Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Dziedziczenie ustawowe – wielu spadkobierców

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2015-04-28

Rodzice zmarli (ojciec w 1968, matka w 1997), nie pozostawiając testamentu. Pozostawili dom i kilkanaście hektarów ziemi. Mieli sześcioro dzieci, z których dwoje zmarło bezpotomnie. Jest wielu spadkobierców: ja i siostra, natomiast dwaj bracia nie żyją, ale oni mieli dzieci. Z dziećmi jednego brata mam kontakt, ale nie wiem, gdzie przebywają dzieci drugiego brata. Chciałbym dokonać podziału i ewentualnej spłaty pozostałych spadkobierców. Jak mam to zrobić, gdzie się udać – sąd, notariusz?

Aby uregulować sprawy spadkowe po Pana rodzicach, należy w pierwszej kolejności przeprowadzić postępowanie spadkowe po nich (czyli uzyskać potwierdzenie nabycia spadku).

Może Pan wybrać drogę notarialną lub sądową. U notariusza można sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia, o ile otwarcie spadku (czyli śmierć spadkodawcy) nastąpiło po 30 czerwca 1984 r. Tak więc przed notariuszem może Pan przeprowadzić postępowanie spadkowe tylko po mamie, natomiast po ojcu pozostaje Panu jedynie droga sądowa.

I. Postępowanie przed notariuszem

Do notariusza muszą stawić się wszyscy spadkobiercy ustawowi osobiście, wówczas notariusz sporządzi akt poświadczenia dziedziczenia. Obowiązkowym warunkiem przeprowadzenia postępowania spadkowego u notariusza jest osobiste stawiennictwo.

Wykaz dokumentów niezbędnych do sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia:

1) akt zgonu spadkodawcy,

2) numer PESEL spadkodawcy oraz ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy (unieważniony dowód osobisty, zaświadczenie urzędu miejskiego/gminy),

3) odpisy skrócone aktów urodzenia spadkobierców lub odpisy skrócone aktów małżeństwa spadkobierców, którzy zawarli związek małżeński i zmienili nazwisko,

4) odpis skrócony aktu małżeństwa małżonka spadkodawcy (zamiast odpisu skróconego aktu urodzenia),

5) testament spadkodawcy

6) od 20 lutego 2011 roku zgodnie z treścią ustawy z dnia 26 czerwca 2009 roku o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 roku, Nr 131, 1075) notariusze sporządzający akty poświadczenia dziedziczenia zawiadamiają sąd właściwy do prowadzenia księgi wieczystej o każdej zmianie właściciela nieruchomości, dla której założona jest księga wieczysta, w związku z powyższym na spadkobiercach ciąży obowiązek wskazania wszystkich nieruchomości, których właścicielem / współwłaścicielem / użytkownikiem wieczystym / współużytkownikiem wieczystym / uprawnionym / współuprawnionym był spadkodawca poprzez wskazanie numeru księgi wieczystej nieruchomości i sądu, który tą księgę prowadzi.

Koszty związane z notarialnym poświadczeniem dziedziczenia zależą od liczby osób stających do aktu oraz od zakresu czynności dokonywanych przez notariusza i wynoszą za:

1) protokół z otwarcia i ogłoszenia testamentu – 50 zł;

2) protokół z przyjęcia lub odrzucenia spadku (jeżeli od dnia otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy) nie upłynęło sześć miesięcy, chyba że oświadczenia tej treści zostały już przez spadkobierców uprzednio złożone) – 50 zł od każdej osoby składającej oświadczenie;

3) protokół dziedziczenia – 100 zł;

4) akt poświadczenia dziedziczenia – 50 zł;

5) wypisy – w zależności od ich liczby oraz liczby stron (strona – 6 zł).

W celu wyliczenia dokładnego wynagrodzenia notariusza za sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia warto skontaktować się z konkretną kancelarią notarialną.

II. Druga możliwość – postępowanie przed sądem

Postępowanie mające doprowadzić do stwierdzenia nabycia spadku w sądzie wszczyna się poprzez złożenie w sądzie rejonowym, właściwym ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy, wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.

We wniosku o stwierdzenie nabycia spadku należy podać:

  • oznaczenie właściwego wydziału cywilnego sądu rejonowego, do którego wniosek jest kierowany;
  • imię i nazwisko oraz dokładny adres wnioskodawcy;
  • wykaz uczestników postępowania, przez których rozumiemy wszystkie osoby powołane do dziedziczenia na mocy testamentu i ustawy, wraz z ich dokładnymi adresami zamieszkania;
  • tytuł „Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po [imię i nazwisko zamarłego]”;
  • w głównej części wniosku podać dane o spadkodawcy (imię i nazwisko, data śmierci, ostatnie miejsce zamieszkania, stan cywilny) oraz informację o tym, czy istnieje testament, wymienić spadkobierców.

Do wniosku należy dołączyć:

  • odpis wniosku w tylu kopiach, ilu jest uczestników postępowania;
  • odpis skrócony aktu urodzenia dla mężczyzn i kobiet niezamężnych;
  • odpis skrócony aktu małżeństwa dla kobiet i mężczyzn zamężnych;
  • odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy;
  • oświadczenia o przyjęciu, odrzuceniu spadku lub zrzeczeniu się dziedziczenia (jeśli były składane);
  • testament, jeśli takowy zmarły sporządził.

Odpisy aktów stanu cywilnego muszą być nie starsze niż sprzed 3 miesięcy.

Od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku należy wnieść opłatę. Opłata ta jest stała i wynosi 50 zł. Jeśli sprawa będzie dotyczyła dwóch spadkodawców, to opłata będzie wynosić 100 zł.

Cała procedura stwierdzenia nabycia spadku kończy się wydaniem przez sąd postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym zostają ustalone udziały poszczególnych spadkobierców w spadku.

Generalnie wnosząc do sądu sprawę o ustalenie praw do spadku, trzeba wymienić wszystkich spadkobierców, którzy dziedziczą. Niestety, nie można pominąć także tych, o których nie wiadomo, gdzie obecnie przebywają.

Przepisy przewidują następujące postępowanie w takich sytuacjach.

Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego sąd ma obowiązek wezwać spadkobierców przez ogłoszenie, gdy nie zna ich danych, a także w każdej sprawie, w której nie zostało złożone zapewnienie spadkowe, bo np. jedynym uczestnikiem jest osoba niebędąca spadkobiercą albo wszyscy spadkobiercy odmówili złożenia zapewnienia.

Ogłoszenie należy zamieścić w piśmie poczytnym na terenie kraju i podać publicznie do wiadomości w miejscu ostatniego zamieszkania spadkodawcy, w sposób w tym miejscu przyjęty.

Pismem poczytnym na całym obszarze państwa jest dziennik lub czasopismo w rozumieniu art. 7 ust. 2 ustawy z 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24), rozpowszechniane (kolportowane) na terenie całego kraju. Zarazem pismo to powinno mieć duży nakład, umożliwiający dotarcie ogłoszenia do jak najszerszej publiczności.

Pismem, o jakim mowa, jest więc pismo spełniające trzy kryteria:

  1. poczytności, czyli wyrażanego w procentach zasięgu czytelnictwa danego pisma,
  2. ogólnokrajowości, czyli terytorialnej równomierności czytelnictwa, oraz
  3. powszechności, czyli społecznej równomierności czytelnictwa.

Chodzi zatem o pisma czytane przez możliwie największą liczbę mieszkańców kraju, możliwie równie często we wszystkich regionach oraz we wszystkich kategoriach społeczno-demograficznych. Jest też istotne, żeby pismo było zdatne do zamieszczania ogłoszeń, co eliminuje np. pisma satyryczne, bulwarowe czy brukowe. Nie ma natomiast znaczenia kryterium częstości ukazywania się pisma (dziennik, tygodnik czy miesięcznik).

Obecnie za pisma poczytne na całym obszarze państwa – w rozumieniu art. 674 § 1 – można uznać: „Gazetę Wyborczą”, „Rzeczpospolitą”, „Super Express”, „Wprost” i „Politykę”. Trzeba zatem przyjąć, że publikowanie ogłoszeń w pismach innych niż tutaj wymienione, w szczególności w pismach środowiskowych (np. prawniczych, wyznaniowych), nie spełnia wymagań stawianych w omawianym przepisie. Tymczasem wybór właściwego pisma ma – z punktu widzenia zagwarantowania praw spadkobierców – bardzo istotne znaczenie i może rzutować nawet na ważność postępowania (art. 379 pkt 5).

Zgodnie z art. 675 „po upływie sześciu miesięcy od daty ogłoszenia sąd wyznaczy w celu rozpoznania zgłoszonych żądań rozprawę, na którą wezwie także osoby, które zgłosiły żądanie i podały miejsce zamieszkania”. Z kolei zgodnie z art. 676 „jeżeli w ciągu sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia o wezwaniu spadkobierców nikt nie zgłosił nabycia spadku albo, zgłosiwszy je, nie udowodnił go na rozprawie, sąd wyda postanowienie stwierdzające nabycie spadku przez spadkobierców, których prawa zostały wykazane, a w ich braku – przez Skarb Państwa jako spadkobiercę ustawowego”.

We wniosku o stwierdzenie nabycia spadku należy zawnioskować o zamieszczenie ogłoszenia w prasie. Sąd wówczas przeprowadzi taką procedurę, a po 6 miesiącach wyda postanowienie w temacie stwierdzenia nabycia spadku. Wnioskodawca zostanie obciążony kosztami takiego ogłoszenia (ok. 600 zł).

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Czy trzeba przeprowadzać postępowanie spadkowe?

Dwa miesiące temu zmarł mój mąż. Wspólnie byliśmy właścicielami mieszkania i działki. Mam trzy pełnoletnie córki, które chętnie wyrzekną się...

Mieszkanie lokatorskie po śmierci konkubiny

Mój brat przez 15 lat zamieszkiwał ze swoją partnerką w jej mieszkaniu spółdzielczym lokatorskim, razem z synem kobiety. Niedawno konkubina zmarła....

Spadkobierca – formalności

Chciałbym dopełnić formalności spadkowych po mojej mamie i babci. Jak przeprowadzić postępowania spadkowe po nich obu, jakie dokumenty będą potrzebne?...

Czy spadek wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków?

Żona chce wziąć rozwód. W czasie naszego małżeństwa zmarli moi rodzice. Czy spadek po nich należy się obojgu małżonkom, czy jest wyłącznie moją...

Dziedziczenie po rodzicu – dopełnienie formalności

Jakie kroki prawne podjąć, aby dopełnić formalności spadkowych po śmierci ojca i przejąć spadek? Tato niedawno zmarł, był od 3 lat wdowcem, jego...

Spadek po mężu

Kto po śmierci męża ma prawo do spadku? Dzieci nie mieliśmy, mąż posiada rodzeństwo, rodzice męża nie żyją.

Naniesienie zmian wynikających z dziedziczenia do księgi wieczystej

Chciałam uporządkować sprawy spadkowe po zmarłym mężu, konkretnie chodzi o naniesienie zmian w zapisach księgi wieczystej mieszkania i domu....

Wielu spadkobierców a opłata za użytkowanie wieczyste

Jestem jednym z wielu spadkobierców i z jakiegoś powodu właśnie mnie urząd wybrał i przysyła upomnienia, abym wnosił opłaty za...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »