Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z długami spadkowymi?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Dziedziczenie po zmarłym który został ukarany za niezapłacenie podatku

Autor: Jakub Bonowicz • Opublikowane: 2013-10-17

Mój teść zmarł w tym roku. Został ukarany za niezapłacenie podatku od sprzedaży mieszkania. Był pewny, że skorzystał z ulgi meldunkowej na zakup mieszkania w innym mieście. Urzędy skarbowe w obydwóch miastach stwierdziły jednak, że teść nie złożył potrzebnego wniosku. Jest to nieprawda – ja, moja żona i pośrednik prowadzący sprzedaż mieszkania możemy potwierdzić, że wniosek został złożony. Czy moja żona, która dziedziczy jako jedyna po teściu, będzie musiała spłacać tę karę? Czy jest szansa na uniknięcie odpowiedzialności za to zobowiązanie podatkowe

Z opisanego stanu faktycznego wynika, że w 2013 r. zmarł Pana teść. Został ona ukarany za niezapłacenie podatku od sprzedaży mieszkania. Był pewny, że skorzystał z ulgi meldunkowej na zakup mieszkania w innym mieście. Urzędy skarbowe twierdzą, że nie złożył takiego oświadczenia. Pan, żona oraz pośrednik nieruchomości mogą potwierdzić, że taki wniosek był złożony. Według Pana wniosek o skorzystanie z ulgi meldunkowej był złożony przy sprzedaży mieszkania i brak jest potwierdzenia. Jedyną spadkobierczynią po zmarłym teściu jest Pana żona.

Naczelnik urzędu skarbowego decyzją po wszczęciu z urzędu postępowania podatkowego postanowieniem określił zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości w 2008 r.

Jak rozumiem, decyzja ta jest ostateczna i nie była kwestionowana, nie były składane środki odwoławcze i została prawidłowo doręczona.

Oznacza to, że jeśli proceduralnie wszystko było dokonane prawidłowo, to w tej chwili decyzja ta jest wiążąca. Warto jednak naturalnie sprawdzić kwestie formalne dotyczące tej decyzji, np. należałoby bardzo dokładnie przejrzeć akta sprawy podatkowej – czy prawidłowo były dokonywane doręczenia, czy zachowane były wszystkie terminy, czy decyzja była prawidłowo zaadresowana itp. Wymaga to oczywiście wnikliwej analizy akt sprawy. Tylko wtedy można by jeszcze zakwestionować przedmiotową decyzję.

Niemniej co do samej prawidłowości decyzji w stanie faktycznym ustalone zostało, że nie złożono oświadczenia o skorzystaniu z ulgi meldunkowej, Pana teść zaś nie przedłożył dowodu złożenia takiego oświadczenia. Jeśli w korespondencji z urzędem wysyłane jest jakiekolwiek pismo, to bezwzględnie należy:

  • w przypadku korzystania z poczty – wysłać je listem poleconym za potwierdzeniem nadania, a nawet odbioru, pozostawiając kopię złożonego pisma wraz z potwierdzeniem wysyłki;
  • w przypadku składania go osobiście w urzędzie skarbowym – pilnować tego, aby urzędnik na drugim egzemplarzu pisma (które zostawiamy dla siebie) podstemplował, że pismo wpłynęło konkretnego dnia, i opatrzył własnoręcznym podpisem.

Jeśli tego nie zrobimy, to potem zdarzają się takie właśnie sytuacje. Jeśli pismo nie znajduje się w aktach organu, a strona twierdzi, że zostało ono złożone, to powinna przedłożyć któryś z powyższych dowodów. Bez tego wykazanie faktu złożenia pisma jest niemal niemożliwe. W praktyce są raczej małe szanse, aby wykazać zeznaniami świadków, że takie pismo zostało złożone.

Przechodząc do odpowiedzialności podatkowej Pana żony, należy stwierdzić, że zasadą jest to, że długi podatkowe podlegają dziedziczeniu.

Zgodnie z art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej (O.p.): „spadkobiercy podatnika, z zastrzeżeniem § 2, przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy”. Wyjątkowo, jeśli na podstawie przepisów prawa podatkowego spadkodawcy przysługiwały prawa o charakterze niemajątkowym związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, uprawnienia te przechodzą na spadkobierców pod warunkiem dalszego prowadzenia działalności na ich rachunek (art. 97 § 2 O.p.). Przepis ten stosuje się odpowiednio do praw i obowiązków z tytułu sprawowanej przez spadkodawcę funkcji płatnika (art. 97 § 3 O.p.). Przepisy te stosuje się również do praw i obowiązków wynikających z decyzji wydanych na podstawie przepisów prawa podatkowego (art. 97 § 4 O.p.).

Zgodnie z art. 98 O.p.:

„§ 1. Do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się również do odpowiedzialności spadkobierców za:

1) zaległości podatkowe, w tym również za zaległości, o których mowa w art. 52 § 1;

2) odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych spadkodawcy;

3) pobrane, a niewpłacone podatki z tytułu sprawowanej przez spadkodawcę funkcji płatnika lub inkasenta;

4) niezwrócone przez spadkodawcę zaliczki na naliczony podatek od towarów i usług oraz ich oprocentowanie;

5) opłatę prolongacyjną;

6) koszty postępowania podatkowego;

7) koszty upomnienia i koszty postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spadkodawcy powstałe do dnia otwarcia spadku”.

 

Oznacza to, że jeśli Pana żona nie chce odpowiadać za długi podatkowe swojej mamy, to ma możliwość odrzucenia spadku, ewentualnie przyjęcia go z dobrodziejstwem inwentarza.

Zgodnie z art. 1012 Kodeksu cywilnego (K.c.): „spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić”.

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza oznacza, że Pana żona będzie odpowiadać za długi spadkowe, ale tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku.

Natomiast odrzucenie spadku oznacza, że Pana żona w ogóle nie będzie ponosiła odpowiedzialności za długi spadkowe.

Naturalnie odrzucenie spadku oznacza również, że spadku się w ogóle nie dziedziczy. Nie ma oczywiście możliwości przyjęcia spadku (odziedziczenia majątku) i jednoczesnego nieodpowiadania za obciążające spadkodawcę długi.

Zgodnie z art. 1015 K.c.:

 

„§ 1. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.

§ 2. Brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Jednakże gdy spadkobiercą jest osoba nie mająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza”.

Według art. 1018 § 3 K.c.: „Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku składa się przed sądem lub przed notariuszem. Można je złożyć ustnie lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym. Pełnomocnictwo do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku powinno być pisemne z podpisem urzędowo poświadczonym”.

 

Spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku. Jeśli miał kolejnych dziedziców, to wówczas mają oni możliwość zadecydowania o tym, czy chcą przyjąć spadek, czy odrzucić (zwykle jest tak, że jeśli spadek jest obciążony długami, to wszyscy go odrzucają; jeśli nie zostanie już nikt, to wówczas spadek dziedziczy gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy – zawsze z dobrodziejstwem inwentarza).

 

Jeśli więc wartość długów spadkowych jest wyższa od wartości spadku, to proponowałbym, aby żona spadek odrzuciła, względnie przyjęła go z dobrodziejstwem inwentarza. Proszę pamiętać, że termin na złożenie oświadczenia wynosi 6 miesięcy od dnia otwarcia spadku (śmierci teścia).

Jeśli natomiast wartość czynna spadku jest wyższa niż wartość długów, to zakładając, że żona będzie w stanie je spłacić, lepszym wyjściem jest przyjęcie spadku. Wtedy organy podatkowe właściwe ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy orzekają w odrębnych decyzjach o zakresie odpowiedzialności poszczególnych spadkobierców (art. 100 § 1 O.p.). W decyzji tej organ podatkowy określa wysokość znanych w dniu otwarcia spadku zobowiązań spadkodawcy. Termin płatności przez spadkobiercę zobowiązań wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych spadkodawcy są liczone od dnia otwarcia spadku (śmierci teścia). Oczywiście wysokość podatku z odsetkami jest duża, dlatego żona powinna wystąpić o rozłożenie zapłaty na raty. Szanse na umorzenie zobowiązania podatkowego są niewielkie – jeśli w skład spadku wchodziły np. składniki majątkowe, to organ podatkowy będzie argumentował, że można je sprzedać, aby podatek zapłacić.

Odnosząc się do kwestii związanych z działaniem pośrednika obrotu nieruchomościami, należy stwierdzić, że w pierwszej kolejności trzeba sprawdzić, czy osoba ta rzeczywiście była licencjonowanych pośrednikiem, czy też nie. Niezależnie od tego należy dokładnie sprawdzić umowę z pośrednikiem – jaki miał on zakres obowiązków. Jeśli miał dopilnować załatwienia wszelkich spraw podatkowych związanych z nieruchomością, to można zastanowić się nad postawieniem mu zarzutu niestaranności. Jeśli jest to pośrednik licencjonowany, to powinien posiadać ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej. Mimo że (rzekome) niedbalstwo miało miejsce kilka lat temu, to roszczenie nie uległo przedawnieniu, albowiem roszczenie zleceniodawcy przeciwko zleceniobiorcy o naprawienie szkody wynikłej z nienależytego wykonania zlecenia przedawnia się z upływem 10 lat. Ważne jest to, że roszczenie to wchodzi w skład spadku, zatem warunkiem jego dochodzenia jest oczywiście przyjęcie spadku (przynajmniej z dobrodziejstwem inwentarza) przez żonę. Szanse na jego powodzenie zależą od tego, czy pośrednik miał obowiązek załatwić również sprawy podatkowe, czy też nie.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Przekazanie mieszkania za życia czy przyjęcie spadku po śmierci?

Mama chce przekazać mieszkanie swojemu synowi, a mojemu bratu; jest ciężko chora. Zastanawiamy się, czy lepiej dokonać tego w...

Czy przysługuje zwolnienie z podatku od spadku?

W 2012 r. został sporządzony w kancelarii notarialnej akt poświadczenia dziedziczenia części lokalu własnościowego po ojcu, który zmarł w 2004 r....

Wezwanie do zapłaty podatku od spadku

Moja mama w tym roku na prośbę siostry wzięła udział w sprawie spadkowej po ojcu, który zmarł 13 lat temu. U notariusza cały spadek (dom) został przepisany...

Przedawnienie podatku od spadku

Tata i babcia odziedziczyli gospodarstwo rolne po połowie po moim dziadku postanowieniem sądu z 1984 r. Sprawy związane ze podatkiem nie zostały uregulowane....

Sprzedaż ruchomości objętej spisem inwentarza majątku spadkowego

Przyjąłem jako jedyny spadkobierca ustawowy spadek z dobrodziejstwem inwentarza, wartość długów przekracza wartość majątku. Składnikiem majątku...

Wniosek o odrzucenie spadku w imieniu małoletniego

Mój syn zrzekł się spadku po zmarłym dziadku (26.04.2013 r.) i wystąpił do sądu rodzinnego o wydanie zgody na odrzucenie spadku w imieniu małoletniej...

Zwrot zaległego czynszu od spadkobierców lokatora

Pół roku temu zmarł lokator mojego mieszkania, który od kilku lat nie płacił czynszu. Był nałogowym alkoholikiem. Opłaty za media ponosił ośrodek pomocy....

Egzekwowanie długów spadkowych

Ja i mój brat dziedziczymy po mamie. Ja dostałem jedno mieszkanie, brat drugie – zgodnie z testamentem. Zostały jednak także długi. Brat ma...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »