Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Dwóch spadkodawców i dziedziczenie

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2015-04-08

W spadku po nieżyjących rodzicach zostały 2 działki i dom. Obecnie, jak rozumiem, prawa do nieruchomości po dwóch spadkodawcach dziedziczą ich dzieci (jest nasz czworo). Wszyscy chcemy zrzec się spadku na rzecz jednego ze spadkobierców, ale jedna siostra przebywa na stałe za granicą i nie da rady dotrzeć do sądu czy notariusza. Jak rozwiązać ten problem? Czy siostra może ustanowić jakiegoś pełnomocnika?

Jak wynika z opisu sprawy, ani Pan, ani Pana rodzeństwo nie posiadacie obecnie prawa własności do nieruchomości, których właścicielami byli Pana rodzice. Aby móc decydować o losie nieruchomości, należy w pierwszej kolejności przeprowadzić sprawy spadkowe po rodzicach (czyli uzyskać potwierdzenie nabycia spadku po każdym ze spadkodawców), o czym poniżej w mojej odpowiedzi.

Następnie, jak już wszyscy spadkobiercy będą w posiadaniu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po rodzicach, można będzie przeprowadzić stosowny dział spadku, w którego wyniku spadkobiercy będą mogli zrzec się swych udziałów na rzecz jednego z nich.

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku może wnieść każdy ze spadkobierców, także Pan. Z pytania wynika, że w grę wchodziłoby stwierdzenie nabycia spadku po dwóch spadkodawcach – po Pana matce i ojcu. W zasadzie wniosek o stwierdzenie nabycia spadku powinien dotyczyć nabycia spadku po jednym, określonym spadkodawcy. Obowiązujące przepisy nie wyłączają jednak możliwości połączenia kilku wniosków i rozpoznania ich w jednym postępowaniu.

W jednym wniosku można więc domagać się stwierdzenia nabycia spadku po Pana matce i ojcu. Dopuszczalne jest takie połączenie żądań, pod warunkiem że właściwość sądu jest uzasadniona dla każdego żądania. Sądem właściwym jest sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. W związku z tym, jeśli rodzice mieli takie samo miejsca zamieszkania, możliwe będzie przeprowadzenie obu postępowań w ramach jednego wniosku – da się założyć jedną sprawę spadkową po obojgu rodzicach.

We wniosku należałoby jednak wyraźnie zaznaczyć, że chodzi o stwierdzenie nabycia spadku po dwóch spadkodawcach. Wniosek taki powinien zawierać ponadto:

  • imię, nazwisko i adres osoby składającej wniosek (wnioskodawca) oraz imiona, nazwiska i adresy potencjalnych spadkobierców ustawowych (uczestnicy postępowania);
  • imię i nazwisko zmarłego (zmarłych), datę i miejsce (miejscowość) jego śmierci oraz jego ostatnie miejsce stałego zamieszkania;
  • akt zgonu oraz inne akty stanu cywilnego wskazujące na pokrewieństwo ze zmarłym osób wskazanych we wniosku jako spadkobierców.

Do wniosku należy dołączyć:

  • odpis wniosku w tylu kopiach, ilu jest uczestników postępowania;
  • odpis skrócony aktu urodzenia dla mężczyzn i kobiet niezamężnych;
  • odpis skrócony aktu małżeństwa dla kobiet i mężczyzn zamężnych;
  • odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy;
  • oświadczenia o przyjęciu, odrzuceniu spadku lub zrzeczeniu się dziedziczenia (jeśli były składane).

Do wniosku należy również dołączyć odpisy wniosku w ilości odpowiadającej liczbie uczestników postępowania. Odpisy aktów stanu cywilnego muszą być nie starsze niż sprzed 3 miesięcy. Wniosek należy opłacić znakami opłaty sądowej lub przelewem w kwocie 50 zł (jeżeli wniosek obejmuje więcej niż jednego spadkodawcę – po 50 zł od każdego spadkodawcy).

Cała procedura stwierdzenia nabycia spadku kończy się wydaniem przez sąd postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym zostają ustalone udziały poszczególnych spadkobierców w spadku. Sąd na tym etapie nie dzieli jeszcze spadku między spadkobierców, a jedynie ustala, kto jest spadkobiercą i w jakiej części dziedziczy.

Po wydaniu postanowienia o stwierdzenia nabycia spadku można będzie spadek podzielić lub zbyć np. darować, sprzedać itp.

Rzeczy nabyte w postępowaniu spadkowym stanowią współwłasność spadkobierców w częściach ułamkowych.

Przepisy Kodeksu cywilnego nie zakreślają spadkobiercom żadnego terminu do pozostawania we wspólności, mimo że pozostawanie w tej wspólności jest stanem przejściowym, a co więcej, zgodnie z art. 220 Kodeksu cywilnego w związku z art. 1035, roszczenie o dział spadku nie ulega przedawnieniu.

Do momentu podziału spadku wszyscy spadkobiercy są właścicielami całego spadku i wszystkich rzeczy wchodzących w skład spadku.

Dział spadku przeprowadza się po to, aby przydzielić konkretne rzeczy (ruchomości i nieruchomości) konkretnym spadkobiercom.

Jeżeli między spadkobiercami nie będzie sporu co do sposobu działu spadku, ewentualnych rozliczeń itp., najprostszym, najszybszym, ale z kolei droższym sposobem jest umowny dział spadku przeprowadzony w drodze umowy notarialnej, u notariusza. Chociaż notarialny podział spadku będzie kosztowniejszy niż sądowy, to notariusz załatwi wszelkie formalności. Jednakże warunek jest jeden: do notariusza muszą się stawić wszyscy spadkobiercy osobiście. Nie można wystawić w swoim zastępstwie pełnomocnika. Tak więc, jeżeli tak jak Pan pisze, jeden ze spadkobierców nie będzie mógł przyjechać do Polski, to dział spadku przed notariuszem odpada.

Koszty notarialne działu spadku oblicza notariusz w zależności od tego, jaką stawkę przyjmie. Stawki określone są w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 28.06.2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej.

Maksymalna stawka taksy notarialnej jest zależna od wartości majątku podlegającego działowi i wynosi od wartości:

  • wartość majątku do 3000 zł – maksymalna opłata 100 zł,
  • powyżej 3000 zł do 10 000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3000 zł,
  • powyżej 10 000 zł do 30 000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10 000 zł,
  • powyżej 30 000 zł do 60 000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30 000 zł,
  • powyżej 60 000 zł do 1 000 000 zł – 1010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60 000zł,
  • powyżej 1 000 000 zł do 2 000 000 zł – 4770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1 000 000 zł,
  • powyżej 2 000 000 zł – 6770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2 000 000 zł, nie więcej jednak niż 10 000 zł, a w przypadku czynności dokonywanych pomiędzy osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn więcej niż 7500 zł.

Powyższe kwoty są kwotami maksymalnymi, jakie może naliczyć notariusz. Do powyższych kwot notariusz doliczy 23% podatku VAT.

Drugim ze sposobów dokonania działu spadku jest droga sądowa – takie postępowanie jest tańsze, ale też może dłużej trwać. Wniosek o dział spadku ze zniesieniem współwłasności może złożyć każdy ze spadkobierców. Składa się go do sądu właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli tego nie można ustalić – ze względu na położenie majątku spadkowego.

W postępowaniu spadkowym zarówno skład, jak i wartość spadku ulegającego podziałowi ustala sąd, który dokonuje tego na podstawie wyjaśnień uczestników postępowania. Od prawidłowego ustalenia wartości majątku spadkowego zależy obliczenie wielkości poszczególnych sched spadkowych przypadających na rzecz poszczególnych współspadkobierców.

We wniosku o dział spadku można zaproponować sposób dokonania podziału majątku, ale to sąd decyduje ostatecznie o tym sposobie.

Przeprowadzenie działu spadku przed sądem wydaje się w Pana sytuacji najlepszym wyjściem, ponieważ w tym postępowaniu nieobecnego spadkobiercę będzie mógł reprezentować pełnomocnik.

Z punktu widzenia sposobu dokonania działu spadku można wyróżnić:

  • podział fizyczny spadku – podział w naturze,
  • przyznanie przedmiotów spadkowych jednemu spadkobiercy, z obowiązkiem spłaty pozostałych lub bez takiej spłaty,
  • podział cywilny – polega na sprzedaży przedmiotów wchodzących w skład spadku i podziale uzyskanej w tej sumy między współspadkobiercami.

Przy zgodnym podziale w zasadzie sąd związany jest sposobem podziału podanym przez spadkobierców w zgodnym wniosku. Może on od tego odstąpić jedynie wówczas, gdy występuje sprzeczność proponowanego podziału z prawem, zasadami współżycia społecznego albo też podział naruszałby w sposób rażący interesy osób uprawnionych. W braku zgodnego wniosku uczestników postępowania sąd powinien dokonać działu z uwzględnieniem składu dzielonego spadku oraz interesów poszczególnych współspadkobierców.

Wysokość opłaty sądowej w sprawie o dział spadku wynosi (zgodnie z art. 51 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych):

  • 500 zł – od wniosku o dział spadku,
  • 300 zł – jeżeli zawiera on zgodny projekt działu spadku,
  • 1000 zł – od wniosku o dział spadku połączony ze zniesieniem współwłasności,
  • 600 zł – od wniosku, jeżeli zawiera on zgodny projekt działu spadku i zniesienia współwłasności.

Reasumując, w Pana sprawie, z powodu niemożności osobistego stawiennictwa się przez jednego ze spadkobierców, pozostaje jedynie droga sądowa, aby załatwić sprawy spadkowe po rodzicach. W tym celu będzie Pan musiał (lub też inny spadkobierca) złożyć do sądu rejonowego właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawców (Pana ojca i matki) wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po obojgu rodzicach. Po zakończeniu tego postępowania i wydaniu przez sąd postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku będzie można wnieść wniosek o podział spadku w ten sposób, że wszyscy spadkobiercy przekazują swoje udziały jednemu spośród nich.

Co się tyczy spadkobiercy przebywającego za granicą, to niestety nie wystarczy w tym przypadku zwykłe oświadczenie. Jeżeli osoba ta nie będzie mogła osobiście brać udziału w sprawie, konieczne będzie ustanowienie pełnomocnika. W sprawach cywilnych pełnomocnikiem może być: adwokat lub radca prawny, osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony oraz osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia, współuczestnik sporu, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia. Oznacza to, że pełnomocnikiem spadkobiercy przebywającego za granicą może być inny spadkobierca, będący bratem lub siostrą dla tej osoby.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Uregulowanie spraw spadkowych po rodzicach

Siedem lat temu zmarł mój ojciec. Nie pozostawił testamentu, a mama nie przeprowadziła wówczas sprawy spadkowej. Dwa miesiące temu zmarła mama, również nie...

Porządek dziedziczenia, czyli jak dziedziczymy po ojcu?

Zmarł mój ojciec, pozostawiając po sobie dom na wsi i kilka hektarów ziemi. Matka i my (2 siostry i dwóch braci) nie mieszkaliśmy z ojcem,...

Pieniądze w spadku

1 lipca sprzedałam nieruchomość mojego męża. 6 lipca mąż zmarł. Należność za sprzedaną nieruchomość wpłynęła, zgodnie z zapisem w akcie...

Jak dogadać się z bratem w sprawie spłaty?

Zgodnie z testamentem jestem właścicielką 3/4 mieszkania oraz 2/3 działki. Reszta należy do brata, któremu rodzice przekazali działkę i pomogli...

Pełnomocnictwo do rachunku w biurze maklerskim

Po mamie zostały akcje zakładu pracy. Mam upoważnienie do rozporządzania tymi akcjami – rachunek w biurze maklerskim. W jaki sposób mogę nimi...

Prawo do mieszkania po śmierci męża

Mój mąż jest właścicielem mieszkania własnościowego i chciałby dopisać mnie jako współwłaściciela. Nie mamy dzieci. Czy w razie śmierci...

Spadek po mężu

Kto po śmierci męża ma prawo do spadku? Dzieci nie mieliśmy, mąż posiada rodzeństwo, rodzice męża nie żyją.

Ważność postanowienia o nabyciu spadku po rodzicach, jeśli jeden ze składników do nich nie należał

W 1997 r. zmarła moja mama, a rok późnie tata. Znalazłem w dokumentach akt własności ziemi z 1975 r., w którym rodzice wraz...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »