Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z działem spadku?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jak zmusić ojca do podziału spadku po mamie?

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2014-10-16

Jako jedyny syn odziedziczyłem po mamie 1/4 domu, pozostałe 3/4 należy ojciec. Nasze relacje są złe, właściwie nie utrzymujemy kontaktu, ojciec założył nową rodzinę i zamieszkuje z nią właśnie w tym wspólnie dziedziczonym domu. Chciałbym odzyskać swoją część spadku, a właściwie chciałbym, aby ojciec mnie spłacił z mojej części domu. Jak zmusić ojca do podziału spadku po mamie? Jak formalnie się to załatwia?

Z pytania wynika, że Pan razem z ojcem został powołany do spadku po śmierci mamy. Po mamie do spadku weszła ½ udziału w domu (dom należał do majątku wspólnego małżeńskiego rodziców, każdy z małżonków miał zatem udział w nim po ½ udziału) . Aby uregulować sprawy spadkowe, musi Pan w pierwszej kolejności przeprowadzić postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po mamie, jeśli takie nie zostało jeszcze przeprowadzone. Następnie należy przeprowadzić dział spadku.

Istnieją dwie możliwości: może Pan całą sprawę przeprowadzić przed sądem albo przed notariuszem.

1. Postępowanie przed sądem

Postępowanie mające doprowadzić do stwierdzenia nabycia spadku wszczyna się poprzez złożenie w sądzie rejonowym, właściwym ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy, wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.

Do wniosku należy dołączyć:

  • odpis wniosku w tylu kopiach, ilu jest uczestników postępowania;
  • odpis skrócony aktu urodzenia dla mężczyzn i kobiet niezamężnych;
  • odpis skrócony aktu małżeństwa dla kobiet zamężnych;
  • odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy;
  • testament w oryginale + tyle kopii, ilu jest uczestników postępowania;
  • oświadczenia o przyjęciu, odrzuceniu spadku lub zrzeczeniu się dziedziczenia (jeśli były składane).

Generalnie wnosząc do sądu sprawę o ustalenie praw do spadku, trzeba wymienić wszystkich spadkobierców, którzy dziedziczą. Jak rozumiem w Pana przypadku będzie to oczywiście oprócz Pana tylko ojciec.

Cała procedura stwierdzenia nabycia spadku kończy się wydaniem przez sąd postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym zostają ustalone udziały poszczególnych spadkobierców w spadku.

Od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku należy wnieść opłatę. Opłata ta jest stała i wynosi 50 zł.

2. Postępowanie przed notariuszem

Od marca 2009 r. drugim sposobem na potwierdzenie przez spadkobiercę prawa do spadku jest notarialne poświadczenie dziedziczenia. Dokument ten ma taką samą moc prawną jak prawomocne postanowienie sądu o stwierdzenie nabycia spadku.

Warto pamiętać, że akt poświadczenia dziedziczenia może sporządzić każdy notariusz i nie ma tutaj znaczenia ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy (jak to jest w postępowaniu sądowym).

Spadkobiercy nie muszą składać żadnych wniosków oraz pism procesowych. Muszą natomiast spełnić następujące warunki:

  • do kancelarii notarialnej przychodzą wszystkie osoby, które mogą być brane pod uwagę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi,
  • nie może być żadnych sporów między nimi w kwestii podziału spadku – czyli tego, kto jest spadkobiercą (gdy spadkobiercy sprzeczają się w tej sprawie, to spór rozstrzyga się na drodze sądowej).

Podkreślę, że w celu przeprowadzenie postępowania spadkowego u notariusza osoba, która jest powołana do dziedziczenia, musi pojawić się osobiście w kancelarii notarialnej. W tym przypadku nie ma możliwości działania przez pełnomocnika.

Poświadczenie dziedziczenia u notariusza kosztuje 150 zł (100 zł protokół dziedziczenia, 50 zł sporządzenie aktu poświadczenia). Cena jest taka sam bez względu na liczbę osób, które biorą udział w tej czynności. Należy do tego dodać jeszcze 23% podatek VAT.

Opłaty nie obejmują jednak kosztów, które są związane z wypisem aktów poświadczenia dziedziczenia. Każdy spadkobierca, którego dotyczy sprawa, może żądać wypisów aktu w dowolnej ilości. Taki wypis kosztuje 6 złotych netto od każdej strony dokumentu.

Gdy już będzie Pan dysponował stosownym dokumentem poświadczającym, że jest Pan spadkobiercą po matce, wówczas może Pan przejść do kolejnego etapu, jakim będzie dział spadku.

Może pan złożyć w sądzie jeden wniosek, w którym zawnioskuje Pan o przeprowadzenie stwierdzenia nabycia spadku i dział spadku po mamie.

Dział spadku przeprowadza się po to, aby przydzielić konkretne rzeczy (ruchomości i nieruchomości) konkretnym spadkobiercom. Po stwierdzeniu nabycia spadku stanie się Pan bowiem jedynie współwłaścicielem całej masy spadkowej po mamie. Żeby stać się właścicielem konkretnych przedmiotów lub otrzymać spłaty, należy właśnie przeprowadzić dział spadku.

Dział spadku tak samo jak stwierdzenie nabycia spadku można przeprowadzić w drodze postępowania sądowego lub przed notariuszem.

Jeżeli między Panem a ojcem nie będzie sporu co do sposobu działu spadku, ewentualnych rozliczeń itp., najprostszym, najszybszym, ale z kolei droższym sposobem jest umowny dział spadku – przeprowadzenie działu spadku w drodze umowy notarialnej u notariusza. Koszt aktu notarialnego stanowi taksa notarialna plus podatek od czynności cywilnoprawnej 2%.

Maksymalna stawka taksy notarialnej jest zależna od wartości majątku podlegającego działowi i wynosi od wartości:

  • wartość majątku do 3000 zł – maksymalna opłata 100 zł,
  • powyżej 3000 zł do 10 000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3000 zł,
  • powyżej 10 000 zł do 30 000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10 000 zł,
  • powyżej 30 000 zł do 60 000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30 000 zł,
  • powyżej 60 000 zł do 1 000 000 zł – 1010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60 000zł,
  • powyżej 1 000 000 zł do 2 000 000 zł – 4770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1 000 000 zł,
  • powyżej 2 000 000 zł – 6770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2 000 000 zł, nie więcej jednak niż 10 000 zł, a w przypadku czynności dokonywanych pomiędzy osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowiźnie więcej niż 7500 zł.

Powyższe kwoty są kwotami maksymalnymi, jakie może naliczyć notariusz. Do powyższych kwot notariusz doliczy 23% podatku VAT.

Zgodny dział spadku można przeprowadzić także przed sądem, gdzie stawki są dużo niższe.

Wysokość opłaty sądowej w sprawie o dział spadku wynosi (zgodnie z art. 51 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych):

  • 500 zł – od wniosku o dział spadku,
  • 300 zł – jeżeli zawiera on zgodny projekt działu spadku,
  • 1000 zł – od wniosku o dział spadku połączony ze zniesieniem współwłasności,
  • 600 zł – od wniosku, jeżeli zawiera on zgodny projekt działu spadku i zniesienie współwłasności.

Ze względu na sposób dokonania działu spadku wyróżnia się:

  1. podział fizyczny spadku – podział w naturze,
  2. przyznanie przedmiotów spadkowych jednemu spadkobiercy, z obowiązkiem spłaty pozostałych lub bez takiej spłaty,
  3. podział cywilny – polega na sprzedaży przedmiotów wchodzących w skład spadku i podziale uzyskanej w tej sposób sumy między współspadkobiercami.

We wniosku o dział spadku (który składa się do sądu właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli tego nie można ustalić – ze względu na położenie majątku spadkowego) należy powołać:

  • postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia,
  • oraz spis inwentarza (jeśli taki został sporządzony),
  • jak również podać, jakie spadkodawca sporządził testamenty, gdzie zostały złożone i gdzie się znajdują.

Jeżeli spis inwentarza nie został sporządzony, należy we wniosku dokładnie wskazać majątek, który ma być przedmiotem działu.

W wypadku gdy w skład spadku wchodzi nieruchomość, należy przedstawić dowody stwierdzające, że nieruchomość stanowiła własność spadkodawcy, należy więc dołączyć odpis z księgi wieczystej.

W postępowaniu spadkowym zarówno skład, jak i wartość spadku ulegającego podziałowi ustala sąd, który dokonuje tego na podstawie wyjaśnień uczestników postępowania. Od prawidłowego ustalenia wartości majątku spadkowego zależy obliczenie wielkości poszczególnych sched spadkowych przypadających na rzecz poszczególnych współspadkobierców.

We wniosku o dział spadku musi Pan zaproponować sposób dokonania podziału majątku.

Z przedstawionego przez Pana stanu faktycznego wynika, że najlepszy byłby dział spadku poprzez przyznanie domu jednemu z Panów, a wówczas drugi współspadkobierca byłby przez niego spłacony.

Jeżeli wybierze Pan ten sposób dokonania działu spadku, w umowie o dział spadku lub w postanowieniu sądu o dziale spadku powinien znaleźć się zapis mówiący o obowiązku i terminie oraz wysokości dokonania spłaty.

Wysokość spłaty ustalana jest w stosunku do wartości majątku spadku i wielkości udziałów spadkowych. Jeżeli udział spadkowy wynosi 1/4 całości spadku, wysokość spłaty powinna stanowić 1/4 wartości majątku przyznanego jednemu ze współspadkobierców. Sąd może rozłożyć spłatę na raty, przy czym termin spłaty nie może przekraczać 10 lat.

Reasumując, w Pana przypadku, jeśli nie uda się porozumieć z ojcem co do podziału spadku, pozostaje wniesienie stosownego wniosku o dział spadku do sądu. Sąd wezwie wówczas Panów i przeprowadzi postępowanie działowe. Gdy nie będzie zgody co do sposobu podziału, sąd sam zdecyduje jak majątek osoby zmarłej zostanie podzielony.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Jak napisać wniosek o dział spadku i jakie dokumenty załączyć?

Moja siostra, która była panną, niedawno zmarła. Wraz z mamą potwierdziliśmy u notariusza nabycie spadku. Chcemy wystąpić do sądu z wnioskiem o...

Spłata spadkobierców

W postanowieniu o nabyciu spadku po tacie większość nieruchomości przypada mi. Moi bracia otrzymują po 10%. Czy możliwa jest spłata pozostałych...

Spłaty z zysków gospodarstwa rolnego

W 1983 r. dziadkowie przepisali gospodarstwo rolne na moich rodziców w zamian za emeryturę. Od początku rodzice zajmują się gospodarstwem. Tama ma troje...

Wspólność praw do mieszkania spadkowego

Po śmierci rodziców odziedziczyłam wraz z bratem mieszkanie. Od dwóch lat utrzymuję je tylko ja, opłacam rachunki itp. Chciałabym sprzedać mieszkanie,...

Dokonanie działu spadku nieruchomości rolnej

Przed trzema miesiącami odbyła się sprawa spadkowa, gdzie w spadku otrzymałem 1/4 gospodarstwa rolnego (pole orne, budynek mieszkalny, maszyny). Kiedy...

Przeniesienie składników spadku na drugiego spadkobiercę

Ja i brat dziedziczymy po mamie. Mama poza mieszkaniem zostawiła długi. Przyjęliśmy spadek. Czy istnieje możliwość przeniesienia składników spadku...

Podział spadku między dzieci i macochę

Niedawno zmarł nasz ojciec, chcielibyśmy wiedzieć, jak wygląda podział spadku między dzieci i macochę? Konkretnie chodzi o mieszkanie wykupione...

Współspadkobiercy decydują o scedowaniu udziałów na jedną osobę

Po moim zmarłym ojcu pozostało mieszkanie, a do spadku uprawniona jest mama, siostra i ja. Co trzeba zrobić, żeby poświadczyć spadek...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »