Kategoria: Testament

Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Majątek z testamentu i spoza niego

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2015-06-09

Mama mieszkała sama we własnym domu. Miała dwóch synów, brata i mnie, jako jedynych spadkobierców. Niedawno mama zmarła. Okazało się, że brat posiada testament, w którym dom mama zapisała tylko jemu. Wcześniej o tym nie wiedziałem. W testamencie nie ma mowy o innych majątkach mamy, np. kosztownościach czy pieniądzach. Brat wziął klucze od domu mamy, wyniósł wszystko, co wartościowe. Nie wiem, o ile się wzbogacił. Czy mam prawo do dziedziczenia majątku spoza testamentu? Jak dociec jego wartości? Czy coś mi się należy?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata
Otrzymałam odpowiedź bardzo wyczerpującą i klarowną.
Anna, 66 lat, inżynier
Bardzo profesjonalnie, szybko, wszystko zrozumiałe
Ania, 68 lat, emerytka
Chciałem bardzo podziękować za poradę która mi bardzo pomogła wasza firma działa na najwyższym poziomie wasze odpowiedzi były wyczerpujące i pomocne jeszcze raz bardzo dziękuję i pozdrawiam.
Krzysztof

Zgodnie z art. 959 Kodeksu cywilnego (w skrócie K.c.) spadkodawca może powołać do całości lub części spadku jedną lub kilka osób.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

W myśl natomiast art. 961 K.c. jeżeli spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie w testamencie poszczególne przedmioty majątkowe, które wyczerpują prawie cały spadek, osobę tę poczytuje się w razie wątpliwości nie za zapisobiercę, lecz za spadkobiercę powołanego do całego spadku. Jeżeli takie rozrządzenie testamentowe zostało dokonane na rzecz kilku osób, osoby te poczytuje się w razie wątpliwości za powołane do całego spadku w częściach ułamkowych odpowiadających stosunkowi wartości przeznaczonych im przedmiotów.

Spadkodawca może sformułować swoje rozrządzenia w taki sposób, że wymienia poszczególne przedmioty majątkowe przeznaczone dla danej osoby. W zasadzie osobę taką należałoby traktować jako zapisobiercę. Taka też będzie jej sytuacja prawna, gdy z treści testamentu wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że wolą testatora było ustanowienie zapisu, a nie powołanie do dziedziczenia (tak też postanowienie Sądu Najwyższego z 16 czerwca 1998 r., sygn. akt I CKN 743/97, LexPolonica nr 353618, oraz orzeczenie SN z 13 października 1995 r., sygn. akt II CKN 129/95, niepubl.).

W razie powstania wątpliwości, czy chodzi o powołanie do spadku, czy też o ustanowienie zapisu, ustawa nakazuje traktować osobę wymienioną w testamencie jako spadkobiercę. Reguła ta ma zastosowanie, gdy przedmioty majątkowe wymienione w testamencie wyczerpują prawie cały spadek (tak wyraźnie postanowienie SN z 19 października 2000 r., sygn. akt II CKN 505/2000, LexPolonica nr 384094; zob. jednak postanowienie SN z 29 marca 2007 r., sygn. akt I CSK 3/2007, LexPolonica nr 1293504 z częściowo krytyczną glosą W. Borysiaka, OSP 2009, nr 12, poz. 136).

W sytuacji gdy spadkodawca przeznaczy określonej osobie poszczególne przedmioty majątkowe, nie określając jej wyraźnie mianem spadkobiercy, konieczne jest ustalenie, czy w skład spadku wchodzą – poza wymienionymi przez spadkodawcę – inne przedmioty majątkowe mające znaczniejszą wartość. W razie gdy przedmiotów takich nie ma, osoba wymieniona w testamencie jest spadkobiercą powołanym do całego spadku.

W 2004 roku nie było możliwości przekazania określonych przedmiotów w testamencie, co nie oznacza że testament sporządzony przez mamę jest nieważny. Polskie prawo nie przewidywało wówczas dziedziczenia poszczególnych przedmiotów wchodzących w skład spadku przez określone osoby. Powołanie do spadku mogło dotyczyć tylko ułamkowej części, ale całości spadku.

Fakt, iż spadkodawca wymienił w testamencie konkretną rzecz (tj. dom) i przekazał go synowi, uznając, iż jest to 100% spadku, oznacza, że chciał, aby cały spadek przypadł Pana bratu.

W postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku sąd nie może rozstrzygać o tym, co spadkobiercom przypada ze spadku (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 28 października 1976 roku, sygn. akt III CRN 209/76, niepubl.).

Sąd, wydając postanowienia, orzeka o 100% masy spadkowej niezależnie od tego, co wchodzi w jej skład.

Jak wynika z powyższych przepisów i interpretacji art. 961 K.c., sąd może wydać postanowienie, w którym stwierdzi, że spadkobiercą całego spadku jest Pana brat. Wszystko zależy od tego, jak sąd zinterpretuje testament zmarłej i czy oprócz domu Pana mama pozostawiła inne przedmioty majątkowe mające znaczniejszą wartość.

W Pana sprawie należałoby zatem założyć w sądzie sprawę o stwierdzenie nabycia spadku wraz z otwarciem i ogłoszeniem testamentu. We wniosku może Pan domagać się zabezpieczenia majątku spadkowego lub sporządzenia spisu inwentarza.

Stosownie do art. 634 Kodeksu postępowania cywilnego (skrótowo K.p.c.) spadek zabezpiecza się, gdy z jakiejkolwiek przyczyny grozi naruszenie rzeczy lub praw pozostałych po spadkodawcy, zwłaszcza przez usunięcie, uszkodzenie, zniszczenie albo nieusprawiedliwione rozporządzenie.

Sąd dokonuje zabezpieczenia spadku na wniosek lub z urzędu (art. 635 § 1 K.p.c.). Wniosek może zgłosić każdy, kto uprawdopodobni, że jest spadkobiercą, uprawnionym do zachowku lub zapisobiercą, a ponadto wykonawca testamentu, współwłaściciel rzeczy, współuprawniony co do praw pozostałych po spadkodawcy, wierzyciel mający pisemny dowód należności przeciwko spadkodawcy oraz właściwy urząd skarbowy.

Środkami zabezpieczenia są: spisanie majątku ruchomego i oddanie go pod dozór, złożenie do depozytu, ustanowienie zarządu tymczasowego, ustanowienie dozoru nad nieruchomością. Zastosowanie jednego z tych środków nie wyłącza zastosowania innych, równocześnie lub kolejno (art. 636 K.p.c.).

Wniosek o zabezpieczenie spadku powinien zostać złożony w sądzie, w którego okręgu znajdują się przedmioty wchodzące w skład spadku. Najczęściej będzie to ten sam sąd, który prowadzi postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku – sąd spadku.

We wniosku powinien Pan uprawdopodobnić, że jest Pan spadkobiercą swojej mamy. Musi Pan wskazać, że jest Pan synem spadkodawcy, a więc należy Pan do kręgu spadkobierców ustawowych. Może Pan wskazać we wniosku sygnaturę sprawy o stwierdzenie nabycia spadku (jeśli już taka zostanie założona).

Postanowienie o zabezpieczeniu spadku wykonuje na zlecenie sądu rejonowego komornik lub komornik skarbowy, w którego okręgu znajdują się rzeczy podlegające zabezpieczeniu lub wciągnięciu do spisu inwentarza.

Może Pan również wystąpić o sporządzenie spisu inwentarza. Różni się on od spisu rzeczy ruchomych dokonywanego w ramach zabezpieczenia spadku tym, że przy okazji ustala się skład i wartość całego spadku.

Dokonując zabezpieczenia spadku, komornik może opieczętować rzeczy z wyjątkiem rzeczy codziennego użytku, a także tych, które z uwagi na swoje właściwości nie mogą zostać opieczętowane, bądź do których osoba trzecia zgłosiła i uprawdopodobniła prawa.

Pieczęcie te mogą zostać z urzędu zdjęte tylko przez tego komornika, który je nałożył, bądź przez osobę, którą do tego upoważnił sąd rejonowy. Pieniądze, złote monety, kruszce szlachetne i wyroby z nich, drogie kamienie, kosztowności, papiery wartościowe mogą zostać złożone do depozytu sądowego, natomiast kosztowności oddane na przechowanie dozorcy.

W wypadku zabezpieczenia spadku należy liczyć się z kosztami. Opłata od wniosku o zabezpieczenie spadku wynosi 50 zł. Zgodnie zaś z art. 53 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, za dokonanie spisu inwentarza albo innego spisu majątku pobiera się stałą opłatę w wysokości 10% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego za każdą rozpoczętą godzinę.

Kłopoty mogą się pojawić, jeżeli faktycznie Pana brat rozporządził wszystkimi rzeczami zmarłej.

Proszę zwrócić uwagę, że komornik ma prawo wejść do domu zmarłej i spisać ruchomości, które znajdują się w tym domu. Jeśli brat już powynosił cenne rzeczy z domu, to sprawa będzie skomplikowaną. Będzie musiał Pan udowodnić, że oprócz majątku, który wykaże komornik, były inne rzeczy (trzeba będzie podać, o jakie przedmioty konkretnie chodzi), które wchodzą do spadku i są w posiadaniu Pana brata.

Jako dowody na okoliczność tego, że przedmioty te znajdowały się w posiadaniu Pana mamy w chwili jej śmierci, mogą służyć np. zeznania świadków, którzy widzieli te przedmioty u mamy w okresie jej śmierci.

Proponowałabym Panu na początek udać się do brata, żeby zrobić listę przedmiotów, które wchodzą w skład spadku. Jeśli brat będzie zaprzeczał, że posiada przedmioty należące do zmarłej, to sprawa może być dla Pana bardzo trudna.

Jeśli okazałoby się, że sąd wyda postanowienie, iż do całości spadku po mamie powoła Pana brata, to Pan może domagać się zachowku lub jego uzupełnienia od brata w ciągu 5 lat od dnia otwarcia testamentu.

Zgodnie z art. 991 § 1 K.c. „zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »