Kategoria: Spadek

Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Kwota pozostała po zmarłym mężu

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2015-03-04

Niedawno zmarł mój mąż. Pozostały wspólnie zaoszczędzone pieniądze na moim koncie (jestem jego właścicielką, mąż był pełnomocnikiem). Nie mamy dzieci, teściowie nie żyją. Żyje siostra męża. Czy mogę złożyć wniosek do sądu, by oszczędności przypadły tylko mnie?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za rzeczową wyczerpującą odpowiedź
Grażyna
Dziękuję za odpowiedź. Wyjaśniła moje wątpliwości. 
Karol
Bardzo dziękuję. Wg mnie bardzo dobra i pełna odpowiedź,która wyjaśniła moje wątpliwości. Polecam innym mającym problemy z testamentem i zachowkiem.
Stanisław, 70 lat, emeryt
Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata

Dziedziczyć można albo na podstawie testamentu, albo na podstawie zasad ogólnych przewidzianych w Kodeksie cywilnym. Regulacje prawne dotyczące spadków zawiera księga IV Kodeksu cywilnego pt. „Spadki”. Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób, stosownie do przepisów księgi IV.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

W pierwszej kolejności do spadku są powołani małżonek i dzieci spadkodawcy. W sytuacji, gdy spadkodawca nie pozostawił po sobie dzieci, prawo do spadku mają jego małżonek oraz jego rodzice.

Rodzeństwo dziedziczy jedynie wówczas, jeśli jedno z rodziców spadkodawcy nie żyje (a ten nie miał dzieci). Rodzeństwo będzie bowiem dziedziczyć dopiero w miejsce rodziców – tak więc może dziedziczyć:

  • z małżonkiem, jeśli oboje rodzice nie żyją,
  • z małżonkiem i z jednym z rodziców,
  • samodzielnie – jeśli spadkobierca nie miał w momencie śmierci ani małżonka, ani zstępnych, a oboje rodzice nie żyją.

W miejsce zmarłego brata lub siostry spadkodawcy – dziedziczą ich zstępni (dzieci, wnuki).

Jak zatem wynika z opisu Pani sprawy, jeżeli Pani mąż nie pozostawił testamentu, to po jego śmierci cały majątek dziedziczy Pani i siostra zmarłego męża – czyli każda z Pań po 1/2.

Co się tyczy pieniędzy zgromadzonych przez Państwa w czasie trwania związku małżeńskiego, należy stwierdzić, że zasadniczo, do majątku wspólnego – zgodnie z wolą ustawodawcy – należą przedmioty majątkowe nabyte przez obojga małżonków lub jednego z nich w czasie trwania wspólności ustawowej, chyba że dany przedmiot z mocy ustawy należy do majątku osobistego małżonka (art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

Zapewne Pani wie, że przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej (np. mieszkanie kupione przed ślubem, pieniądze) należą do majątku osobistego każdego małżonka, ale jeżeli np. pieniądze zostały nabyte w okresie trwania małżeństwa, należą one wspólnie do obojga małżonków i podlegają podziałowi, jako majątek wspólny, bez względu na istniejące między małżonkami stosunki majątkowe (wspólność małżeńska, czy intercyza).

Jak wynika z powyższych przepisów i informacji podanej w pytaniu, Pani mąż razem z Panią był współwłaścicielem 1/2 środków pieniężnych zgromadzonych na Pani koncie oszczędnościowym w czasie trwania małżeństwa, a więc weszły one do majątku wspólnego małżeńskiego.

Zatem po śmierci Pani męża 1/2 oszczędności weszła w skład spadku po zmarłym, a druga połowa pozostała własnością Pani. Tak więc na dzień dzisiejszy podlega do podziału między Panią a siostrą zmarłego 1/2 oszczędności (de facto siostrze zmarłego należy się 1/4 zgromadzonych środków pieniężnych).

Aby uregulować sprawy spadkowe po mężu, w pierwszej kolejności powinna Pani zostać uznana za spadkobiercę – czyli uzyskać potwierdzenie nabycia spadku. A dopiero później można dzielić, przepisywać pozostawiony przez męża majątek (w odrębnym postępowaniu o dział spadku połączony z działem majątku wspólnego małżeńskiego).

Stwierdzenie nabycia spadku można dokonać w sądzie lub przed notariuszem (wtedy otrzymuje się tzw. akt poświadczenia dziedziczenia). Postępowanie mające doprowadzić do stwierdzenia nabycia spadku wszczyna się poprzez złożenie w sądzie rejonowym, właściwym ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy, wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.

Do wniosku należy dołączyć:

  • odpis wniosku w tylu kopiach, ilu jest uczestników postępowania;
  • odpis skrócony aktu urodzenia dla mężczyzn i kobiet niezamężnych;
  • odpis skrócony aktu małżeństwa dla kobiet zamężnych;
  • odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy;
  • testament w oryginale + tyle kopii, ilu jest uczestników postępowania;
  • oświadczenia o przyjęciu, odrzuceniu spadku lub zrzeczeniu się dziedziczenia (jeśli były składane).

Pomimo zamieszczenia we wniosku informacji, jakie osoby znajdują się w kręgu spadkobierców, sąd z urzędu bada, czy wymieniono wszystkich uczestników postępowania. Ustala również, czy spadkodawca pozostawił testament, oraz wzywa do złożenia testamentu osobę, co do której będzie uprawdopodobni one, że testament u niej się znajduje. Po złożeniu testamentu sąd dokonuje jego otwarcia i ogłoszenia.

Cała procedura stwierdzenia nabycia spadku kończy się wydaniem przez sąd postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym zostają ustalone udziały poszczególnych spadkobierców w spadku.  Od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku należy wnieść opłatę. Opłata ta jest stała i wynosi 50 zł.

Po uprawomocnieniu się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, po 21 dniach od wydania postanowienia spadkobierca powinien złożyć stosowne deklaracje podatkowe w urzędzie skarbowym. Żeby zostać zwolnionym z podatku od spadków i darowizn, spadkobierca musi w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku zgłosić nabycie spadku do US.

Od marca 2009 r. drugim sposobem na potwierdzenie przez spadkobiercę prawa do spadku jest notarialne poświadczenie dziedziczenia. Taki dokument ma taką samą moc prawną jak prawomocne postanowienie sądu o stwierdzenie nabycia spadku.

Warto pamiętać, że akt poświadczenia dziedziczenia może sporządzić każdy notariusz i nie ma tutaj znaczenia ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy (jak to jest w postępowaniu sądowym). Spadkobiercy nie muszą składać żadnych wniosków oraz pism procesowych.

Wybór notariusza zapewnia sprawne, szybkie, łatwiejsze, a przede wszystkim mniej sformalizowane postępowanie. Spadkobiercy muszą spełnić następujące warunki:

  • do kancelarii notarialnej przychodzą wszystkie osoby, które mogą być brane pod uwagę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi,
  • nie może być żadnych sporów między nimi w kwestii podziału spadku – czyli tego, kto jest spadkobiercą (gdy spadkobiercy sprzeczają się w tej sprawie, to spór rozstrzyga się na drodze sądowej),
  • spadek musi być otwarty po 1 lipca 1984 roku (otwarcie następuje z chwilą śmierci spadkodawcy).

Na początek należy umówić się na spotkanie z notariuszem. Można to zrobić osobiście lub telefonicznie. Notariusz informuje o tym, jakie dokumenty trzeba ze sobą zabrać, aby móc poświadczyć dziedziczenie (m.in. akt zgonu spadkodawcy, akty urodzenia i małżeństwa potencjalnych spadkobierców, testament, gdy dziedziczenie jest na podstawie testamentu).

W kancelarii notarialnej spotykają się wszystkie osoby, które mogą być brane pod uwagę jako spadkobiercy. Notariusz w obecności spadkobierców testamentowych oraz ustawowych, a także osób, które mogą być brane pod uwagę jako spadkobiercy ustawowi, sporządza protokół dziedziczenia (będzie to akt notarialny).

Stanie się tak tylko wtedy, gdy pomiędzy spadkobiercami nie będzie sporu o spadek (o to kto jest spadkobiercą, a nie co kto ma dostać ze spadku – to rozstrzyga inny akt – dotyczący działu spadku). Gdy spadkodawca pozostawił po sobie testament, to notariusz go otwiera i ogłasza. W przypadku poświadczenia dziedziczenia, które następuje przed upływem sześciu miesięcy od daty śmierci spadkodawcy, spadkobiercy składają oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.

Notariusz sporządzi na podstawie protokołu dziedziczenia akt poświadczenia dziedziczenia. Określi on krąg spadkobierców oraz ich udziały w dziedziczonym majątku. Nabierze on mocy prawnej dopiero, gdy zostanie on zarejestrowany w elektronicznym rejestrze poświadczeń dziedziczenia.

Spadkobiercy muszą też udać się do urzędu skarbowego w celu rozliczenia się z podatku spadkowego lub skorzystać z przysługującego zwolnienia.

Poświadczenie dziedziczenia u notariusza kosztuje 150 zł (100 zł protokół dziedziczenia, 50 zł sporządzenie aktu poświadczenia). Cena jest taka sama bez względu na liczbę osób, które biorą udział w tej czynności. Należy do tego dodać jeszcze 23% podatku VAT. Opłaty nie obejmują jednak kosztów, które są związane z wypisem aktów poświadczenia dziedziczenia. Każdy spadkobierca, którego dotyczy sprawa, może żądać wypisów aktu w dowolnej ilości. Taki wypis kosztuje 6 złotych netto od każdej strony dokumentu.

Następnie należy dokonać działu spadku i zniesienia współwłasności. Można tego dokonać w sądzie lub przed notariuszem. Przy czym przed notariuszem procedura będzie droższa. Stosownie do przepisu art. 1037 § 1 Kodeksu cywilnego „dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców. Do podziału majątku wspólnego małżeńskiego również stosuje się przepisy dotyczące działu spadku”.

Jeśli pomiędzy spadkobiercami (Pani i siostrą zmarłego) będzie istnieć konflikt, to nie da się przeprowadzić zgodnego, umownego działu spadku połączonego z podziałem majątku wspólnego małżeńskiego. Dlatego pozostanie droga sądowa.

Po stwierdzeniu nabycia spadku może Pani wystąpić do sądu z wnioskiem o dział spadku i podział majątku wspólnego małżeńskiego. Z takim wnioskiem mogą też wystąpić pozostali spadkobiercy zmarłego męża.

Z wnioskiem o dział spadku na podstawie zgodnego projektu stron można wystąpić przed sądem razem w wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku (opłata od tego wniosku wynosi 50 zł). Pozwala na to przepis art. 681 Kodeksu postępowania cywilnego, stosownie do którego „jeżeli stwierdzenie nabycia spadku jeszcze nie nastąpiło i nie został sporządzony zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wydaje sąd w toku postępowania działowego”.

We wniosku o dział spadku powinna Pani wskazać przedmioty, jakie wchodzą w skład spadku po Pani mężu. Jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość, należy do wniosku dołączyć dowody stwierdzające, że nieruchomość stanowiła własność spadkodawcy (np. odpis księgi wieczystej). Należy też wskazać wartość tej nieruchomości i innych przedmiotów spadkowych.

We wniosku musi Pani zaproponować swój podział spadku, chyba że Pani porozumie się z siostrą męża co do działu spadku. W takiej sytuacji do wniosku należy dołączyć zgodny projekt działu spadku (powinien być podpisany przez wszystkich spadkobierców). W Pani przypadku ten zgodny projekt może sprowadzać się do wymienienia przedmiotów wchodzących w skład spadku po zmarłym oraz wskazania, że zgodną wolą spadkobierców jest to, aby cały spadek przypadł np. Pani bez spłaty lub ze spłatą na rzecz siostry zmarłego.

Jeżeli wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po Pani mężu oraz wniosek o dział spadku na podstawie zgodnego projektu stron zostanie złożony łącznie, to jeżeli sąd nie będzie miał żadnych wątpliwości co do składu spadku oraz jego wartości (stosownie do art. 684 Kodeksu postępowania cywilnego „skład i wartość spadku ulegającego podziałowi ustala sąd”), to istnieje duża szansa, że postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku oraz dziale spadku zapadną na pierwszej rozprawie.

Możecie Panie również zawrzeć umowę o dział spadku w formie notarialnej. Wówczas opłata notarialna uzależniona będzie od wartości przedmiotu podziału (będzie brana pod uwagę wartość spadku podlegającego działowi).

Jak wskazuje § 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej maksymalna stawka wynosi od wartości:

do 3.000 zł – 100 zł

  • powyżej 3.000 zł do 10.000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3.000 zł
  • powyżej 10.000 zł do 30.000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10.000 zł
  • powyżej 30.000 zł do 60.000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30.000 zł
  • powyżej 60.000 zł do 1.000.000 zł – 1 010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60.000 zł
  • powyżej 1.000.000 zł do 2.000.000 zł – 4 770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1.000.000 zł
  • powyżej 2.000.000 zł – 6 770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2.000.000 zł, nie więcej jednak niż 10.000 zł, a w przypadku czynności dokonywanych pomiędzy osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn nie więcej niż 7.500 zł.

Do powyższych stawek należy doliczyć 23% podatku VAT, jaki zostanie pobrany przez notariusza. Dlatego biorąc pod uwagę powyższe stawki taksy notarialnej i podatek VAT, należy stwierdzić, iż dział spadku dokonany w formie aktu notarialnego będzie tańszy od sądowego działu spadku na podstawie zgodnego projektu stron, tylko wówczas jeżeli wartość spadku po Pani mężu będzie mniejsza niż 7780 zł. W tym wypadku opłata notarialna wyniesie 243,40 zł. Z VAT będzie to kwota 299,38 zł.

Powyżej podane stawki opłaty notarialnej są stawkami maksymalnymi. Można negocjować z notariuszem niższą taksę.

Wysokość opłaty sądowej w sprawie o dział spadku wynosi (zgodnie z art. 51 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych):

  • 500 zł – od wniosku o dział spadku,
  • 300 zł – jeżeli zawiera on zgodny projekt działu spadku,
  • 1000 zł – od wniosku o dział spadku połączony ze zniesieniem współwłasności,
  • 600 zł – od wniosku, jeżeli zawiera on zgodny projekt działu spadku i zniesienia współwłasności.

Czyli, jak Pani widzi, tańszy, ale mogący trwać dłużej (z uwagi na terminy sądowe) jest podział spadku w sądzie.

Reasumując:

Najpierw musi zostać przeprowadzone postępowanie o stwierdzenie, kto jest spadkobiercą – w sądzie lub przed notariuszem. Później można dzielić majątek w ten sposób, że np. właścicielką całego spadku stanie się Pani, a na rzecz siostry zmarłego zostaną dokonane spłaty lub bez takich spłat. Tego także można dokonać w sądzie lub przed notariuszem (w drugim wypadku tylko wówczas, jeżeli wszyscy spadkobiercy są zgodni co do podziału).

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Odrzucenie spadku w imieniu małoletniego

Sąd rodzinny wyraził zgodę opiekunce prawnej na odrzucenie w imieniu małoletniego dziecka spadku po ojcu, który miał same długi. Dokument...

Co zrobić, aby zrzec się spadku?

Mój ojciec zmarł, nie pozostawiając testamentu, więc zgodnie z przepisami majątek dziedziczy żona i czwórka dzieci. Wszystkie dzieci zgodnie chcą...

Dziedziczenie ruchomości po konkubencie

Przez ostatnie 8 lat żyłam w konkubinacie z żonatym partnerem. W tym czasie kupiliśmy samochód i wyposażyliśmy mieszkanie. Tydzień temu...

Co zrobić, aby mieszkanie było mamy po śmierci taty?

Niedawno zmarł nasz tata. Spadkobiercami jest dwoje jego dzieci i mama. Co zrobić, aby całe mieszkanie było mamy po śmierci taty? Jak przepisać na nią...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »