Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jak uczynić mamę jedyną właścicielką małżeńskiego majątku?

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 2016-08-09

Niedawno zmarł tata, nie zostawił testamentu. Została mama, ja i brat. Chcielibyśmy z bratem uczynić mamę jedyną właścicielką całego małżeńskiego majątku rodziców (2 nieruchomości i samochodu). W jaki sposób należałoby to sprawnie przeprowadzić? Jakie kroki trzeba podjąć i jakie wiążą się z tym koszty?

Podstawę prawną opinii stanowią przepisy Kodeksu cywilnego (K.c.) oraz Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.).

Zakładam, że każde z Pana rodziców w równym stopniu przyczyniło się do powstania majątku wspólnego. Z uwagi na powyższe, każdemu z rodziców przypada udział wynoszący ½ prawa własności.

W pierwszej kolejności wyraźnie podkreślić należy, iż po śmierci Pana ojca, podziałowi podlega ½ przypadająca ojcu, a matka pozostaje przy swoim udziale ½.

Z uwagi na niepozostawienie testamentu mamy do czynienia z dziedziczeniem ustawowym. Do spadku powołana jest Pana mama, Pan i brat. Innymi słowy uprawnione do dziedziczenia po ojcu są 3 osoby.

W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

Każde z Państwa dziedziczy zatem w 1/3 części i każde z Państwa jest uprawnione do złożenia wniosku do stwierdzenie nabycia spadku po ojcu (mężu). Powództwo z tytułu dziedziczenia, zachowku, jak również z tytułu zapisu, polecenia oraz innych rozrządzeń testamentowych wytacza się wyłącznie przed sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli jego miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, przed sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część. Opłata sądowa od wniosku wynosi 50 zł. bez względu na liczbę uczestników postępowania.

Na sprawie sądowej wystarczy, że stawi się Pan i mama lub brat. Sąd wyda wówczas postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, które uprawomocni się po 21 dniach od jego wydania.

Istnieje także możliwość przeprowadzenia postępowania spadkowego przed notariuszem – notarialne poświadczenie dziedziczenia – ale do tego konieczne jest stawiennictwo wszystkich Państwa jednocześnie. Dodatkowo notarialne poświadczenie dziedziczenia będzie wiązało się z kosztami rzędu 700 zł.

Dysponując postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnym poświadczeniem dziedziczenia, zasadnym jest wystąpienie do sądu z wnioskiem o dział spadku poprzez przyznanie całości spadku bez obowiązku spłat na rzecz Panów mamy.

Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Najobszerniej wypowiedział się w tej kwestii Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 października 1973 r., III CRN 247/73, stwierdzając, że jednym z uprawnień wynikających ze współwłasności jest prawo do bezpośredniego korzystania z rzeczy wspólnej, a jego charakterystyczną cechą jest to, że współwłaścicielowi nie przysługuje prawo do określonej części rzeczy wspólnej, np. do jednego z lokali we wspólnym domu, lecz prawo do posiadania całej rzeczy. Każdemu współwłaścicielowi przysługuje takie samo uprawnienie, zatem każde z tych uprawnień doznaje ograniczenia w sposobie jego wykonywania przez takie same uprawnienia pozostałych współwłaścicieli. Prowadzi to do tego, że współwłaściciele mogą współposiadać rzecz wspólną i korzystać z niej w takim tylko zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.

Powyższe winno być wykładane w powiązaniu z treścią art. 207 K.c., zgodnie z którym pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną.

Zasadnym byłoby zatem jak najszybsze wystąpienie z wnioskiem o dział spadku i zniesienie współwłasności. W postępowaniu o zniesienie współwłasności sąd rozstrzyga także spory o prawo żądania zniesienia współwłasności i o prawo własności, jak również wzajemne roszczenia współwłaścicieli z tytułu posiadania rzeczy. Rozstrzygając spór o prawo żądania zniesienia współwłasności lub o prawo własności, sąd może wydać w tym przedmiocie postanowienie wstępne.

Dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami (przed notariuszem), bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców. Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Koniecznym jest zatem wystąpienie z wnioskiem o dział spadku i zniesienie współwłasności. Opłata sądowa wynosi 1000 zł, a jeżeli będzie zgoda na zaproponowany podział, opłata wynosiłaby 300 zł.

Jeżeli zdecydowaliby się Państwo na notariusza, wówczas taksa notarialna zostanie ustalona na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej. Podstawą określenia maksymalnej stawki jest przy działach – ogólna wartość majątku podlegającego działowi.

Maksymalna stawka wynosi od wartości:

  1. do 3000 zł – 100 zł;
  2. powyżej 3000 zł do 10 000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3000 zł;
  3. powyżej 10 000 zł do 30 000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10 000 zł;
  4. powyżej 30 000 zł do 60 000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30 000 zł;
  5. powyżej 60 000 zł do 1 000 000 zł – 1010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60 000 zł;
  6. powyżej 1 000 000 zł do 2 000 000 zł – 4770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1 000 000 zł;
  7. powyżej 2 000 000 zł – 6770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2 000 000 zł, nie więcej jednak niż 10 000 zł, a w przypadku czynności dokonywanych pomiędzy osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn nie więcej niż 7500 zł.

Innymi słowy, przeprowadzenie działu spadku przed sądem, choć trwające dłużej, będzie tańsze aniżeli przeprowadzenie działu spadku i zniesienia współwłasności przed notariuszem.

Proszę pamiętać także, by złożyć deklarację do urzędu skarbowego o nabyciu prawa majątkowego. Mimo że są Państwo zwolnieni od podatku, konieczne jest zgłoszenie takiego wniosku w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.

Teoretycznie sprawę o stwierdzenie nabycia spadku i dział spadku można przeprowadzić jednocześnie, ale w praktyce sądu bardzo rzadko decydują się na tego rodzaju rozwiązanie.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Druga żona a spadek

Mój ojciec niedawno zmarł. Testamentem zapisał mieszkanie swojej drugiej żonie . Żona powiedziała, że chce zapisać mieszkanie mnie lub...

Opiekun prawny a dziedziczenie

Czy brat mógł wystąpić o ubezwłasnowolnienie naszego taty, nie informując o tym fakcie ani mnie, ani mamy? Tata jest od 5 miesięcy w stanie...

Plusy i minusy przeprowadzenia sprawy spadkowej w sądzie lub u notariusza

Nagle zmarła moja żona, nie zostawiła testamentu. Mamy dwoje dorosłych dzieci, chciałbym przeprowadzić sprawę spadkową po nieboszczce. Czy lepiej...

Spadek i podział jednej posesji na dwie

Mój tata zmarł rok temu i razem z moją mamą otrzymaliśmy spadek po nim, który został podzielony u notariusza pół na pół. Ten spadek to...

Czy wykonawca ostatniej woli może wstrzymać zapis?

Moja matka zapisała w testamencie swojej siostrze i jej córce pokaźne kwoty pieniężne, zaznaczając w liście, że robi to, gdyż chce, aby jej...

Prawdziwa wartość masy spadkowej

Siedem lat temu zmarł mój ojciec, nie pozostawił testamentu. Spadek po tacie dziedziczyliśmy wspólnie z matką; rodzice nie mieli rozdzielności...

Możliwości przejęcia kamienicy

Moja mama była ustanowiona w testamencie (notarialnym) jedyną spadkobierczynią swojej ciotki. Ciotka zmarła wiele lat temu. Ciotka miała przed dekretem...

Powinowactwo a dziedziczenie

Mam pytanie odnośnie zachowku. Mama z ojczymem wybudowali dom na jego ziemi. Ojczym zmarł, pozostała mama, moja przyrodnia siostra (po mojej mamie...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »