Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Dziedziczenie roszczenia o zachowek

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2016-04-23

Odziedziczyłam w zapisie windykacyjnym po swojej siostrze mieszkanie. Mieszkanie to miało nieduży dług hipoteczny, który po otwarciu spadku uregulowałam. Pozostał syn siostry jako spadkobierca z ustawy, który przyjął ten zapis do wiadomości przed notariuszem. Jest alkoholikiem i siostra nie chciała mu zostawić mieszkania. Syn siostry ma syna, którego wychowuje matka. Nie uchylam się od zachowku dla siostrzeńca i ciągle mam nadzieję, że w końcu się opamięta i to mieszkanie będzie dla niego, ale on sam w tej chwili nie chce przysługującego mu zachowku. Chciałam zapytać, co by było, gdyby przed upływem 5 lat, nie wziąwszy zachowku, siostrzeniec z przepicia zmarł. Czy wówczas prawo do nieodebranego zachowku będzie przypadać jego małoletniemu synowi? Czy zachowek należy się od kwoty pomniejszonej o spłatę długu hipotecznego?

Zgodnie z art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.) „zstępnym (dzieciom, wnukom), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”.

Według § 2 art. 991 K.c. „jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Uprawnienie do zachowku oparte jest na istnieniu bliskiej więzi rodzinnej między spadkodawcą a uprawnionym. Dlatego ustawa zakreśla krąg uprawnionych podmiotów stosunkowo wąsko. Zgodnie z art. 991 § 1 są to jedynie zstępni, małżonek oraz rodzice spadkodawcy.

Roszczenie o zachowek podlega dziedziczeniu, ale według reguł odbiegających od tych, które zostały wyrażone w art. 922 K.c. Z tego przepisu bowiem mogłoby wynikać, że albo roszczenie o zachowek podlega dziedziczeniu bez ograniczeń, tak jak inne prawa o charakterze majątkowym, albo też wyłączone jest od dziedziczenia ze względu na ścisły związek z osobą uprawnionego. Tymczasem ustawa przewiduje dziedziczenie roszczenia o zachowek przez określony krąg podmiotów. Zgodnie z brzmieniem przepisu 1002 K.c. chodzi o osoby uprawnione do zachowku po pierwszym spadkodawcy.

Z art. 1002 K.c. wynika, cytuję: „roszczenie z tytułu zachowku przechodzi na spadkobiercę osoby uprawnionej do zachowku tylko wtedy, gdy spadkobierca ten należy do osób uprawnionych do zachowku po pierwszym spadkodawcy”.

Roszczenie o zachowek wchodzi do spadku po uprawnionym (tak uchwała SN z 12 maja 1970 r., sygn. akt III CZP 26/70, LexPolonica nr 300917, OSNCP 1971, nr 1, poz. 21), jakkolwiek odziedziczyć je może tylko wąski krąg spadkobierców (art. 1002).

Wykładnia gramatyczna wskazuje, że roszczenie o zachowek przechodzi jedynie na osoby, które były wspólnie ze spadkodawcą uprawnione do zachowku po pierwszym spadkodawcy, czyli przepis ten należy interpretować w następujący sposób: roszczenie z tytułu zachowku przechodzi na syna Pani siostrzeńca tylko wówczas jeżeli jest on uprawniony do zachowku po  Pani siostrze. Jak wynika z powyższego wnuczek zmarłej jest uprawniony do zachowku po swojej babci (pod warunkiem, że jest oficjalnie, sądownie, adoptowany przez syna zmarłej).

Reasumując, syn Pani siostrzeńca jest uprawniony do żądania zachowku w przypadku śmierci jego ojca. Jeżeli np. syn zmarłej umrze 3 lat od chwili otwarcia testamentu, to jego syn będzie miał jeszcze dwa lata na żądanie zachowku. Oczywiście w sytuacji, gdy syn Pani siostrzeńca będzie małoletni – o zachowek może wystąpić jego matka, jako jego przedstawicielka ustawowa. Proszę mieć jednakże na uwadze, że dopóki żyje syn siostry to jemu, a nie jego synowi, należy się zachowek.

Dług hipoteczny, który posiadała Pani siostra, będzie wpływał na zmniejszenie wartości mieszkania, od której następnie wyliczany jest zachowek.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Plany pozbawienia zachowku

Tata przepisał mieszkanie dla syna siostry 4 lata temu. Dowiedziałam się od siostry, że reszta rodzeństwa jest wydziedziczona. Rozumiem jednak, że naszym...

Czy darowizna ma wpływ na zachowek?

Czy mam prawo do zachowku, jeśli moja matka zapisała w testamencie mieszkanie mojej siostrzenicy, zaznaczając, że zostało nabyte za darowiznę od mojej...

Rodzic przekazał obcej osobie mieszkanie, czy można to cofnąć?

Moja 80-letnia matka przekazała obcej osobie jedyny majątek, jaki posiadała – mieszkanie. Mnie, swoją jedyną córkę oraz swoją wnuczkę pominęła. Czy...

Sprawa sądowa o mieszkanie po zmarłym

Moja mama zapisała w testamencie swój udział w mieszkaniu mnie i synowi mojej siostry po połowie. Zmarła trzy lata temu. Obecnie siostra zwraca...

Czy można żądać obniżenia zachowku dla nieznanej dotąd córki ojczyma?

Mój ojczym zapisał mi w testamencie mieszkanie, które ja kilka lat temu wykupiłam od gminy za własne środki. Po jego śmierci okazało się, że posiada...

Jakie kroki prawne powinno podjąć nieślubne dziecko, aby dojść do spadku po rodzicu?

Zmarł mój ojciec. Byłam nieślubnym dzieckiem, ale jest wyrok sądu i ojciec płacił alimenty do czasu ukończenia przeze mnie nauki. Ojciec powtórnie...

Prawo do zachowku po wydziedziczonym spadkobiercy?

Pytanie dotyczy prawa do zachowku. Dwa lata temu wytoczyłam sprawę o ustalenie ojcostwa mojego dziecka (ojciec go nie uznał, nie byliśmy małżeństwem)....

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »