Kategoria: Dział spadku

Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z działem spadku?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Denominacja kwoty przy ustalaniu wartości spadku

Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 2016-06-18

We wniosku o dział spadku należy podać wartość otrzymanych prezentów. W moim przypadku jest to dopłata do mieszkania własnościowego dokonana w 1983 roku. Czy ta kwota podlega denominacji przy ustalaniu wartości spadku?

Izabela Nowacka-Marzeion

»Wybrane opinie klientów

Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata
Otrzymałam odpowiedź bardzo wyczerpującą i klarowną.
Anna, 66 lat, inżynier
Bardzo profesjonalnie, szybko, wszystko zrozumiałe
Ania, 68 lat, emerytka
Chciałem bardzo podziękować za poradę która mi bardzo pomogła wasza firma działa na najwyższym poziomie wasze odpowiedzi były wyczerpujące i pomocne jeszcze raz bardzo dziękuję i pozdrawiam.
Krzysztof
Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź, uratowała mi Paki tyłek.
Jerzy, 53 lata, informatyk

Podstawą ustalenia wartości poszczególnych składników majątku spadkowego są ceny rynkowe. Dla ich oszacowania nieodzowne jest skorzystanie z opinii biegłego odpowiedniej specjalności, legitymującego się także znajomością rynku (art. 278 w zw. z art. 13 § 2). Zgodnie z art. 149 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przepisy tej ustawy w zakresie szacowania nieruchomości mają zastosowanie do wszystkich nieruchomości, bez względu na ich rodzaj, położenie i przeznaczenie, a także bez względu na podmiot własności i cel wyceny (z wyłączeniem określania wartości nieruchomości w związku z realizacją ustawy o scalaniu i wymianie gruntów). Oznacza to, że w sprawach o dział spadku oszacowanie nieruchomości powinien dokonywać biegły mający uprawnienia rzeczoznawcy, przyznane na podstawie wymienionej ustawy (por. wyrok SN z 7 października 2005 r., sygn. akt IV CK 106/2005, Biul. SN 2005, nr 12). Należy podkreślić, że rzeczoznawca majątkowy nie może odmówić pełnienia funkcji biegłego sądowego (art. 174 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Możliwe jest również szacowanie wartości rzeczy w powołaniu się na zgodne oświadczenie uczestników.

Dla ustalenia wartości spadku bierze się pod uwagę ceny w chwili działu spadku, a więc w momencie zamknięcia rozprawy (art. 316 § 1 w zw. z art. 13 § 2). Dlatego jeżeli po sporządzeniu opinii przez biegłych nastąpiła zmiana wartości wszystkich lub niektórych składników spadku, co przy długo trwającym postępowaniu jest zjawiskiem notoryjnym, sąd zobowiązany jest przeprowadzić dowód z opinii uzupełniającej (art. 286 w zw. z art. 13 § 2). Obowiązek uwzględnienia zmiany wartości składników majątkowych wchodzących w skład dzielonego majątku obciąża także sąd II instancji, rozpoznający sprawę na skutek apelacji.

„Art. 1039. § 1. Jeżeli w razie dziedziczenia ustawowego dział spadku następuje między zstępnymi albo między zstępnymi i małżonkiem, spadkobiercy ci są wzajemnie zobowiązani do zaliczenia na schedę spadkową otrzymanych od spadkodawcy darowizn, chyba że z oświadczenia spadkodawcy lub z okoliczności wynika, że darowizna została dokonana ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia.

§ 2. Spadkodawca może włożyć obowiązek zaliczenia darowizny na schedę spadkową także na spadkobiercę ustawowego nie wymienionego w paragrafie poprzedzającym.

§ 3. Nie podlegają zaliczeniu na schedę spadkową drobne darowizny zwyczajowo w danych stosunkach przyjęte”.

Zaliczanie darowizn na poczet należnych spadkobiercom sched spadkowych jest rezultatem przyjęcia idei równego traktowania wszystkich dzieci spadkodawcy. Jeżeli więc niektóre z dzieci uzyskały pewne korzyści za życia spadkodawcy, powinno się to uwzględnić przy dokonywaniu działu spadku. Darowizny, zwłaszcza znacznej wartości, z reguły – w przekonaniu zainteresowanych - dokonywane są na poczet przyszłego spadku (łac. successio anticipata). Zaliczanie darowizn obowiązuje jedynie przy dziedziczeniu ustawowym (szerzej o tym: L. Stecki: Zaliczanie darowizn między spadkobiercami darczyńcy , AUNC Prawo 1976, nr 75, s. 127 i n.).

Jak określono w Postanowieniu Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 19 kwietnia 2000 r., sygn. akt II CKN 892/98 LexPolonica nr 396183:

„Obliczenie wartości darowizny podlegającej zaliczeniu na schedę spadkową według stanu z chwili otwarcia spadku narusza art. 1042 § 2 kc.

Przepis art. 1042 § 2 kc nie wyłącza dopuszczalności określenia realnej wartości darowizny, dokonanej w formie pieniężnej, na podstawie innego miernika niż nominalne wartości określonej kwoty pieniężnej, jeżeli pomiędzy datą dokonania darowizny a datą otwarcia spadku nastąpił znaczny spadek siły nabywczej pieniądza.

Ustalenia realnej wartości darowizny w formie pieniężnej można - stosownie do okoliczności – dokonać, biorąc przede wszystkim za podstawę przedmioty, które można było w danych stosunkach nabyć za kwoty będące przedmiotem darowizny”.

Kwota darowizny zostanie zwaloryzowana na dzień podziału spadku. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

„Stosownie do art. 1042 § 2 kc wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili otwarcia spadku. Darowizna może być dokonana w formie rzeczowej lub pieniężnej.

W pierwszym wypadku wartość przedmiotu darowizny oblicza się bez żadnych trudności w każdych warunkach ekonomicznych według reguły określonej w artykule 1042 § 2 kc, a więc według stanu z chwili dokonania, a według cen z chwili otwarcia spadku. W konsekwencji tego przeliczenia pod względem majątkowym z reguły niemalże jednakowa będzie sytuacja spadkobiercy obdarowanego i spadkobiercy, który nie otrzymał darowizny od spadkodawcy.

W normalnych warunkach gospodarczych podobnie przedstawiałaby się sytuacja spadkobierców, gdyby któryś z nich otrzymał darowiznę w formie pieniężnej. Wartość całej bowiem pozostałej schedy spadkowej będzie oceniana za pomocą tego samego pieniądza, pieniądza o tej samej lub bardzo zbliżonej sile nabywczej.

Do całkiem innego wyniku dochodziłoby się w warunkach inflacji, gdyby wartość darowizny w formie pieniężnej wyrażać miała w późniejszej dacie otwarcia spadku suma nominalna darowizny dokonanej w okresie, w którym nie odczuwało się wpływu inflacji na stosunki cywilnoprawne.

Jednakże nie ma żadnych uzasadnionych ani ekonomicznych, ani moralnych, ani też familijno-spadkowych racji, aby inaczej, mniej korzystnie traktować spadkobierców w zależności od tego, czy darowizna była dokonana w postaci rzeczy, czy też w formie pieniężnej.

Forma darowizny musi być w ostatecznym wyniku traktowana jako coś przypadkowego, z punktu widzenia wartości. Istotne znaczenie należy nadawać realnej wartości darowizny bez względu na jej formę. Wymaga podkreślenia, że pieniądz sam w sobie nie przedstawia wartości, istotne znaczenie ma jego siła nabywcza.

Celem instytucji zaliczania darowizn jest w istocie przywrócenie w ostatecznym wyniku gospodarczym proporcji, w jakich niektórzy ze spadkobierców są powołani do dziedziczenia z ustawy, naruszonych na skutek tego, że jeden lub kilku spadkobierców otrzymało za życia spadkodawcy przysporzenie majątkowe w formie darowizny, a pozostali darowizn nie otrzymali.

Dopiero przyjęcie zasady, według której dopuszczalne jest określenie realnej wartości darowizny dokonanej w formie pieniężnej na podstawie innego miernika niż nominalna wartość określonej kwoty pieniężnej, umożliwia zrealizowanie funkcji zaliczania darowizn na schedę poprzez przywrócenie właściwych ekonomicznie proporcji udziałów poszczególnych spadkobierców.

Tego rodzaju wykładnię uzasadnia też etos prawa w postaci zasad współżycia społecznego, które powinny odgrywać istotną rolę w sferze prawa rodzinnego i związanego z nim prawa spadkowego. Wbrew pozorom przedstawionej wykładni art. 1042 § 2 kc nie podważa zasada nominalizmu (art. 358 kc). W rozważanym wypadku zaliczania darowizn na schedę spadkową nie chodzi o »spełnienie świadczenia pieniężnego”«w rozumieniu art. 358 § 2 kc. Zaliczenie darowizn na schedę spadku jest operacją ponadto tylko w stosunku między spadkobiercami. Operacja ta ma charakter wyłącznie rozliczeniowy”.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z działem spadku?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »