Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jaki zachowek dla spadkobiercy pozbawionego spadku z powodu darowizny?

Autor: Małgorzata Zegarowicz-Sobuń • Opublikowane: 2019-06-17

Moi rodzice wspólnie posiadali mieszkanie. Ojciec zmarł dawno temu. Po jego śmierci mama przekazała to mieszkanie w formie darowizny mojej jedynej siostrze. Mama nie przeprowadziła postępowania spadkowego po tacie, zmarła 4 lata temu. Wystąpiłem o podział majątku począwszy od ojca. Wyrokiem sądu otrzymałem połowę mieszkania. Mój prawnik twierdzi, że ze względu na to, że mama przepisała je siostrze, trzeba wystąpić o zachowek. A więc co oznacza ten wyrok sądu – połowa mieszkania dla mnie? A jeśli należy mi się zachowek, to w jakie wysokości?

Kodeks cywilny (K.c.) w wyraźny sposób określa grupy spadkobierców ustawowych, które kolejno dochodzą do dziedziczenia po spadkodawcy. W przypadku stwierdzenia nabycia spadku po Pana tacie – w pierwszej kolejności powołane do dziedziczenia byłyby dzieci spadkodawcy (czyli Pan i siostra) oraz jego małżonek – Pana mama. W takiej sytuacji udział spadkowy mamy wynosiłby ½ spadku oraz Pana i siostry jako dzieci – po ¼ spadku. Problem w tym, iż takiego postępowania nie było i, jak się domyślam, zostało przeprowadzone w ostatnim czasie – po śmierci mamy. Sąd procedował więc o stwierdzeniu nabycia spadku i po mamie, i po tacie w jednym postępowaniu. Porządek, w jakim dziedziczą uprawnione osoby, w takim wypadku wygląda tak, że Pan i siostra jako dzieci spadkodawców otrzymaliście po ½ majątku spadkowego.

Co istotne, sąd w takim postępowaniu nie zajmuje się kwestią, co wchodzi w skład spadku, oznacza jedynie przysługujące spadkobiercom udziały w majątku spadkowym. W kolejnym etapie, aby móc jakoś fizycznie urealnić te udziały, należałoby przeprowadzić postępowanie o dział spadku w sądzie bądź u notariusza.

Ważną kwestią jest darowizna mieszkania dokonana na rzecz siostry.

Instytucja zachowku uregulowana w art.  991 K.c. wymienia krąg osób uprawnionych do wystąpienia z takim roszczeniem, są to: zstępni, małżonek oraz rodzice spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy. Wysokość zachowku wynosi połowę wartości udziału spadkowego, który przypadłby w dziedziczeniu ustawowym, a jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości tego udziału.

Do obliczenia zachowku należnego uprawnionemu niezbędne jest ustalenie wartości spadku. Darowizny dokonane na rzecz spadkobierców lub osób uprawnionych do zachowku podlegają doliczeniu niezależnie od tego, kiedy zostały dokonane (Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 lutego 2014 r., I CSK 252/13, OSNC-ZD 2015, nr B, poz. 25). Tak więc darowizna na rzecz Pana siostry zostanie doliczona do spadku.

Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.

W każdym wypadku darowiznę dokonaną przez spadkodawcę na rzecz uprawnionego do zachowku zalicza się na należny mu zachowek. Tak więc darowizna mieszkania siostrze zostanie zaliczona na należny jej zachowek. Tak samo, w przypadku zstępnych (dzieci spadkodawcy), które są uprawnione do zachowku, zalicza się na należny im zachowek poniesione przez spadkodawcę koszty wychowania oraz wykształcenia.

Wartość stanu czynnego spadku wraz z wartością darowizn podlegających doliczeniu ustali tzw. substrat zachowku, będącego podstawą ustalenia sumy stanowiącej zachowek należny uprawnionemu.

Przysługująca Panu ½ udziału spadkowego, zgodnie z zasadą obliczania wysokości zachowku, mnoży się przez ½ lub 2/3. Otrzymany ułamek, czyli np. ¼ należy pomnożyć przez substrat zachowku. Wynik mnożenia stanowi wielkość zachowku. Jednakże, siostra – jako zstępna spadkodawcy – jest w katalogu osób uprawnionych do zachowku, jak również jest jako spadkobierca obowiązana do zapłaty zachowku. W takiej sytuacji jej odpowiedzialność ogranicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jej własny zachowek. Wynika to z art. 999 K.c.: „Jeżeli spadkobierca obowiązany do zapłaty zachowku jest sam uprawniony do zachowku, jego odpowiedzialność ogranicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.”

Z roszczeniem o zachowek należy wystąpić w terminie określonym w art. 1007 K.c., zgodnie z którym – roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanej od spadkodawcy darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Zachowek z odsetkami

Sąd przyznał zachowek mojej rodzinie z odsetkami od dnia złożenia pozwu, to jest od lutego 2015 r. Sprawa się przeciągała, gdyż najpierw sąd zmieniał...

Darowizna nieruchomości w zamian za spłatę długów a zachowek

Moja siostra była rozwódką, miała jedną córkę. Miała zasądzone alimenty, których nie płaciła i mnóstwo innych długów. Umówiłyśmy się, że ja...

Czy wnukom należy się zachowek po dziadkach?

Jestem po rozwodzie 15 lat, mam dwoje dzieci. Czy po dziadkach ze strony byłego męża (dziadkowie już nie żyją) należy się zachowek dla wnuków (moich...

Co zrobić, aby nie spłacać rodzeństwa?

Co zrobić, aby nie spłacać rodzeństwa?

Rodzice sporządzili testament notarialny, w którym podzielili majątek (dom) na mnie i na mojego brata. Rodzice jeszcze żyją. Pozostałe rodzeństwo...

Wydziedziczenie przez matkę - czy należy się zachowek?

Wydziedziczenie przez matkę - czy należy się zachowek?

Na podstawie aktu własności ziemi matka przepisała dom na siebie, będąc w drugim związku (po śmierci ojca), pomijając dzieci z pierwszego...

Darowizna majątku - czy należy się zachowek?

Darowizna majątku - czy należy się zachowek?

Brat mojego ojca, bezdzietny kawaler, zmarł ok. 2005 r. Pod koniec swojego życia, jak się niedawno dowiedziałem, w akcie darowizny zapisał cały majątek...

Darowizna ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia jej do schedy spadkowej

Darowizna ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia jej do schedy spadkowej

Dostałem od mojej babci (jako wnuczek) przed jej śmiercią w darowiźnie jej mieszkanie. W akcie notarialnym darowizny została wpisane:...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »