Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jak najszybciej załatwić zachowek i odciąć się od rodziny?

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 2017-06-07

Ojciec zmarł 5 lat temu, nie zostawił testamentu. Mama zmarła w tym roku i wszystko przepisała na moje dwie siostry. Notariusz był załatwiony przez moje siostry, gdy mama już nie była zdolna mówić i pisać. Tydzień później zmarła. Należy mi się zachowek, tylko nie wiem, od czego zacząć, jak się do tego zabrać. Najpierw chyba sprawa o podział części po ojcu? Rzeczoznawca? Chcę jak najszybciej to załatwić i odciąć się od rodziny.

W pierwszej kolejności zasadne jest wskazanie, iż stwierdzenie nabycia spadku po ojcu i matce może się odbyć w ramach jednego postępowania. Opłata sądowa od każdego z żądań (stwierdzenia nabycia spadku po ojcu i matce) wynosi 50 zł, łącznie 100 zł. Powództwo z tytułu dziedziczenia, zachowku, jak również z tytułu zapisu, polecenia oraz innych rozrządzeń testamentowych, wytacza się wyłącznie przed sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli jego miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, przed sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część.

Do wniosku winna Pani dołączyć odpisy skrócone aktów zgonu ojca i matki, a także wskazać, iż w przypadku mamy będzie dziedziczenie testamentowe, a w przypadku ojca na podstawie ustawy. Nadto winna Pani wnosić o otwarcie testamentu i jego odczytanie.

Może Pani próbować podważać testament. Podważenie testamentu winno być oparte na art. 82 Kodeksu cywilnego,. zgodnie z którym nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych. Jak podkreśla się w literaturze przedmiotu:

„»Stan wyłączający świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli« nie może być pojmowany w znaczeniu całkowitego braku świadomości. Całkowity brak świadomości, jeżeli wystąpi, charakteryzuje się zupełną niemożnością działania, a zatem problem oświadczenia czegokolwiek w ogóle nie może wchodzić w rachubę. »Stan wyłączający świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli« nie może być rozumiany dosłownie, wobec czego nie musi oznaczać całkowitego zniesienia świadomości i ustania czynności mózgu. Wystarczy istnienie takiego stanu, który oznacza brak rozeznania, niemożność rozumienia posunięć własnych i posunięć innych osób oraz niezdawanie sobie sprawy ze znaczenia i skutków własnego postępowania” (wyrok SN z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt IV CSK 7/05, LEX nr 180191; por. też wyrok SN z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt  II CSK 147/10, LEX nr 621139).

Należałoby zatem wnosić o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu medycyny w zależności od rodzaju choroby na którą cierpiała matka na okoliczność ustalenia czy matka w dniu sporządzenia testamentu była świadoma tego co czyni. Oczywiście postępowanie takie będzie i trudne i kosztowne i niestety nikt nie da Pani gwarancji wygranej. Jedynym dowodem będzie tylko dokumentacja medyczna. Zachodzi jednak pytanie, czy będzie to wystarczające? W mojej ocenie może się okazać, że sama dokumentacja będzie zbyt uboga, albo że nie będzie można na jej podstawie stwierdzić, czy ciocia była świadoma swoich działań, czy też nie.

Jeżeli nie będzie Pani chciała podważać testamentu, wówczas po wydaniu przez Sąd postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po ojcu i matce zasadnym będzie zlecenie wyceny nieruchomości rzeczoznawcy majątkowemu i żądanie od sióstr zachowku w wymiarze 1/2 tego, co by się Pani należało, gdyby nie było testamentu. Gdyby go nie było, każda z Pań dziedziczyłaby po 1/3, w tej sytuacji zachowek wynosi 1/6.

Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

Przy ustalaniu udziału spadkowego stanowiącego podstawę do obliczania zachowku uwzględnia się także spadkobierców niegodnych oraz spadkobierców, którzy spadek odrzucili, natomiast nie uwzględnia się spadkobierców, którzy zrzekli się dziedziczenia albo zostali wydziedziczeni. Przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę.

Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku. Przy obliczaniu zachowku należnego zstępnemu nie dolicza się do spadku darowizn uczynionych przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miał zstępnych. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy darowizna została uczyniona na mniej niż trzysta dni przed urodzeniem się zstępnego.

Wyraźnie wskazać należy, iż zgodnie z art. 1007 § 1 Kodeksu cywilnego:„roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu”.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Problematyczny zachowek

W drodze testamentu zostałam spadkobierczynią spadku w całości. Ojciec na krótko przed śmiercią ożenił się, co spowodowało, że spadek został...

Darowizna majątku rodziców a zachowek

Jest nas 3 siostry. Rodzice przepisali swój majątek jako darowiznę dla jednej siostry. Ona twierdzi, że nam się nic nie należy. Chciałabym otrzymać od niej...

Propozycja ugody w sprawie zachowku

Najpierw zmarła babcia, kilka lat później dziadek. Ich dzieci nie opiekowały się swymi rodzicami i spadku nie otrzymały. Majątek po babci...

Dwie darowizny notarialne i jedna bez potwierdzenia a zachowek

W 2007 roku darowizną notarialną rodzice podarowali bratu dom, w którym zamieszkuje ze swoją rodziną. Mnie, córce, rodzice podarowali mieszkanie, gdzie...

Żądanie zachowku od obdarowanej siostrzenicy

Wiele lat temu moi rodzice darowali swoje mieszkanie córce mojej siostry. Odbyło się to za moimi plecami, a o tym fakcie dowiedziałem się kilka lat...

Do kiedy można domagać się zachowku od spadkobierców obdarowanej?

W 2008 r. babcia w formie darowizny przeniosła prawo własności mieszkania na moją mamę. Babcia zmarła w 2013 r., a mama przeżyła ją tylko...

Co zrobić, gdy nie stać mnie na zapłatę zachowku?

Trzy miesiące temu zmarła moja żona. W pozostawionym testamencie napisała, że całość swojego majątku przekazuje tylko mnie (mężowi). Do spadku...

Jak zabezpieczyć się przed roszczeniami córki męża?

Mąż ma córkę z poprzedniego związku małżeńskiego, która od rozwodu mieszka z matką, ale oboje posiadają pełnię władzy rodzicielskiej. Mąż...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »