Kategoria: Spadek

Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Gospodarstwo rolne w spadku – apelacja

Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2016-07-07

Moja teściowa zmarła w 1991 r., zostawiła po sobie gospodarstwo rolne. Mój mąż zmarł 3 lata po niej. Ja mieszkam w tym gospodarstwie do dziś. Brat męża, który nie mieszka od lat 60-tych w tym gospodarstwie, otrzymał 1/2 gospodarstwa na tej podstawie, że pracował przez rok w tym gospodarstwie w latach 1957-1958 (pokazał pismo z KRUS; świadkowie mu świadczyli ten rok do renty). Został mi tydzień do złożenia apelacji, co mam robić? Czy są jakiekolwiek szanse, aby zmienić wyrok sądu? Szwagier przez 50 lat nie interesował gospodarstwem, a teraz chce spłaty. Czy jest jakaś szansa, aby go na przykład wydziedziczyć?

Tomasz Krupiński

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za rzeczową wyczerpującą odpowiedź
Grażyna
Dziękuję za odpowiedź. Wyjaśniła moje wątpliwości. 
Karol
Bardzo dziękuję. Wg mnie bardzo dobra i pełna odpowiedź,która wyjaśniła moje wątpliwości. Polecam innym mającym problemy z testamentem i zachowkiem.
Stanisław, 70 lat, emeryt
Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata

Zatem toczyło się postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłej teściowej. W postępowaniu tym powołanymi do spadku był brat Pani męża oraz zapewne Pani zmarły mąż (w jego imieniu występowała Pani jako jego spadkobierczyni). Wbrew Pani stanowisku postanowieniem sądu szwagier otrzymał w tym gospodarstwie udział w wysokości 1/2 na tej podstawie, że pracował przez 1 rok w tym gospodarstwie.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Przede wszystkim, aby próbować wnieść skuteczną apelację, należało złożyć wniosek o uzasadnienie postanowienie sądu o stwierdzenie nabycia spadku i doręczenie Pani tego postanowienia wraz z uzasadnieniem. Miała Pani to uczynić w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia postanowienia w tej sprawie.

Następnie sąd sporządziłby uzasadnienie i doręczył Pani. Od momentu tego należało liczyć termin dwutygodniowy do wniesienia apelacji.

Zgodnie z art. 369 Kodeksu postępowania cywilnego:

„§ 1. Apelację wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok, w terminie dwutygodniowym od doręczenia stronie skarżącej wyroku z uzasadnieniem.

§ 2. Jeżeli strona nie zgłosiła wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem w terminie tygodniowym od dnia ogłoszenia sentencji, termin do wniesienia apelacji biegnie od dnia, w którym upłynął termin do zgłoszenia takiego wniosku.

§ 3. Termin, o którym mowa w § 1 i 2, uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła apelację do sądu drugiej instancji. W takim wypadku sąd ten niezwłocznie przesyła apelację do sądu, który wydał zaskarżony wyrok.”

Wprawdzie, jak wynika z powyższego przepisu, apelację można wnieść także bez uzasadnienia sądu I instancji, jednak w praktyce bardzo ciężko cokolwiek zarzucić w apelacji sądowi I instancji, nie znając faktycznych motywów, jakimi kierował się, wydając orzeczenie określonej treści.

Jeżeli jednak ma Pani uzasadnienie orzeczenia, proszę je jak najszybciej załączyć (skany, zdjęcia) w celu przeanalizowania problemu.

Abstrahując od powyższego i odnosząc się do przedstawionego przez Panią stanu faktycznego, należy stwierdzić, że do 2001 r. w Polsce obowiązywały przepisy szczególne dotyczące dziedziczenia gospodarstw rolnych, modyfikujące ogólne zasady dotyczące dziedziczenia.

Przepisy te należy brać pod uwagę, na moment śmierci spadkodawcy, a więc w tym wypadku rok 1991.

Zgodnie z art. 1058 Kodeksu cywilnego – „do dziedziczenia z ustawy gospodarstw rolnych obejmujących grunty rolne o powierzchni przekraczającej 1 ha stosuje się przepisy tytułów poprzedzających księgi niniejszej (dotyczy to zasad ogólnych dziedziczenia) ze zmianami wynikającymi z przepisów poniższych”.

Następnie stosownie do art. 1059 K.c.:

„Spadkobiercy dziedziczą z ustawy gospodarstwo rolne, jeżeli w chwili otwarcia spadku:

1) stale pracują bezpośrednio przy produkcji rolnej albo

2) mają przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej, albo

3) są małoletni bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo

4) są trwale niezdolni do pracy”.

W granicach określonych w art. 931 § 2 wnuki spadkodawcy, które w chwili otwarcia spadku odpowiadają warunkom przewidzianym w art. 1059 pkt 1 i 2, dziedziczą gospodarstwo rolne także wtedy, gdy ich ojciec lub matka nie mogą gospodarstwa dziedziczyć dla braku warunków przewidzianych w art. 1059. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych (art. 1060 K.c.).

Według art. 1063 K.c. – „jeżeli ani małżonek spadkodawcy, ani żaden z jego krewnych powołanych do dziedziczenia z ustawy nie odpowiada warunkom przewidzianym dla dziedziczenia gospodarstwa rolnego albo jeżeli uprawnionymi do dziedziczenia są wyłącznie osoby, które w chwili otwarcia spadku są trwale niezdolne do pracy, gospodarstwo dziedziczą spadkobiercy na zasadach ogólnych”.

Jeżeli oprócz gospodarstwa rolnego spadek obejmuje inne przedmioty majątkowe, udziały spadkobierców w gospodarstwie rolnym zalicza się na poczet ich udziałów w całości spadku (art. 1079 K.c.).

Niestety doprecyzowanie warunków dziedziczenia dla przypadku Pani szwagra zawiera rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1990 r. w sprawie warunków dziedziczenia ustawowego gospodarstw rolnych (rozporządzenie to zostało uznane za niezgodne z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w którym odnosi się do spadków otwartych od dnia 14 lutego 2001 r., wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2001 r.).

Jak już wspomniałem, art. 1059 K.c. wskazuje, że spadkobiercy dziedziczą z ustawy gospodarstwo rolne, jeżeli w chwili otwarcia spadku m.in. mają przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej.

Powyższe jednak rozporządzenie precyzuje w § 1, że spadkobierca ma przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej, uprawniające do dziedziczenia z ustawy gospodarstwa rolnego, jeżeli:

1) ukończył zasadniczą lub średnią szkołę rolniczą albo szkołę ekonomiczną o specjalności przydatnej do prowadzenia produkcji rolnej,

2) ukończył szkołę wyższą o kierunku rolniczym lub ekonomicznym, jeżeli kierunek ukończonych studiów daje przygotowanie do prowadzenia produkcji rolnej,

3) uzyskał przygotowanie zawodowe do pracy w rolnictwie w drodze doskonalenia zawodowego prowadzonego przez uprawnione do tego zakłady pracy, jednostki organizacyjne i inne osoby prawne lub fizyczne,

4) wykaże się stałą pracą w gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej przez okres co najmniej roku.

Należało więc w sprawie powołać innych świadków, którzy przeczyliby takiej pracy, chociaż mając na uwadze okres czasu (koniec lat 50-tych XX wieku), to rzeczywiście jedynym dowodem mogłoby się okazać zaświadczenie z ZUS, chyba że inni świadkowie żyliby jeszcze.

Tak więc na tym etapie działanie sądu wydawałoby się prawidłowe, jednak potwierdzić to mogę jedynie zapoznając się z uzasadnieniem orzeczenia.

Pyta Pani wobec tego, czy jest szansa wydziedziczenia szwagra.

Zgodnie z art. 1008 K.c. – „spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:

1) wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;

2) dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;

3) uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

Tak więc jeżeli nie wydziedziczyli Pani szwagra jego rodzice w testamencie, to Pani obecnie nie mogłaby go wydziedziczyć.

Teoretycznie można byłoby wnosić do sądu o niegodność dziedziczenia Pani szwagra.

Zgodnie z art. 928 Kodeksu cywilnego:

„§ 1. Spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli:

1) dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;

2) podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności;

3) umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego.

§ 2. Spadkobierca niegodny zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jak by nie dożył otwarcia spadku.”

Jednak uznania spadkobiercy za niegodnego może żądać każdy, kto ma w tym interes. Z żądaniem takim może wystąpić w ciągu roku od dnia, w którym dowiedział się o przyczynie niegodności, nie później jednak niż przed upływem lat trzech od otwarcia spadku.

Ponadto spadkobierca nie może być uznany za niegodnego, jeżeli spadkodawca mu przebaczył. Jeżeli w chwili przebaczenia spadkodawca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem.

Jeżeli więc sami spadkodawcy nie zdecydowali się wydziedziczyć swojego syna, to spełniając warunki do dziedziczenia gospodarstw rolnych był on uprawniony do dziedziczenia tego gospodarstwa.

Konieczne jest więc przeanalizowanie uzasadnienia postanowienia w sprawie stwierdzenia nabycia spadku.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »