Kategoria: Spadek

Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jak sprawić, by działka pozostała w rodzinie?

Bogusław Nowakowski • Opublikowane: 2015-06-25

Brat jest właścicielem nieruchomości (działki) położonej w Polsce – odziedziczył tę ziemię po mamie. Obecnie mieszka w Kanadzie. Zamierza się ożenić. Jeśli umrze bezdzietny, to kto dziedziczy ustawowo? W jaki sposób można sprawić, że działka pozostanie w rodzinie (żyje ojciec i siostra)?

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za rzeczową wyczerpującą odpowiedź
Grażyna
Dziękuję za odpowiedź. Wyjaśniła moje wątpliwości. 
Karol
Bardzo dziękuję. Wg mnie bardzo dobra i pełna odpowiedź,która wyjaśniła moje wątpliwości. Polecam innym mającym problemy z testamentem i zachowkiem.
Stanisław, 70 lat, emeryt
Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata

Zgodnie z prawem polskim (Kodeks postępowania cywilnego) stwierdzenie nabycia spadku powinno dotyczyć całego majątku spadkodawcy. W sytuacji, gdy spadkodawca ma majątek w Polsce oraz za granicą, trzeba przeprowadzić postępowania spadkowe w dwóch krajach.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Gdy nieruchomości położona jest w Polsce – to należą do wyłącznej jurysdykcji sądów polskich (art. 11071). Polski sąd ustali krąg spadkobierców co do nieruchomości położonej w Polsce.

Jeśli spadkobierca uzyskał stwierdzenie nabycia spadku po obywatelu kanadyjskim w Kanadzie, to orzeczenie to – w zakresie praw do nieruchomości położonych w Polsce – nie będzie skuteczne. Sądem właściwym do stwierdzenia nabycia spadku po bracie będzie zgodnie z art. 628 sąd rejonowy właściwy dla miejsca położenia nieruchomości (spadkodawca nie miał ostatniego miejsca zamieszkania przed śmiercią w Polsce).

Pozostała część postępowania spadkowego będzie przebiegać w Kanadzie. Postępowanie spadkowe będzie prowadzone zgodnie z prawem spadkowym prowincji, w której mieszkał spadkodawca, a w zakresie nieruchomości w sądzie prowincji właściwym dla położenia nieruchomości.

Jeżeli brat sporządzi testament, który będzie spełniał wymogi formalne według prawa kanadyjskiego, to testament ten będzie także ważny w Polsce. Wtedy spadkobiercami będą osoby wskazane w testamencie (co do całości spadku lub jego poszczególnych części – np.: nieruchomości położonych w Polsce).

Przy braku testamentu dojdzie do dziedziczenia ustawowego. W braku dzieci – spadek dziedziczony jest przez małżonka oraz rodziców.

Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych.

Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.

Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.

Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku i brak jest rodzeństwa spadkodawcy lub ich zstępnych, udział spadkowy rodzica dziedziczącego w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy wynosi połowę spadku.

W braku zstępnych spadkodawcy, jego rodziców, rodzeństwa i ich zstępnych, cały spadek przypada małżonkowi spadkodawcy.

Gwarancją pozostania działki w rodzinie jest:

  • dokonanie obecnie lub w przyszłości jej darowizny na rzecz np. ojca lub siostry (co pozwoli uniknąć podatku od darowizny w Polsce) – wtedy nieruchomość stanie się własnością rodziny z datą darowizny;
  • sporządzenie testamentu z tzw. zapisem windykacyjnym na rzecz np. ojca, siostry – nieruchomość stanie się własnością osoby wskazanej w testamencie po dniu śmierci spadkodawcy– aczkolwiek wymagałoby to także uzyskania sądowego stwierdzenia nabycia spadku w Polsce lub notarialnego poświadczenia dziedziczenia w Polsce.

Testament

Według polskiej ustawy Prawo prywatne międzynarodowe „spadkodawca w testamencie lub w innym rozrządzeniu na wypadek śmierci może poddać sprawę spadkową swojemu prawu ojczystemu, prawu miejsca swojego zamieszkania albo prawu miejsca swojego zwykłego pobytu z chwili dokonania tej czynności lub z chwili swojej śmierci”.

W razie braku wyboru prawa w sprawie spadkowej właściwe jest prawo ojczyste spadkodawcy z chwili jego śmierci.

Z kolei o ważności testamentu i innych rozrządzeń na wypadek śmierci rozstrzyga prawo ojczyste spadkodawcy z chwili dokonania tych czynności.

Prawo właściwe dla formy testamentu i jego odwołania określa Konwencja dotycząca kolizji praw w przedmiocie formy rozporządzeń testamentowych, sporządzona w Hadze dnia 5 października 1961 r. (Dz. U. z 1969 r. Nr 34, poz. 284). Prawo to stosuje się odpowiednio do formy innych rozrządzeń na wypadek śmierci. Według tejże konwencji „restament jest ważny pod względem formy, jeżeli jest on zgodny z prawem wewnętrznym:

  1. miejsca, w którym spadkodawca dokonał rozporządzenia, albo
  2. obowiązującym w państwie, którego obywatelem był spadkodawca bądź w chwili dokonywania rozporządzenia, bądź w chwili śmierci, albo
  3. miejsca, w którym spadkodawca miał miejsce zamieszkania bądź w chwili dokonywania rozporządzenia, bądź w chwili śmierci, albo
  4. miejsca, w którym spadkodawca miał miejsce zwykłego pobytu bądź w chwili dokonywania rozporządzenia, bądź w chwili śmierci, albo
  5. w odniesieniu do nieruchomości – miejsca ich położenia”.

Generalnie testament może być sporządzony tylko w formie przewidzianej prawem (polskim lub kanadyjskim). Nieważny w Polsce będzie testament, który został sporządzony z naruszeniem przepisów regulujących formę testamentu według prawa kanadyjskiego oraz wg prawa polskiego.

W sprawach spadkowych obowiązuje prawo ojczyste spadkodawcy. Jest nim prawo kraju, którego obywatelstwo spadkodawca posiada.

O ważności testamentu, o formie, w jakiej może on być spisany, decyduje więc prawo ojczyste osoby, która chce przekazać swą ostatnią wolę. Jeśli jednak testament ma być sporządzony za granicą, wystarczy zachowanie formy wymaganej dla testamentu w państwie, w którym ma być sporządzony.

W tym przypadku wystarczy zachowanie wymogów oprawa kanadyjskiego dla sporządzenia testamentu. W takiej sytuacji testament będzie ważny także w Polsce.

Jeżeli brat ma polskie obywatelstwo, ważny będzie testament własnoręczny spisany w Kanadzie, jeśli spełni wszystkie wymagania formalne przewidziane w prawie polskim. Nie każdy testament własnoręczny odpowiada prawu polskiemu.

Testament własnoręczny (tzw. holograficzny) jest najprostszą formą testamentu. Wymagania dotyczące tego testamentu ograniczają się do sporządzenia dokumentu własnoręcznie przez spadkodawcę, podpisania i opatrzenia datą. Testament holograficzny dla swej ważności nie wymaga obecności świadków.

W orzecznictwie przyjmuje się również, że testament może stanowić część innej czynności prawnej. Ważny jest testament własnoręczny zawarty w liście spadkodawcy skierowanym do spadkobiercy, podpisany w sposób określający jedynie stosunek rodzinny spadkodawcy do spadkobiercy, jeżeli okoliczności nie nasuwają wątpliwości co do powagi i zamiaru takiego rozrządzenia – uchwała składu 7 sędziów SN z 28 kwietnia 1973 r., sygn. akt III CZP 78/72, OSNC 1973/12/207 (zasada prawna).

Podpis pod testamentem powinien zawierać imię i nazwisko spadkodawcy. Osoba nosząca dwuczłonowe nazwisko może podpisać się jednym z członów nazwiska. Także błąd ortograficzny w nazwisku nie pociąga za sobą nieważności testamentu. Ważne jest, że nie stanowią prawidłowego podpisu ani inicjały, ani parafa.

Kodeks cywilny nie określa, w jakim miejscu znajdować się ma podpis spadkodawcy. Istotne stanowisko w tej kwestii zajął Sąd Najwyższy, który wskazał, że podpis spadkodawcy w testamencie własnoręcznym powinien być pod rygorem nieważności złożony pod pismem zawierającym rozrządzenia na wypadek śmierci. W razie zamieszczenia podpisu w innym miejscu testament jest ważny jedynie wówczas, gdy związek podpisu z treścią rozrządzenia jest oczywisty (uchwała składu 7 sędziów SN z 5 czerwca 1992 r., sygn. akt III CZP 41/92, OSNCP 1992, nr 9, poz. 147). Rozrządzenia, które spadkodawca zamieścił poniżej podpisu, należy uznawać za nowy testament, który również wymaga podpisania i opatrzenia datą.

Istotne jest umieszczenie w testamencie daty. Pozwala to ustalić, czy spadkodawca w chwili sporządzania testamentu miał zdolność do sporządzenia testamentu, oraz kolejność testamentów w przypadku, gdy jest ich kilka. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że data może być podana w sposób opisowy (np. w sześćdziesiąte urodziny). W przeciwieństwie do podpisu miejsce umieszczenia daty nie ma znaczenia. Brak daty nie pociąga za sobą nieważności testamentu jedynie wówczas, gdy nie wywołuje wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu, co do treści testamentu lub co do wzajemnego stosunku kilku testamentów (art. 949 § 2 Kodeksu cywilnego). Jak wskazał Sąd Najwyższy, „brak daty na testamencie własnoręcznym pociąga za sobą jego nieważność tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe nie doprowadzi do usunięcia wątpliwości, o których mowa w art. 949 par. 2 k.c.” (uchwała składu 7 sędziów SN z 2 października 1992 r., sygn. akt III CZP 90/92, OSNCP 1993, nr 1-2, poz. 4).

Niezamieszczenie w treści testamentu wzmianki, iż jest to rozporządzenie na wypadek śmierci, nie ma znaczenia przy ocenie jego ważności (postanowienie SN z 28 września 1989 r., sygn. akt III CRN 292/89).

Testament będzie nieważny, jeśli zostanie spisany ręką innej osoby lub na komputerze czy maszynie do pisania i tylko podpisany przez spadkodawcę lub będzie zawierał ostatnią wolę dwóch lub więcej osób.

Jak wskazałem, testament będzie w Polsce ważny także wówczas, gdy odpowiada co do formy prawu państwa, w którym został spisany, w tym wypadku prawu kanadyjskiemu.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Czy można dziedziczyć po kuzynie?

Mój kuzyn jest śmiertelnie chory, jest osobą samotną i bezdzietną. Jego rodzice i inni krewni nie żyją. Żyję tylko ja – kuzynka...

Część domu po ojcu

Jestem jedynakiem. W 1991 r. zmarł mój ojciec. Wtedy przeprowadziliśmy się do nowego domu dla byłych pracowników. Przeliczano wtedy jakoś wartość domu...

Jak dziecko może przekazać udział spadkowy rodzicowi?

Jak dziecko może przekazać udział spadkowy rodzicowi? Zmarł mój tata, nie pozostawiając testamentu. Jestem jedynym ich synem i chcę, aby mama...

Wniosek o nabycie spadku

Co muszę napisać we wniosku o nabycie spadku? Zmarł mój tata i w banku odmówiono mi wypłaty lokaty bez dokumentu, że jestem spadkobiercą....

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »