Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z długami spadkowymi?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jak uchronić dziecko przed długami spadkowymi?

Autor: Monika Cieszyńska • Opublikowane: 2014-12-16

Mój były mąż kilka lat temu wyjechali do Anglii. W ubiegłym tygodniu dowiedziałam się o jego śmierci. Nie wiem, czy zostawił jakikolwiek spadek w Anglii, ale bardziej prawdopodobne, że zostawił długi w Polsce. Kilka lat temu pozbawiłam go władzy rodzicielskiej. Jak ustrzec moje dziecko przed ewentualną spłatą długów swojego ojca? Przeczytałam w gazecie, że jeżeli dzieci są małoletnie, dziedziczą z ograniczeniem odpowiedzialności za długi. Czy taką sprawę trzeba przeprowadzić sądownie, czy dzieje się to automatycznie?

Jeśli ojciec dziecka posiadał obywatelstwo polskie, to dziedziczenie po nim będzie odbywać się zgodnie z prawem polskim. Potwierdza to art. 1108 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.), który stanowi, iż do jurysdykcji krajowej należą sprawy spadkowe, jeżeli spadkodawca w chwili śmierci był obywatelem polskim lub miał miejsce zamieszkania bądź miejsce zwykłego pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z art. 926 Kodeksu cywilnego (K.c.) powołanie do spadku wynika z ustawy (dziedziczenie ustawowe) albo z testamentu (dziedziczenie testamentowe). Pierwszeństwo ma testament. Dopiero jeśli zmarły (zmarła) nie pozostawi testamentu w grę wejdzie dziedziczenie na podstawie ustawy (art. 926 K.c.). Zgodnie z ustawą w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych (art. 931 K.c.). To, że ojciec dziecka był pozbawiony nad nim władzy rodzicielskiej nie wyłącza dziecka od dziedziczenia. Zatem Pani dziecko jest spadkobiercą po swoim ojcu.

Nabycie spadku – w myśl art. 925 K.c. – następuje z mocy samego prawa z chwilą otwarcia spadku (czyli z chwilą śmierci spadkodawcy). Jednakże nie jest to nabycie definitywne. W ciągu bowiem 6 miesięcy od chwili dowiedzenia się o tytule swojego powołania spadkobierca może spadek przyjąć w całości (bez ograniczenia odpowiedzialności za długi), odrzucić bądź przyjąć z tzw. dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 K.c.). W przypadku niezłożenia żadnego oświadczenia w ww. terminie co do zasady przyjmuje się, iż spadkobierca przyjął spadek wprost bez ograniczenia odpowiedzialności za długi spadkowe.

Spadkobiercy niepełnoletni rzeczywiście przyjmują spadek z dobrodziejstwem inwentarza z mocy samego prawa (a więc automatycznie bez potrzeby składania oświadczenia przed sądem czy notariuszem). Stanowi o tym art. 1015 § 2 K.c. zgodnie z którym brak oświadczenia spadkobiercy w terminie 6 miesięcy jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Jednakże gdy spadkobiercą jest osoba nie mająca pełnej zdolności do czynności prawnych (a więc osoba niepełnoletnia) albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza powoduje, że odpowiedzialność spadkobiercy zostaje ograniczona do wartości stanu czynnego spadku. Oznacza to, że spadkobierca taki odpowiada za długi spadkowe całym swoim majątkiem, ale tylko do wartości tego co przypadło mu w spadku. Przykładowo, jeśli udział spadkowy jest warty 50 000 zł, to spadkobierca odpowiada za ewentualne długi tylko do wysokości 50 000 zł. Proszę mieć zatem świadomość, że przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza nie chroni spadkobiercy przed egzekucją z jego własnego majątku. Wybór sposobu prowadzenia egzekucji należy bowiem do wierzyciela i jeżeli wskaże on komornikowi, że chce prowadzić egzekucję z majątku spadkobiercy, to komornik przeprowadzi taką właśnie egzekucję. Przykładowo, jeżeli w skład spadku wchodzą przedmioty majątkowe, które bardzo trudno sprzedać, a spadkobierca ma majątek, z którego można szybko przeprowadzić egzekucję np. wynagrodzenie za pracę czy oszczędności w banku to wierzyciel może wnosić o zajęcie wynagrodzenia za pracę w celu zaspokojenia długów spadkowych.

Stan czynny spadku ustalany jest w spisie inwentarza. Spis inwentarza obejmuje zarówno aktywa (stan czynny spadku) jak i pasywa (stan bierny spadku). Stan czynny spadku jest to zatem wartość należących do spadku aktywów (tj. korzyści spadkowych). W razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza sąd powinien wydać postanowienie o sporządzeniu takiego spisu. Jeśli tego nie uczyni warto złożyć wniosek o sporządzenie spisu w sądzie. Według art. 644 Kodeksu postępowania cywilnego „jeżeli złożono oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, a inwentarz nie był przedtem sporządzony, sąd wyda postanowienie o sporządzeniu spisu inwentarza”. Zgodnie z art. 53 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191) „za dokonanie spisu inwentarza albo innego spisu majątku pobiera się stałą opłatę w wysokości 10% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego za każdą rozpoczętą godzinę”.

Komornika opłaca najczęściej osoba, która złożyła oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza (koszt sporządzenia spisu inwentarza jest długiem spadkowym). Istnieje możliwość ubiegania się o zwolnienie z ww. kosztów. Wówczas komornik koszty sporządzenia spisu inwentarza ściągnie z majątku spadkowego. Wniosek o zwolnienie z kosztów należy złożyć do sądu rejonowego, w okręgu którego działa komornik. Do wniosku należy załączyć wypełniony formularz – oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Formularz dostępny jest w sekretariacie sądu lub na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości.

Tym samym, jeśli ojciec dziecka pozostawił długi przewyższające wartość korzyści spadkowych, to najlepiej byłoby spadek po prostu odrzucić w terminie 6 miesięcy od dowiedzenia się o tytule powołania do spadku. Jednak na odrzucenie spadku przez osobę niepełnoletnią potrzebna jest zgoda sądu opiekuńczego. W tym celu rodzic jako przedstawiciel ustawowy dziecka, winien wystąpić do sądu rodzinnego z wnioskiem o wyrażenie zgody na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego dziecka. Wniosek winien zostać opłacony opłatą w wysokości 40 zł. Po uzyskaniu zgody sądu opiekuńczego rodzic dziecka może spadek odrzucić w imieniu małoletniego dziecka przed sądem lub notariuszem.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Śmierć jednego z kredytobiorców

Dom był zapisany na tatę, który zmarł. Spadkobiercami są: mama, mój brat i ja (każda osoba dziedziczy 1/3). Na ww. dom rodzice wspólnie zaciągnęli...

Problematyczna sprawa mieszkania po mamie

Ja i brat odziedziczyliśmy po mamie jej mieszkanie (po połowie). Chciałabym spłacić mojego brata i zachować mieszkanie – zgodnie z wolą...

Zadłużony spadek po rodzicu

Mieszkam na stałe za granicą. Nie wiem, jak się mogłabym zrzec spadku po zmarłym ojcu, który właściwie miał same długi. Nie mam czasu przyjechać do...

Uporządkowanie spraw spadkowych

Ja i moje rodzeństwo mieszkamy poza Polską. Mama zmarła w 2004 r., a tata – rok temu. Do tej pory nie zajmowaliśmy się spadkiem, ale...

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza przez dzieci

Moje dzieci otrzymały spadek po swoim ojcu (nie był moim mężem) i przyjęły go z dobrodziejstwem inwentarza. Zmarły nie pozostawił majątku oprócz...

Spadkobierca nie wiedział o długach spadkowych – błąd w oświadczeniu woli

Dziś przyszło pismo z sądu, z którego dowiedziałam się, że odziedziczyłam wspólnie z rodzeństwem długi bankowe po zmarłym przed 3 laty...

Odkrycie kredytów po śmierci mamy

Niedawno zmarła moja mama, spadkobiercami jesteśmy ja, brat i tata. Z dwóch pism z banków okazało się, że mama miała kredyty, o których...

Niepokojący spadek sprzed lat

Mieszkam od lat za granicą. W 2009 r. zmarła moja mama, z którą od 2005 r. nie miałam żadnego kontaktu. Teraz dostaję pismo do sądu w sprawie...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »