Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jak interpretować zapis testamentowy?

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2013-04-29

Mama zostawiła testament, w którym cały majątek zostawiła bratu. Jest w nim jednak zdanie, które mówi, że mieszkanie mamy po jej śmierci powinno zostać sprzedane i podzielone między mnie i brata. Co to oznacza? Czy jest to zapis testamentowy? Jak go interpretować? Brat twierdzi, że należy mi się 1/4 środków ze sprzedaży mieszkania, ale ja uważam, że powinnam dostać 1/2. Kto ma rację?

Zgodnie z art. 924 Kodeksu cywilnego (K.c.): „spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy”. Powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu, dziedziczenie ustawowe zaś co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą.

W opisanym przez Panią przypadku spadkodawczyni powołała do całości spadku Pani brata, obciążając spadek zapisem w postaci sprzedaży mieszkania wchodzącego w skład spadku i podziału kwoty ze sprzedaży na Panią i Pani brata.

Testament w mojej ocenie został sporządzony prawidłowo. Należy stwierdzić, że spadek obejmuje ogół praw i obowiązków majątkowych po zmarłym. Nawet jeżeli mieszkanie stanowiło większą część spadku, to nie można uznać, że stanowiło ono całość spadku (poza nim pozostają przecież np. ruchomości, środki na rachunkach bankowych, a także ewentualnie długi).

W opisanym przez Panią przypadku całość spadku, jako kompleksu praw i obowiązków majątkowych, otrzymał Pani brat. Został on jednocześnie obciążony zapisem. Zgodnie z art. 968 K.c.: „spadkodawca może przez rozrządzenie testamentowe zobowiązać spadkobiercę ustawowego lub testamentowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby (zapis zwykły)”.

Cechy charakterystyczne zapisu to:

  1. ustanowienie w testamencie (źródłem zapisu nie może być inna czynność prawna),
  2. dokonanie na rzecz oznaczonego podmiotu (nie jest dopuszczalne przeznaczenie przez spadkodawcę korzyści majątkowej osobie nieoznaczonej),
  3. nałożenie na podmiot obciążony obowiązku spełnienia określonego świadczenia majątkowego.

Skutkiem prawnym ustanowienia zapisu jest powstanie w chwili otwarcia spadku stosunku zobowiązaniowego pomiędzy spadkobiercą lub zapisobiercą obciążonym zapisem a zapisobiercą. Osoba zapisobiercy musi zostać oznaczona przez spadkodawcę w sposób pozwalający na jej zindywidualizowanie. Oznaczenia tego nie może dokonać osoba trzecia – upoważnienie do takiego działania zawarte w testamencie jest nieważne. Przedmiot zapisu (zwykłego) musi zostać, podobnie jak osoba zapisobiercy, określony w testamencie.

Obowiązek wykonania zapisu jest długiem spadkowym. Odpowiedzialność spadkobiercy jest jednak zawsze ograniczona do wartości stanu czynnego spadku.

Natomiast według art. 970 K.c.: „w braku odmiennej woli spadkodawcy zapisobierca może żądać wykonania zapisu niezwłocznie po ogłoszeniu testamentu. Jednakże zapisobierca obciążony dalszym zapisem może powstrzymać się z jego wykonaniem aż do chwili wykonania zapisu przez spadkobiercę”.

Jak wynika z powyższego, z chwilą otwarcia spadku pomiędzy zobowiązanym z tytułu zapisu (zwykłego) a zapisobiercą powstaje stosunek zobowiązaniowy, w którym zobowiązany jest dłużnikiem, a zapisobierca wierzycielem. Chwila ta jednak nie jest tożsama z wymagalnością zapisu.

Zapis (zwykły) staje się wymagalny przede wszystkim w chwili oznaczonej przez spadkodawcę. W testamencie może zostać określony termin spełnienia świadczenia. Zapis staje się wówczas wymagalny z chwilą jego nadejścia. Może zostać także dołączony warunek zawieszający – wówczas wierzytelność zapisobiercy staje się wymagalna z chwilą spełnienia się warunku. Jeżeli zobowiązany nie spełni świadczenia mimo nadejścia terminu lub ziszczenia się warunku, ponosi skutki wynikające z ogólnych przepisów dotyczących wykonania zobowiązania i odpowiedzialności za jego niewykonanie. Należy mieć na względzie art. 981 K.c., zgodnie z którym: „roszczenie z tytułu zapisu przedawnia się z upływem lat pięciu od dnia wymagalności zapisu”.

Reasumując, Pani matka ustanowiła na Pani rzecz zapis, którego wykonanie obciąża Pani brata. Proszę więc wystosować do niego listem poleconym pisemne wezwanie do wykonania zapisu w określonym terminie. W razie bezskutecznego upływu terminu, może Pani złożyć pozew do sądu o wykonanie zapisu. Na etapie sporządzania pozwu i sprawy sądowej sugeruję skorzystać z pomocy fachowego pełnomocnika.

Mamy do czynienia z zapisem, a nie zachowkiem. Zapis testamentowy powinno się interpretować w ten sposób, że należy się Pani połowa środków ze sprzedaży domu, a nie jak w przypadku zachowku – 1/4.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Jak uniknąć wypełnienia polecenia testamentowego?

Moja matka przed śmiercią sporządziła testament i przepisała na mnie cały swój majątek, wydziedziczając ojca i siostrę. W skład spadku wchodzi między...

Kwestionowanie testamentu odręcznego

Czy testament odręczny napisany w 2000 r. przez mojego ojca ma jakąś wartość prawną? W testamencie wyszczególnione są przedmioty...

Jak zapisać wnukowi dom w testamencie?

Jesteśmy małżeństwem. Uzgodniliśmy, że zapiszemy nasz dom jednemu z wnuków w testamencie. Jest on na razie niepełnoletni. Jak sporządzić...

Testament holograficzny

Rodzeństwo – brat (A) i siostra (B) – wystąpiło do sądu o stwierdzenie nabycia spadku po swojej matce. Na rozprawie pojawiła się córka B i...

Zachowek a zapis w testamencie

Moja mama poinformowała mnie, że spisała testament u notariusza w obecności mojego brata, w którym dokonała zapisu na moją...

Wykonanie testamentu krok po kroku

Ja i moi bliscy dziedziczymy z testamentu osoby zmarłej. Jak zrealizować krok po kroku przyjęcie spadku w tej sytuacji?

Jak uniknąć konieczności sprzedaży domu po śmierci małżonka?

Jak sporządzić testament, żeby zabezpieczyć się wzajemnie w małżeństwie (w przypadku śmierci jednego z nas) od konieczności przekazania...

Rodzice spisali testamenty tej samej treści

Rodzice męża spisali testamenty tej samej treści, 5 miesięcy temu zmarł teść. Testamenty nie były rejestrowane. Co teraz trzeba zrobić w sprawie...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »