Kategoria: Spadek

Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Dziedziczenie po mężu gdy nie mamy dzieci

Janusz Polanowski • Opublikowane: 2018-12-28

Mój mąż ze swoją siostrą posiadają wspólnie mieszkanie, które otrzymali w darowiźnie od matki. Było to jeszcze przed naszym ślubem. Teściowa żyje i zamieszkuje wspomniane mieszkanie. Dodam, że nie mamy dzieci. Czy w razie śmierci męża połowę mieszkania dziedziczy jego siostra, czy ja?

Janusz Polanowski

»Wybrane opinie klientów

Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata
Otrzymałam odpowiedź bardzo wyczerpującą i klarowną.
Anna, 66 lat, inżynier
Bardzo profesjonalnie, szybko, wszystko zrozumiałe
Ania, 68 lat, emerytka
Chciałem bardzo podziękować za poradę która mi bardzo pomogła wasza firma działa na najwyższym poziomie wasze odpowiedzi były wyczerpujące i pomocne jeszcze raz bardzo dziękuję i pozdrawiam.
Krzysztof

Zacznijmy tę odpowiedź od zacytowania ustawowego określenia spadku, to jest od przywołania treści artykułu 922 Kodeksu cywilnego (K.c.):

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

„§ 1. Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.

§ 2 .Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.

§ 3. Do długów spadkowych należą także koszty pogrzebu spadkodawcy w takim zakresie, w jakim pogrzeb ten odpowiada zwyczajom przyjętym w danym środowisku, koszty postępowania spadkowego, obowiązek zaspokojenia roszczeń o zachowek oraz obowiązek wykonania zapisów zwykłych i poleceń, jak również inne obowiązki przewidziane w przepisach księgi niniejszej.”

Pani mąż – jak każdy człowiek mający pełną zdolność do czynności prawnych (art. 10 K.c.) – jest uprawniony sporządzić własny testament (art. 941 i następne K.c.). Jeżeli pozostanie po nim testament, to będzie miało miejsce dziedziczenie testamentowe (art. 941 i następne K.c.), a nie dziedziczenie ustawowe (art. 931 i następne K.c.); dokładniej relacje między dziedziczeniem ustawowym określono w artykule 926 K.c. Brak mi wiedzy o testamencie Pani męża (czy to już sporządzonym, czy to przyszłym) – zarówno o jego sporządzeniu (albo niesporządzeniu), jak i o jego treści. Decyzja w tym zakresie należy do Pani męża.

Gdyby Pani mąż sporządził testament odbiegający znacznie od reguł dziedziczenia ustawowego przez członków najbliższej rodziny, to w grę mogłyby wchodzić roszczenia z tytułu zachowku (art. 991 i następne K.c.); mogłyby, ponieważ dużo zależy od dotyczących zachowku obliczeń (art. 993 i następne K.c.), w których można uwzględniać znaczniejszej wartości darowizny (art. 888 i następne K.c.); korzystając z okazji, warto wspomnieć o rozwiązaniu określanym jako „zaliczanie darowizn na schedę spadkową” (art. 1039 i następne K.c.) – chodzi o zagadnienie właściwe działowi spadku przy dziedziczeniu ustawowym (art. 931 i następne K.c.), zwłaszcza wśród bliskiej rodziny spadkodawcy.

Artykuł 991 K.c. brzmi:

„§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.”

Przepisy o zachowku – a zwłaszcza art. 991 K.c. – należy rozpatrywać w związku z przepisami o dziedziczeniu ustawowym (art. 931 i następne K.c.); stosownie do sytuacji właściwej danemu spadkobraniu. Także w przypadku dziedziczenia wyłącznie testamentowego – czyli rozrządzenia całym spadkiem w prawnie wiążącym testamencie; podstawowa wersja roszczeń o zachowek dotyczy treści testamentu (traktowanej przez ustawodawcę jako krzywdzącą osoby z najbliższego kręgu rodzinnego spadkodawcy), zaś „wyrównanie zachowku” (art. 991 K.c. w związku z art. 1000 K.c.) to roszczenie specyficzne (związane z darowiznami, szczególnie bardzo hojnymi).

Proszę odróżniać zagadnienia właściwe współwłasności (od art. 195 K.c. do art. 221 K.c.) – w tym udziały we współwłasności (art. 204 K.c.) – od zagadnień właściwych prawu spadkowemu (art. 922 i następne K.c.). Niezależnie od tego, kto jest lub będzie współwłaścicielem (wraz z Pani mężem), udziały męża we współwłasności wejdą w skład spadku po nim – o ile będą stanowiły składnik jego majątku w czasie otwarcia spadku (art. 922 K.c. w związku z art. 924 K.c.). Relacje rodzinne między współwłaścicielami owego mieszkania są bez znaczenia dla samego dziedziczenia; w tym nie ograniczają swobody testowania (sporządzania testamentu oraz określania jego treści), ani nie zmieniają reguł właściwych zachowkowi.

Gdyby Pani teściowa przeżyła swego syna, to – nawet pomocniczo (z uwagi na ewentualność zachowku) – mógłby (w przypadku braku zstępnych Pani męża, nie tylko Państwa wspólnych) mieć praktyczne znaczenie art. 932 § 1 K.c. W przypadku śmierci Pani teściowej przed Pani mężem, rodzeństwo męża mogłoby dziedziczyć wraz z Panią; proszę pamiętać o tym, że rodzeństwo (a więc tym bardziej zstępni rodzeństwa) spadkodawcy są poza gronem osób potencjalnie uprawnionych z tytułu zachowku; w artykule 991 zawarto zamknięty katalog osób (potencjalnie uprawnionych do zachowku) – inaczej rzecz ujmując: nie ma możliwości „dopisania się do listy” (z art. 991 K.c.). Warto zacytować, na wszelki wypadek, cały artykuł 932 K.c.:

„§ 1. W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice.

§ 2. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.

§ 3. W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych.

§ 4. Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.

§ 5. Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.

§ 6. Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku i brak jest rodzeństwa spadkodawcy lub ich zstępnych, udział spadkowy rodzica dziedziczącego w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy wynosi połowę spadku.”

Przywołajmy ponadto artykuł 933 K.c.:

„§ 1. Udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu z rodzicami, rodzeństwem i zstępnymi rodzeństwa spadkodawcy, wynosi połowę spadku.

§ 2. W braku zstępnych spadkodawcy, jego rodziców, rodzeństwa i ich zstępnych, cały spadek przypada małżonkowi spadkodawcy.”

Gdyby zaś po Pani mężu zostali zstępni (dzieci, wnuki), to jego krewnym (poza zstępnymi) nie należałoby się nic w ramach dziedziczenia ustawowego (a przecież testamentu nie można wykluczyć także w takim przypadku); chodzi o treść artykułu 931 K.c.:

„§ 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

§ 2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.”

Z uwagi na przepisy o zagadnieniach majątkowych w małżeństwie – art. 31 i następne Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.) – składniki majątkowe nabyte przed zawarciem małżeństwa oraz (z reguły) otrzymane w darowiźnie zaliczają się do majątku osobistego (a nie do majątku wspólnego). Małżonkowie są uprawnieni zawrzeć umowę majątkową małżeńską (art. 47 i następne K.r.o.) – prawnie wymagana jest forma aktu notarialnego (i to pod rygorem nieważności: art. 73 K.c.). W intercyzie można (tytułem przykładu) rozszerzyć zakres objęty wspólnością majątkową małżeńską. Wraz ze śmiercią jednego małżonka ustaje małżeństwo, a więc tym samym wspólność majątkowa małżeńska (o ile nie doszło do jej ustania wcześniej); w skład spadku po małżonku wchodzi jego majątek osobisty oraz udziały we wspólności majątkowej małżeńskiej – na ogół udziały małżonków w takiej wspólności są równe (art. 43 K.r.o.). Czasami ma miejsce rozliczenie przesunięć majątkowych między poszczególnymi majątkami (art. 45 K.r.o.)

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »