Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jaką część majątku muszę oddać rodzeństwu?

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2016-08-27

Mam siostrę i brata. Dostałem w darowiźnie od rodziców ich dom i kawałek ziemi, a siostra i brat także otrzymali po kawałku ziemi. Dom był rodziców wspólny. Ojciec zmarł 7 lat temu, a mama niedawno. Darowiznę otrzymałem około 20 lat temu. Jaką część majątku muszę oddać rodzeństwu?

Przepisy o zachowku znajdują się w art. 991 i następnych ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Prawo do zachowku ustanawia art. 991 K.c., zgodnie z którym:

„§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Z cytowanego powyżej przepisu wynikają następujące zasady:

  • roszczenie z tytułu zachowku jest zawsze roszczeniem o zapłatę określonej sumy pieniężnej (równowartość w pieniądzu 2/3 – gdy uprawniony do zachowku jest trwale niezdolny do pracy albo małoletni lub 1/2 udziału spadkowego – w pozostałych wypadkach – przysługującego spadkobiercy ustawowemu, który nie został powołany do dziedziczenia z mocy testamentu);
  • roszczenie z tytułu zachowku przysługuje wtedy, gdy dany spadkobierca należy do kręgu spadkobierców ustawowych, a przy dziedziczeniu testamentowym nie został powołany do spadku i nie otrzymał od spadkodawcy darowizny i/lub zapisu w testamencie.

Należy pamiętać, że o zachowek można wystąpić tylko w ściśle określonym okresie czasu. Roszczenie z tytułu zachowku przedawnia się bowiem w terminie 5 lat od dnia ogłoszenia testamentu (art. 1007 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, w skrócie: K.p.c.) albo od dnia otwarcia spadku (którym jest dzień śmierci spadkodawcy).

Odnosząc powyższe rozważania do przedstawionej przez Pana sytuacji faktycznej, należy stwierdzić, że roszczenie Pana rodzeństwa o uzupełnienie zachowku po Pana ojcu wygasło ponieważ od jego śmierci minęło więcej niż 5 lat i w tym czasie rodzeństwo o zachowek do Pana nie występowało, a więc uprawnienie to wygasło. Pozostaje jeszcze kwestia zachowku (jego uzupełnienia) po śmierci Pana mamy.

Aby ustalić wysokość należnego zachowku dla Pana rodzeństwa, należy ustalić wartość aktywów spadku pozostawionego przez Pana mamę – należy zsumować wartość przedmiotów spadkowych pozostawionych przez zmarłą oraz odjąć od tej kwoty pasywa spadku (długi spadkowe).

Do tego należy doliczyć wartość darowizn uczynionych na rzecz Pana i rodzeństwa.

Wartość zachowku oblicza się w następujący sposób: wartość spadku ustalona dla potrzeb obliczenia zachowku × (razy) udział danego spadkodawcy wynikający z dziedziczenia ustawowego × (razy) ułamek należnego zachowku – (minus) darowizny dla uprawnionego do zachowku = wartość zachowku.

Przy założeniu zatem, że Pana mama nie pozostawiła nic wartościowego w spadku, to wartość zachowku będzie obliczana na podstawie wartości dokonanych przez Pana mamę darowizn. Przyjmuje się, że jeżeli darowizny dokonywało małżeństwo, to w skład spadku po jednym z małżonków wchodzi połowa wartości dokonanej darowizny.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Zaliczenie darowizny do spadku

Mój ojciec jakiś czas temu wykupił swoje mieszkanie, a później przekazał mi je w darowiźnie. Część kosztów wykupu została pokryta przez mnie...

Spadek i długi w spisie inwentarza

Niedawno zmarł mój mąż. Przed śmiercią sporządził umowę dożywocia, w wyniku której otrzymałam dom. Mąż miał dzieci z pierwszego...

Czy brat powinien mnie spłacić?

Rodzice byli w posiadaniu 10-hektarowego gospodarstwa rolnego wraz z zabudowaniami gospodarczymi i budynkiem mieszkalnym, które stanowiło cały ich...

Jak rodzeństwo może zrzec się zachowku?

W jaki sposób moje rodzeństwo może się zrzec prawa do zachowku (darowizna domu na mnie)? Rodzice, czyli darczyńcy, żyją.

Darowizna 10 lat przed śmiercią

Moja mama 10 lat przed śmiercią darowała gospodarstwo jednej córce (za pieniądze). Dopiero teraz dowiedzieliśmy się o tym, tj. po śmierci mamy....

Zachowek dla osoby chorej psychicznie

Mój tata został pozwany przez siostrę chorą psychicznie nieubezwłasnowolnioną o zachowek w wysokości 100 tys. zł. Cały majątek został...

Czy rodzina może odebrać nam mieszkanie od dziadków?

Żona około 3 lat temu dostała w darowiźnie mieszkanie od dziadków. Babcia niedawno zmarła, a dziadek wciąż żyje. Zaczęło mu przeszkadzać to...

Darowizna majątku rodziców a zachowek

Jest nas 3 siostry. Rodzice przepisali swój majątek jako darowiznę dla jednej siostry. Ona twierdzi, że nam się nic nie należy. Chciałabym otrzymać od niej...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »