Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z długami spadkowymi?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jak zabezpieczyć udział spadkobiercy przed jego wierzycielami?

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 2016-06-13

Dwa lata temu zmarła nasza mama, nie pozostawiając testamentu. Mama wraz z ojcem posiadała majątek we wspólnocie małżeńskiej. Wraz z jej śmiercią ja i rodzeństwo oraz ojciec odziedziczyliśmy po niej spadek. Problem w tym, że jedno z nas – siostra posiada spore długi. Jak należy poprowadzić sprawę spadkową, aby wierzyciele siostry nie przejęli części spadku, który jej się należy? W ostateczności siostra jest skłonna zrzec się swojej części spadku na rzecz innego spadkobiercy.

Podstawę prawną opinii stanowią przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.), Kodeksu cywilnego (K.c.) oraz ustawy – Prawo o notariacie.

Zakładam, że postępowanie o dział spadku nie zostało przeprowadzone.

Mając na uwadze stan faktyczny, zasadne byłoby ustalenie, jaka wartość i jaki udział przypada na rzecz każdego ze spadkobierców. Porozumienie w zakresie ustalenia wartości jest o tyle istotne, że w razie dział spadku, przy braku porozumienia, sąd dopuści dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu rzeczoznawstwa i wyceni majątek pozostały po zmarłej mamie. Koszt sporządzenia opinii kształtuje od 2000 do 3000 zł.

Jeżeli doszliście Państwo do porozumienia, wówczas najlepszym rozwiązaniem jest dokonanie działu spadku w taki sposób, aby siostra, która ma długi, albo została spłacona, albo przeniosła na pozostałych spadkobierców swoją część.

Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. Dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców.

Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Najobszerniej wypowiedział się w tej kwestii Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 października 1973 r., III CRN 247/73, stwierdzając, że jednym z uprawnień wynikających ze współwłasności jest prawo do bezpośredniego korzystania z rzeczy wspólnej, a jego charakterystyczną cechą jest to, że współwłaścicielowi nie przysługuje prawo do określonej części rzeczy wspólnej, np. do jednego z lokali we wspólnym domu, lecz prawo do posiadania całej rzeczy. Każdemu współwłaścicielowi przysługuje takie samo uprawnienie, zatem każde z tych uprawnień doznaje ograniczenia w sposobie jego wykonywania przez takie same uprawnienia pozostałych współwłaścicieli. Prowadzi to do tego, że współwłaściciele mogą współposiadać rzecz wspólną i korzystać z niej w takim tylko zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.

Powyższe winno być wykładane w powiązaniu z treścią art. 207 K.c., zgodnie z którym pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną.

Zasadne byłoby zatem jak najszybsze wystąpienie z wnioskiem o dział spadku i zniesienie współwłasności. W postępowaniu o zniesienie współwłasności sąd rozstrzyga także spory o prawo żądania zniesienia współwłasności i o prawo własności, jak również wzajemne roszczenia współwłaścicieli z tytułu posiadania rzeczy. Rozstrzygając spór o prawo żądania zniesienia współwłasności lub o prawo własności, sąd może wydać w tym przedmiocie postanowienie wstępne.

Dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami (przed notariuszem), bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców. Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Koniecznym jest zatem wystąpienie z wnioskiem o dział spadku i zniesienie współwłasności. Opłata sądowa wynosi 1000 zł, a jeżeli będzie zgoda na zaproponowany podział opłata wynosiłaby 300 zł.

Jeżeli zdecydowaliby się Państwo na notariusza, wówczas taksa notarialna zostanie ustalona na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej. Podstawą określenia maksymalnej stawki jest przy działach – ogólna wartość majątku podlegającego działowi.

Maksymalna stawka wynosi od wartości:

  1. do 3000 zł – 100 zł;
  2. powyżej 3000 zł do 10 000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3000 zł;
  3. powyżej 10 000 zł do 30 000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10 000 zł;
  4. powyżej 30 000 zł do 60 000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30 000 zł;
  5. powyżej 60 000 zł do 1 000 000 zł – 1010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60 000 zł;
  6. powyżej 1 000 000 zł do 2 000 000 zł – 4770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1 000 000 zł;
  7. powyżej 2 000 000 zł – 6770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2 000 000 zł, nie więcej jednak niż 10 000 zł, a w przypadku czynności dokonywanych pomiędzy osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn nie więcej niż 7500 zł.

Innymi słowy, przeprowadzenie działu spadku przed sądem, choć trwa dłużej, będzie tańsze, aniżeli przeprowadzenie działu spadku i zniesienia współwłasności przed notariuszem.

Proszę pamiętać także, by złożyć deklarację do urzędu skarbowego o nabyciu prawa majątkowego. Mimo że są Państwo zwolnieni od podatku, koniecznym jest zgłoszenie takiego wniosku w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.

Jeżeli nie chcecie Państwo znosić współwłasności, zasadnym jest by siostra, która ma długi udała się do notariusza i tam w drodze darowizny przekazała na własność przysługujący jej udział osobie, która z nią u tegoż notariusza się stawi.

Na koniec kwestia zadłużenia: sąd co do zasady nie powinien badać okoliczności zrzeczenia się udziału przez siostrę. Istnieje jednak niebezpieczeństwo, że wierzyciel siostry będzie chciał uznać taką czynność za bezskuteczną w odniesieniu do niego, a to z uwagi na powstanie niewypłacalności w jeszcze większym stopniu aniżeli jest obecnie, chyba że siostra spłaca dług regularnie.

Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Kto ponosi koszty przeprowadzenia spisu inwentarza?

Jestem spadkobiercą osoby zmarłej. Przyjęłam spadek z dobrodziejstwem inwentarza, zmarły nie posiadał żadnego majątku. W urzędzie skarbowym...

Córka drugiego męża a odpowiedzialność za długi

W styczniu zmarła moja mama, pozostawiając po sobie długi. Razem z mężem mojej mamy składam wniosek do sądu o odrzucenie spadku. Mąż mamy...

Dziedziczenie z macochą

Niedawno zmarł mój tata i moja macocha chce założyć sprawę spadkową. Sytuację komplikuje fakt, że mam już 1/4 majątku – spadek po mamie,...

Zmarły podatnik

W spadku po mamie otrzymałem niezapłacone zobowiązanie w stosunku do US dotyczące niezapłaconego podatku od sprzedaży nieruchomości, którą otrzymała...

Wezwanie z banku do zapłaty długu

Wczoraj moja żona otrzymała wezwanie z banku do zapłaty długu po swoim bracie, który zmarł dwa lata temu. Żona nie utrzymywała żadnych kontaktów...

Jak uchronić rodzinę przed długami?

Mam długi, które powoli, ale systematycznie spłacam. Wysokość wraz z odsetkami wielokrotnie przekracza moje możliwości i może tak się zdarzyć,...

Co zrobić, by nie ponosić odpowiedzialności za długi ojca?

Mój ojciec posiada długi alimentacyjne. Ponieważ nie utrzymujemy kontaktów, mam obawy, że w przypadku jego śmierci nie zostanę o niej powiadomiony...

Długi spadkowe osoby nieubezpieczonej

Jeśli jedno z moich rodziców nie jest ubezpieczone w ZUS i przed śmiercią trafi do szpitala, za który nie zapłaci, to czy mogę takie długi...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »