Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Krewna i powołanie do spadku obcej osoby

Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2016-03-07

Moja bezdzietna ciotka zapisała w testamencie cały swój majątek obcej osobie. Nie posiadała ona dzieci, jej rodzice i jedyny brat (mój ojciec) nie żyją. Użyła sformułowania: „nie powołuję do spadku rodziny z powodu nieutrzymywania z nią kontaktów”. Czy w takiej sytuacji coś mi się należy?

Tomasz Krupiński

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za rzeczową wyczerpującą odpowiedź
Grażyna
Dziękuję za odpowiedź. Wyjaśniła moje wątpliwości. 
Karol
Bardzo dziękuję. Wg mnie bardzo dobra i pełna odpowiedź,która wyjaśniła moje wątpliwości. Polecam innym mającym problemy z testamentem i zachowkiem.
Stanisław, 70 lat, emeryt
Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata

Na samym początku należy stwierdzić, że jeżeli testament jest ważny i skuteczny, to spadkobierca wskazany w tym testamencie (nawet osoba obca) może być powołany do spadku w całości bez dziedziczenia najbliższej rodziny. Na dobrą sprawę Pani ciotka nie musiała nic wskazywać, dlaczego do spadku nie powołała nikogo ze swojej rodziny, ale zrobiła to, aby dodatkowo uzasadnić swoją decyzję.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Nie wiem z jakim testamentem mamy do czynienia (najczęściej własnoręczny lub notarialny), jeżeli jednak, jak już wspomniałem, spełnia on wymagania dla jego ważności to obcy spadkobierca taki spadek nabędzie.

Zgodnie z art. 949 Kodeksu cywilnego:

„§ 1. Spadkodawca może sporządzić testament w ten sposób, że napisze go w całości pismem ręcznym, podpisze i opatrzy datą.

§ 2. Jednakże brak daty nie pociąga za sobą nieważności testamentu własnoręcznego, jeżeli nie wywołuje wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu, co do treści testamentu lub co do wzajemnego stosunku kilku testamentów”.

Następnie stosownie do art. 950 Kodeksu cywilnego „testament może być sporządzony w formie aktu notarialnego”.

Wreszcie, na sprawie o stwierdzenie nabycia spadku można podnieść zarzut nieważności testamentu także z innej przyczyny.

Stosownie bowiem do art. 945:

„§ 1. Testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony:

1) w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli;

2) pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści;

3) pod wpływem groźby.

§ 2. Na nieważność testamentu z powyższych przyczyn nie można się powołać po upływie lat trzech od dnia, w którym osoba mająca w tym interes dowiedziała się o przyczynie nieważności, a w każdym razie po upływie lat dziesięciu od otwarcia spadku”.

Wtedy też taki wnioskodawca musi wykazać za pomocą dowodów, biegłych, że spadkodawca działał np. bez świadomości (spowodowanej np. ciężką chorobą psychiczną).

Jeżeli testament nie zostanie podważony, to pozostaje kwestia żądania zachowku, od spadkobiercy przez uprawnione do tego osoby.

Zgodnie z art. 991 Kodeksu cywilnego:

„§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Jak z powyższego wynika, uprawnienie do zachowku oparte jest na istnieniu bliskiej więzi rodzinnej między spadkodawcą a uprawnionym. Dlatego ustawa zakreśla krąg uprawnionych podmiotów stosunkowo wąsko.

Zgodnie z art. 991 § 1 są to jedynie zstępni, małżonek oraz rodzice spadkodawcy. Powstanie uprawnienia do zachowku jest przy tym uzależnione od tego, aby w konkretnym stanie faktycznym osoby te były powołane do spadku z ustawy. Oznacza to, że w sytuacji gdy spadkodawca pozostawił małżonka i dwoje dzieci, tylko te podmioty nabędą prawo do zachowku. Nie uzyskają go rodzice spadkodawcy, gdyż nie dochodzą oni do dziedziczenia (art. 931).

Zgodnie z ogólnymi regułami nie dochodzą do dziedziczenia osoby, które zostały uznane za niegodnych (art. 928 § 2) (w wyroku z 30 stycznia 1998 r., sygn. akt I CKN 448/97, LexisNexis nr 1543335, Sąd Najwyższy dopuścił możliwość uznania za niegodnego uprawnionego do zachowku), a także małżonek wyłączony od dziedziczenia w trybie art. 940 oraz małżonek, w stosunku do którego orzeczono separację (art. 9351); wydziedziczone przez spadkodawcę w testamencie (art. 1008); osoby, które odrzuciły spadek (art. 1020), oraz takie, które zawarły umowę o zrzeczeniu się dziedziczenia (art. 1049 § 2). W takich sytuacjach, zgodnie z ustawą, dochodzą do dziedziczenia zstępni niegodnego, wydziedziczonego, osoby, która odrzuciła spadek, a gdy chodzi o zrzekającego się dziedziczenia, zstępni tacy dochodzą do dziedziczenia jedynie wówczas, gdy z umowy wynika, że zrzeczenie się nie obejmuje ich (art. 1049 § 1). Osoby takie zatem stają się uprawnionymi do zachowku. Uprawnienie zstępnych wydziedziczonego wynika wyraźnie z art. 1011.

Pani ani nawet Pani ojcu (gdyby przeżył siostrę) nie należy się zachowek po ciotce, bowiem nie należy Pani do kręgu osób uprawnionych do zachowku (nie jest Pani zstępną ciotki – dzieci, wnuki, prawnuki).

Pani dopiero jako bratanica ciotki mogłaby Pani po niej dziedziczyć na podstawie ustawy (gdyby udało się obalić testament).

Podstawą takiego stanowiska, jest art. 932, według którego:

„§ 1. W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice.

§ 2. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.

§ 3. W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych.

§ 4. Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.

§ 5. Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.

§ 6. Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku i brak jest rodzeństwa spadkodawcy lub ich zstępnych, udział spadkowy rodzica dziedziczącego w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy wynosi połowę spadku”.

Reasumując, na podstawie przedstawionych przez Pani okoliczności faktycznych oraz w oparciu o powyższe rozważania stoję na stanowisku, że w obecnym stanie rzeczy (istnienie testamentu) nie ma Pani uprawnień do dziedziczenia po ciotce. Nie jest Pani także uprawniona do żądania zachowku po niej.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Zachowek dla dzieci wydziedziczonego

Zostałam wydziedziczona przez moją matkę. Z tego powodu cały spadek (o wartości ok. 200 000 zł) przypadł mojej siostrze. Matka nie...

Darowizna nie pozbawia prawa do zachowku

W 2000 r. moi dziadkowie aktem notarialnym przekazali mi w darowiźnie swoje mieszkanie. Dziadkowie mają trójkę żyjących dzieci. W 2004 r. zmarł...

Plany pozbawienia zachowku

Tata przepisał mieszkanie dla syna siostry 4 lata temu. Dowiedziałam się od siostry, że reszta rodzeństwa jest wydziedziczona. Rozumiem jednak, że naszym...

Jeśli zachowek jest zasadny to trzeba go zapłacić

Dostałam od ojca akt notarialny dotyczący otrzymania domu z zapisem „wyłączeniem zaliczenia darowizny na schedę spadkową”. Czy od tej...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »