Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Dochodzenie roszczeń z tytułu zachowku

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2014-12-12

Moja babcia sporządziła testament w którym mieszkanie zapisała mojej mamie, a resztę ruchomości pozostałym dwóm córkom. W testamencie podane jest dokładne uzasadnienie, tj. moja mama dała całą kwotę na wykup tego mieszkania oraz udzielała babci pomocy finansowej. Dodatkowo napisane jest, że propozycja wykupu mieszkania złożona została i mojej mamie i ciotkom, ale ciotki nie wyraziły zainteresowania. Teraz babcia zmarła, a jedna z ciotek chce występować o zachowek. Czy jest szansa, że prawo do zachowku nie zostanie jej przyznane?

Na wstępie przedstawię kilka słów o instytucji zachowku, aby łatwiej było zrozumieć Pani jego istotę.

Zgodnie z art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.) „zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”.

Według § 2 art. 991 K.c. „jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Należy pamiętać, że bardzo istotne podczas ustalania zachowku jest określenie wartości schedy, od której będzie on wyliczony. Od tego zależy, jaki komu przysługuje zachowek, kto i ile ma komu dopłacić. Na tę wartość składa się nie tylko to, co spadkodawca pozostawił w chwili śmierci. Uwzględnia się także wartość darowizn, i to nawet poczynionych na rzecz osób obcych.

Zawsze dolicza się do wartości spadku wszystkie darowizny uczynione na rzecz spadkobierców i osób uprawnionych do zachowku bez względu na to, kiedy ich dokonano.

Dochodzenie roszczeń z tytułu zachowku następuje w drodze sądowej w trybie postępowania procesowego.

Reasumując, w przedstawionej przez Panią sytuacji do dziedziczenia po babci zostały powołane w testamencie jej trzy córki (Pani mama i jej dwie siostry). Na rzecz Pani mamy babcia dokonała zapisu testamentowego przekazując jej nieruchomość, której wartość z pewnością przekracza znacznie wartość pozostałych przedmiotów wchodzących w skład spadku po babci. Tym samym pozostałe córki babci mają roszczenie do Pani mamy o uzupełnienie zachowku do wysokości należnego im udziału w spadku po babci.

W tym miejscu pragnę zwrócić uwagę na argumenty, których może użyć Pani mama do obrony w ewentualnym procesie sądowym o zachowek.

Mianowicie w przedmiotowej sprawie istotny jest fakt, że pieniądze na zakup mieszkania pochodziły faktycznie od Pani mamy. Choć więc formalnie nabywczynią mieszkania była Pani babcia, faktycznie kupno następowało na rzecz Pani mamy.

Uważam, że fakt ten powinien być przez Pani mamę podniesiony w ewentualnym postępowaniu sądowym i wzięty pod uwagę przez sąd przy ustalaniu wysokości zachowku. Oczywiście powinna Pani mama postarać się wykazać przed sądem za pomocą wszelkich dozwolonych środków dowodowych (np. w postaci zeznań świadków), że to od niej pochodziły pieniądze na wykup lokalu.

Na marginesie, bez komentarza z punktu widzenia oceny moralnej pozostawiam żądanie siostry, skoro mieszkanie zostało wykupione za środki pochodzące z majątku Pani mamy, a więc babcia nie przyczyniła się wobec tego w ogóle do powstania substancji majątku, który formalnie uwzględnia się przy obliczaniu zachowku. Można się też zastanowić, czy roszczenie siostry nie jest na tej podstawie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a jego zgłoszenie stanowi nadużycie prawa, co mogłoby w procesie sądowym oddziaływać na korzyść Pani mamy, włącznie z oddaleniem powództwa, czyli wygraniem procesu przez Pani mamę.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Wpływ darowizny na prawo do zachowku

Mój ojciec kilka lat temu przepisał na mnie dom. Była to umowa darowizny. Ojciec może dożywotnio zamieszkiwać ten dom, tzn. ma dożywotnią służebność....

Jak uniknąć podatku od sprzedaży nieruchomości nabytej w drodze spadku?

Żona otrzymała spadek w skład którego wchodzi nieruchomość. Chcielibyśmy sprzedać tę nieruchomość i przeznaczyć wszystkie środki na...

Małe dziecko a kłopotliwy spadek

Dwa lata temu zmarła siostra mojego męża. Mąż i jego rodzice zrzekli się spadku. Kolejnym spadkobiercą jest nasz syn (ma 3 lata). Złożyliśmy do sądu...

Przeniesienie składników spadku na drugiego spadkobiercę

Ja i brat dziedziczymy po mamie. Mama poza mieszkaniem zostawiła długi. Przyjęliśmy spadek. Czy istnieje możliwość przeniesienia składników spadku...

Jak nie zapłacić zachowku od darowizny połowy nieruchomości?

Pięć lat przed śmiercią mamy otrzymałam od niej aktem darowizny połowę nieruchomości (domu) w zamian za opiekę do końca jej dni. Po śmierci mamy nie...

Jak najkorzystniej przekazać nieruchomość wnuczce?

Dziadkowie posiadają udział w nieruchomości zabudowanej domem, mają dzieci, lecz chcą przekazać swoją część wnuczce. Jak najbezpieczniej...

Czy mamy prawo do zachowku od spadku, który otrzymała wnuczka zmarłej?

Nasza mama zmarła w 2013 r. W 1997 r. darowizną przekazała swoje mieszkanie wnuczce. Czy mamy prawo do zachowku od wnuczki zmarłej – jako jej...

Roszczenie o zachowek po zmarłych rodzicach

Moi rodzice przepisali gospodarstwo rolne wraz ze starym domem w latach 70-tych mojemu bratu za emeryturę. Ojciec zmarł w 1996 roku, a matka...

Zachowek od darowizny przy zerowej masie spadkowej

Moja mama podzieliła swoją działkę na 3 równe części po 3000 m 2 każda. Jedną część zapisała mojemu bratu i bratowej, drugą mi,...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »