Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jak toczy się postępowanie spadkowe?

Autor: Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 2015-11-11

Niedawno zmarł mój ojciec, nie zostawił testamentu. Razem z mamą prowadzili gospodarstwo rolne. Oprócz mnie są jeszcze dwie siostry (tylko ja mam dziecko). Czy po przyjęciu spadku sąd decyduje o jego podziale na tej samej rozprawie? Jak dzieli się spadek? Czy moja część będzie własnością także mojego męża i dziecka? Jak toczy się postępowanie spadkowe?

Wszystko zależy od tego, jakiej treści wniosek został złożony do sądu: czy o stwierdzenie nabycia spadku, czy o stwierdzenie nabycia spadku i dział spadku. Są to dwa odrębne zagadnienia i mogą być załatwione na tej samej rozprawie – przy jednym wniosku – ale nie muszą. Wszystko zależy od treści złożonego wniosku.

Podejrzewam, że został złożony tylko wniosek o stwierdzenie nabycia spadku. Na tej podstawie nabędziecie Państwo, tj. spadkobiercy, spadek w częściach ułamkowych. O stwierdzeniu nabycia spadku (art. 1025 i nast. Kodeksu cywilnego – w skrócie K.c.) orzeka sąd po przeprowadzeniu postępowania unormowanego w art. 669 i nast. Kodeksu postępowania cywilnego (w skrócie K.p.c.). Sąd wszczyna postępowanie na wniosek osoby mającej interes w stwierdzeniu nabycia spadku (art. 1025 § 1 K.c.) lub na wniosek prokuratora (art. 7 K.p.c.). Uczestnikami postępowania powinny być osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi (art. 669 K.p.c.).

We wniosku należy wskazać, po kim ma być stwierdzone nabycie spadku. Nie jest natomiast konieczne, żeby wskazywać, kto, na jakiej podstawie i w jakiej części spadek dziedziczy. Sąd bowiem nie jest związany granicami żądania i powinien stwierdzić nabycie spadku przez spadkobierców, choćby były nimi inne osoby niż te, które wskazali uczestnicy (art. 677 K.p.c.). Celowe jednak jest skonkretyzowanie we wniosku żądania, poprzez wskazanie spadkobierców i udziałów, w jakich im spadek przypadł.

Przedmioty objęte spadkiem nie wchodzą do majątku małżonków. Ani Pani. ani Pani siostra nie musicie obawiać się, że majątek spadkowy przypadnie w udziale Pań mężom. Tak się nie stanie.

Przedmioty objęte spadkiem są dziedziczone tylko przez małżonka zmarłegojego dzieci. Dopóki żyją dzieci – wnuki zmarłego nie dziedziczą po nim.

Dopiero potem można będzie przeprowadzić dział spadku.

Zasadniczo decyzję o tym, co komu przypada, pozostawia się spadkobiercom. Możecie sami ustalić, co komu przypadnie w spadku, kto zajmie się gospodarstwem. Gdy nie ma zgody – decyzję podejmuje sąd po rozpatrzeniu wszystkich za i przeciw. Kto chce, kto nie chce gospodarstwa, ma środki na spłatę pozostałych, kto obecnie gospodarzy. W jakiej wysokości spłacić mają się spadkobiercy i w jakich terminach.

Sąd ustala skład i stan spadku według chwili jego otwarcia (art. 924 K.c.), natomiast wartość według cen w chwili dokonywania działu (uchwała SN z 27 września 1974 r., sygn. akt III CZP 58/74, OSNCP 1975, nr 6, poz. 90; podobnie w orz. SN z 16 maja 1950 r., sygn. akt C 72/50, OSN 1951, nr 1, poz. 12).

Podstawą ustalenia składu spadku jest spis inwentarza, jeżeli był sporządzony (art. 637), a ponadto oświadczenia spadkobierców – uczestników postępowania działowego oraz przedstawione przez nich dowody. Spis inwentarza nie ma bowiem mocy wiążącej i może być, stosownie do okoliczności, korygowany. Zawsze jednak wymaga udowodnienia własność należącej do spadku nieruchomości, przy czym w razie sporu co do jej przynależności do spadku sąd rozstrzyga o tym w trybie art. 685.

Podstawą ustalenia wartości poszczególnych składników majątku spadkowego są ceny rynkowe. Dla ich oszacowania nieodzowne jest skorzystanie z opinii biegłego odpowiedniej specjalności, legitymującego się także znajomością rynku (art. 278 w zw. z art. 13 § 2). Zgodnie z art. 149 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603) przepisy tej ustawy w zakresie szacowania nieruchomości mają zastosowanie do wszystkich nieruchomości, bez względu na ich rodzaj, położenie i przeznaczenie, a także bez względu na podmiot własności i cel wyceny (z wyłączeniem określania wartości nieruchomości w związku z realizacją ustawy o scalaniu i wymianie gruntów). Oznacza to, że w sprawach o dział spadku oszacowanie nieruchomości powinien dokonywać biegły mający uprawnienia rzeczoznawcy, przyznane na podstawie wymienionej ustawy (por. wyrok SN z 7 października 2005 r., sygn. akt IV CK 106/2005, Biul. SN 2005, nr 12). Należy podkreślić, że rzeczoznawca majątkowy nie może odmówić pełnienia funkcji biegłego sądowego (art. 174 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Możliwe jest również szacowanie wartości rzeczy w powołaniu się na zgodne oświadczenie uczestników.

Zgodnie z art. 213 K.c. „jeżeli zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego przez podział między współwłaścicieli byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, sąd przyzna to gospodarstwo temu współwłaścicielowi, na którego wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele”.

„Art. 214. § 1. W razie braku zgody wszystkich współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu z nich, który je prowadzi lub stale w nim pracuje, chyba że interes społeczno-gospodarczy przemawia za wyborem innego współwłaściciela.

§ 2. Jeżeli warunki przewidziane w paragrafie poprzedzającym spełnia kilku współwłaścicieli albo jeżeli nie spełnia ich żaden ze współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu z nich, który daje najlepszą gwarancję jego należytego prowadzenia.

§ 3. Na wniosek wszystkich współwłaścicieli sąd zarządzi sprzedaż gospodarstwa rolnego stosownie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

§ 4. Sprzedaż gospodarstwa rolnego sąd zarządzi również w wypadku niewyrażenia zgody przez żadnego ze współwłaścicieli na przyznanie mu gospodarstwa”.

Każdy współwłaściciel, który w wyniku zniesienia współwłasności nie otrzymuje gospodarstwa rolnego ani jego części w naturze, uprawniony jest do otrzymania spłaty. Ponieważ preferowanym przez Kodeks cywilny sposobem zniesienia współwłasności jest ten, który został wybrany przez wszystkich współwłaścicieli, więc art. 216 pozostawia współwłaścicielom możliwość porozumienia się co do ustalenia wysokości należnych spłat, a sąd ustala wysokość spłat na podstawie tego porozumienia. Rozwiązanie takie jest wynikiem przekonania, że sami współwłaściciele znają najlepiej okoliczności dotyczące ich stosunków osobistych oraz majątkowych i mogą w drodze wzajemnego porozumienia uregulować sprawę spłat w sposób odpowiadający ich woli i ich własnemu poczuciu sprawiedliwości.

Proszę jeszcze pamiętać o konieczności złożenia do US deklaracji po nabyciu spadku.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Mieszkanie po wujku który nie miał żony i dzieci

Nasz wujek (dalej: spadkodawca) zmarł w 2005 r. Nie miał żony ani dzieci, ale miał dwóch braci. Jeden z nich zmarł jeszcze przed spadkodawcą, a nasz tata w...

Spadek z darowizną

Moja 70-letnia mama przepisała notarialnie na podstawie darowizny swój dom mojej 5-letniej córce, czyli wnuczce. Mamą, która ostatnio poważnie choruje,...

Zajęcie mieszkania przez wnuczkę, gdy dziedziczą dzieci

Mama zmarła pod koniec ubiegłego miesiąca i zostało po niej mieszkanie. Jest nas troje rodzeństwa: dwie siostry i brat. Córka brata zajęła to...

Wielu spadkobierców a opłata za użytkowanie wieczyste

Jestem jednym z wielu spadkobierców i z jakiegoś powodu właśnie mnie urząd wybrał i przysyła upomnienia, abym wnosił opłaty za...

Dziedziczenie środków zgromadzonych na rachunku bankowym

Niedawno zmarła moja żona. Mieliśmy zgromadzone środki finansowe na kontach wspólnych, a ja dodatkowo posiadam konto własne. Czy środki na moim koncie...

Jak podarować mieszkanie bez podatku?

Odziedziczyłam wraz z siostrami mieszkanie po rodzicach. Siostry chcą je sprzedać w tym roku. Mieszkanie chciałaby moja córka. Co mogę zrobić, aby...

Jakie przepisy stosuje się przy dziedziczeniu gospodarstw?

W skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne. Wujek zmarł w 1984 r., nie miał dzieci, ale był żonaty. Ustawowi spadkobiercy po nim to: żona (zmarła...

Odrzucenie spadku w imieniu dziecka w Niemczech

Odrzuciłam spadek aktem notarialnym po moim ojcu. Mam małoletnie dziecko i mieszkam w Niemczech. Mam obywatelstwo polskie, zameldowana jestem...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »