani sprawie? Z uwagi na fakt, że istnieje szansa, iż roszczenie o zachowek zostało już przedawnione. Roszczenie o zachowek, o ile syn zmarłej nie wniósł pozwu przed 20 stycznia 2016 r., stałoby się już przedawnione. Wynika to z faktu, że osoba uprawniona do zachowku ma 5 lat od dnia otwarcia spadku (czyli śmierci spadkodawcy) lub ogłoszenia testamentu (z pytania nie wynika, że zmarła pozostawiła testament) na domaganie się zachowku.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli okazałoby się, że roszczenie o zachowek zostało przedawnione, a wujek wniósł pozew o zachowek do sądu po terminie, to podczas sprawy sądowej powinna Pani podnieść zarzut przedawnienia roszczenia, co pozwoli Pani uniknąć zapłaty zachowku.

Co jednakże w sytuacji, gdyby okazało się, że roszczenie o zachowek dla Pani wujka nie przedawniło się?

Zgodnie z art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego(K.c.) zstępnym (m.in. Pani wujkowi), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się – jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (czyli zachowek).

Według § 2 art. 991 K.c.: „Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Z powyższych przepisów wynika, że zobowiązany do zapłaty zachowku jest spadkobierca (Pani jako wnuczka zmarłej spadkobiercą nie jest). Jednak z innych przepisów regulujących problematykę zachowku wynika, że również osoba, która otrzymała od spadkobiercy darowiznę doliczoną do spadku, ponosi odpowiedzialność za zapłatę zachowku.

W kwestii zachowku należy wziąć pod uwagę, prócz art. 991 Kodeksu cywilnego, także inne przepisy Kodeksu cywilnego, w szczególności art. 994, 1000 i 1001.

Według art. 993 K.c.: „Przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów ani poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny uczynione przez spadkodawcę”.

Zgodnie z art. 994 § 1 K.c.: „Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku”.

Jak wynika z opisu sprawy babcia dokonała na Pani rzecz dwóch darowizn:

  • w 1997 roku – darowizna ziemi;
  • w 2008 roku – darowizna domu.

Darowizna ziemi uczyniona przez zmarłą na Pani rzecz nie będzie zaliczana do spadku, a co za tym idzie – nie będzie należał się od jej wartości zachowek, bowiem została dokonana przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, czyli od śmierci Pani babci. Tak więc zaliczeniu na poczet zachowku będzie podlegała jedynie darowizna domu.

Według art. 1000 § 1 K.c.: „Jeżeli uprawniony nie może otrzymać od spadkobiercy należnego mu zachowku, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakże obdarowany jest obowiązany do zapłaty powyższej sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny”.

Jeżeli Pani babcia nie pozostawiła nic w spadku, a cały swój majątek za życia przekazała na rzecz Pani, a Pani wujek nie otrzymał również żadnych darowizn od swojej matki, to ten przepis będzie miał zastosowanie.

Zgodnie z powyższymi przepisami przy obliczaniu zachowku do spadku po babci należy doliczyć wartość darowizny domu (zaznaczę jeszcze raz, że darowizna ziemi nie będzie brana pod uwagę przy wyliczeniu należnego wujkowi zachowku).

Zgodnie z art. 995 K.c. wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalenia zachowku.

Udział Pani wujka w spadku po babci to 1/2 (jeżeli zmarła miała dwoje dzieci oraz nie miała w chwili śmierci męża). Gdyby nie darowizna domu na Pani rzecz, to odziedziczyłby on właśnie udział 1/2 w tej nieruchomości.

Zachowek, jaki się należy Pani wujkowi, odpowiada więc wartości udziału 1/4 w nieruchomości (połowa z tego, co odziedziczyłby, gdyby babcia nie dokonała darowizny) lub 1/3 tej wartości, jeżeli w chwili śmierci babci wujek był trwale niezdolny do pracy (2/3 z 1/2). Oczywiście zaliczeniu na poczet sumy zachowku dla Pani wujka będzie podlegała kwota spłaty z domu, którą dokonała Pani na jego rzecz i wówczas jeżeli suma spłaty przekroczyła należny mu zachowek, to już nic więcej nie będzie Pani musiała płacić, a jeżeli nie przekroczyła, to wujek będzie mógł domagać się od Pani uzupełnienia sumy zachowku, tak aby wyczerpywała należne mu roszczenie.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »