Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z długami spadkowymi?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Dziedziczenie środków z ubezpieczenia pracowniczego

Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2015-03-31

Moja teściowa ma duży kredyt, który stara się spłacać, ale ostatnio przerasta jej możliwości, bo kwota emerytury pomniejszona o wydatki na mieszkanie, jedzenie i lekarstwa (jest po ciężkiej, przewlekłej chorobie) nie pozwala na to. Teściowa nie posiada żadnych oszczędności ani wartościowych rzeczy, mieszka w lokalu komunalnym. Od zawsze płaci składkę na ubezpieczenie do ZUS – takie, jakie kiedyś oferowały wszystkie zakłady pracy dla swoich pracowników. W razie jej śmierci osobą uposażoną do tych pieniędzy jest moja żona, która chce przeznaczyć je na pogrzeb i nagrobek dla mamy. Pytanie: czy żona, przyjmując te pieniądze z ubezpieczenia, nie stanie się spadkobierczynią długów teściowej oraz czy w ogóle bank może żądać od nas spłaty długów teściowej teraz lub po jej śmierci, skoro już wiadomo, że jest niewypłacalna?

Tomasz Krupiński

»Wybrane opinie klientów

Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata
Otrzymałam odpowiedź bardzo wyczerpującą i klarowną.
Anna, 66 lat, inżynier
Bardzo profesjonalnie, szybko, wszystko zrozumiałe
Ania, 68 lat, emerytka
Chciałem bardzo podziękować za poradę która mi bardzo pomogła wasza firma działa na najwyższym poziomie wasze odpowiedzi były wyczerpujące i pomocne jeszcze raz bardzo dziękuję i pozdrawiam.
Krzysztof

Jak wynika z pytania, Pana teściowa ma problemy finansowe. Posiada kredyt w banku, którego raty obecnie przestała spłacać. Posiada także ubezpieczenie w ZUS, do środków których uposażona jest jej córka. Od razu muszę zaznaczyć, że nie mogę z całą pewnością stwierdzić, o jakie dodatkowe ubezpieczenie w ZUS chodzi. To musiałby Pan doprecyzować. W odpowiedzi przedstawię więc ogólne zasady dotyczące dziedziczenia (w tym długów) oraz pracowniczych programów emerytalnych.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Mimo tego należy zaznaczyć, iż zgodnie z art. 931 Kodeksu cywilnego:

„§ 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

§ 2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.”

Z powyższego wynika, że Pana żona jest spadkobiercą ustawowym Pana mamy. Jeżeli nie będzie chciała po niej dziedziczyć (bo uważa, że długi przewyższają aktywa spadku), to będzie musiała odrzucić spadek w ciągu 6 miesięcy od dnia jego otwarcia.

Spadek to ogół praw i obowiązków należących do spadkodawcy w chwili jego śmierci i przechodzących na jego następców prawnych. Spadkobiercy wchodzą w zasadzie w sytuację prawną, w jakiej pozostawał spadkodawca.

Generalnie w ubezpieczeniach na życie czy też innego rodzaju ubezpieczeniach – spadkobiercy uczestnika (ubezpieczonego) są uprawnieni do otrzymania środków na zasadach ogólnych tylko w sytuacji braku rozporządzenia na wypadek śmierci.

Najczęściej dzieje się tak jak poniżej.

Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o pracowniczych programach emerytalnych (dalej: uPPE) uczestnik może dokonać rozrządzenia środkami zgromadzonymi na jego rachunku w PPE na wypadek śmierci poprzez wskazanie osoby fizycznej lub osób fizycznych uprawnionych do ich odbioru.

Osoby uposażone nabywają wówczas do nich prawo z chwilą śmierci uczestnika. Spadkobiercy uczestnika są uprawnieni do otrzymania środków na zasadach dotyczących dziedziczenia na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego tylko w sytuacji braku rozporządzenia na wypadek śmierci dokonanego w trybie art. 48 ust. 1 uPPE, a jeżeli pracowniczy program emerytalny jest prowadzony w formie umowy grupowego ubezpieczenia na życie pracowników z zakładem ubezpieczeń w formie grupowego ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym [art. 6 ust. 1 pkt 3) uPPE] i w chwili śmierci ubezpieczonego nie ma osoby uprawnionej do otrzymania sumy ubezpieczenia, suma ta przypada najbliższej rodzinie ubezpieczonego w kolejności ustalonej w ogólnych warunkach ubezpieczenia (art. 832 § 2 Kodeksu cywilnego – dalej K.c.), przy czym za najbliższą rodzinę uznaje się: małżonka, dzieci, rodziców oraz wnuków (art. 48 ust. 6 uPPE).

Natomiast w sytuacji, gdy osoba uposażona zmarła po śmierci uczestnika, to zgodnie z art. 922 § 1 K.c. uprawnienie do otrzymania środków z PPE wchodzi do masy spadku po osobie uposażonej i podlega dziedziczeniu na zasadach przewidzianych w Kodeksie cywilnym.

W konsekwencji spadkobiercy uposażonego są uprawnieni do otrzymania odpowiedniej części środków zgromadzonych w PPE na podstawie prawomocnego postanowienia sądu o nabyciu spadku po osobie uposażonej (o ile wszyscy spadkobiercy złożą zgodne oświadczenie co do podziału środków) lub prawomocnego postanowienia o dziale spadku.

Podobna jak powyższa sytuacja występuje w przypadku dziedziczenia środków zgromadzonych w OFE na rachunku zmarłego członka funduszu emerytalnego.

Ustawa o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych przewiduje wypłatę środków zgromadzonych na rachunku osoby ubezpieczonej w związku z jej śmiercią w dwóch częściach. Pierwszą jest część należna małżonkowi zmarłego członka otwartego funduszu emerytalnego, drugą jest część należna osobie wskazanej (uposażonej) przez zmarłego członka otwartego funduszu emerytalnego.

Środki zgromadzone na rachunku zmarłego członka otwartego funduszu emerytalnego, które nie zostaną wypłacone małżonkowi ubezpieczonego, przekazywane są, zgodnie z postanowieniem art. 132 ustawy, osobom uposażonym przez zmarłego. Należy przypomnieć, iż przystępując do otwartego funduszu emerytalnego, członek funduszu może wskazać osoby upoważnione do otrzymania pozostałej części zgromadzonych środków.

Wypłaty takiej dokonuje się w terminie trzech miesięcy, ale nie wcześniej niż w terminie jednego miesiąca od dnia przedstawienia funduszowi urzędowego dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby uprawnionej. Wypłata dokonywana bezpośrednio na rzecz osoby wskazanej przez zmarłego następuje w formie wypłaty jednorazowej lub w formie wypłaty w ratach płatnych przez okres nie dłuższy niż 2 lata, zgodnie z pisemną dyspozycją osoby uprawnionej. Jeżeli osobą uprawnioną jest małżonek zmarłego członka funduszu, wówczas wypłata może być przekazana, jeśli takie będzie jego żądanie, na rachunek w otwartym funduszu emerytalnym.

W razie braku osób wskazanych przez zmarłego, zgromadzone środki wchodzą w skład spadku. W takim przypadku powyższe zasady stosuje się odpowiednio do spadkobierców, którzy dodatkowo obowiązani są przedłożyć funduszowi prawomocne stwierdzenie nabycia spadku.

Do złożenia wniosku przez Pana żonę w organie, w którym jest uposażona, nie jest jej potrzebne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, a jedynie akt zgonu ubezpieczonego i swój dowód osobisty.

Tak więc prawa uposażonego do świadczeń po zmarłym są niezależne od przyjęcia bądź odrzucenia spadku. Można odrzucić spadek i złożyć wniosek o wypłatę środków. Najlepiej najpierw złożyć wniosek o wypłatę środków (gdyż na ewentualne odrzucenie spadku spadkobierca ma 6 miesięcy od chwili śmierci spadkodawcy).

Co do odpowiedzialności za długi Pana teściowej to oczywiście, gdy dłużnik żyje, Państwo nie są w żadnym stopniu za ten kredyt odpowiedzialni, chyba że ktoś z Państwa za ten kredyt poręczył (stał się poręczycielem długu), co będzie oznaczało, iż ponosi odpowiedzialność solidarną z dłużnikiem za dług.

W razie śmierci Pana teściowej dług taki wchodzi do spadku po spadkobiercy, dlatego odpowiedzialnymi za jego spłatę będą osoby, które są spadkobiercami dłużnika.

Spadkobiercą można stać się z mocy prawa, gdy osoba powołana do spadku z ustawy nie odrzuci go w terminie 6 miesięcy. Po tym czasie traktowana jest jakby przyjęła spadek wprost – bez ograniczenia za długi spadkowe.

Odrzucenie spadku, podobnie jak i przyjęcie spadku, jest oświadczeniem woli, które spadkobierca musi złożyć przed sądem lub notariuszem. Aby odrzucić spadek, należy zatem udać się do sądu rejonowego właściwego dla Pana miejsca zamieszkania i złożyć stosowne oświadczenie. Aby odrzucić spadek u notariusza, należy złożyć przed nim ustne oświadczenie, na podstawie którego sporządza on protokół w formie aktu notarialnego.

Należy zdawać sobie jednak sprawę z tego, że nawet jeśli odrzuci Pan spadek, to przechodzi on na Pana zstępnych, a więc dzieci i wnuki. W tej sytuacji osoby też również powinny odrzucić spadek.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z długami spadkowymi?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »