Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Manipulowanie chorym człowiekiem i testament, który krzywdzi dzieci?

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2016-03-19

Proszę o przedstawienie szans na obalenie testamentu mojego zmarłego partnera, który jest krzywdzący dla dzieci i dla mnie również. Mój partner przed śmiercią został zmanipulowany przez siostrę i dlatego nie zmienił swojej ostatniej woli, którą w całkiem innych okolicznościach, przed 25 laty spisał. Wówczas był człowiekiem świeżo po rozwodzie. Z tego małżeństwa miał córkę i syna. My żyliśmy w konkubinacie 23 lata, razem prowadziliśmy firmę. Kiedy partner zachorował i trafił do szpitala, jego siostra przekonała nas, żeby mu nie mówić, że jest śmiertelnie chory. Tłumaczyła, że trzeba zostawić mu nadzieję. Teraz wiem, że zależało jej na utrzymaniu tego starego testamentu, aby brat nie zmienić swojej woli. Ciągle wmawiała mu, że wkrótce będzie zdrów. Podawała mu leki, które nie powinny być podawane, kiedy choroba jest tak zaawansowana. To doprowadziło do osłabienia i otępienia. Właśnie mija miesiąc od śmierci mojego partnera, przez przypadek dowiedziałam się, że siostra założyła sprawę spadkową po bracie; w aktach znalazłam ten testament. Wszystko w nim partner darowuje siostrze, a dzieci wydziedzicza. Czy wobec takiej manipulacji chorym człowiekiem jest szansa na podważenie tego testamentu? Sądzę, że partner całkiem o nim zapomniał. Dodam, że syn utrzymywał z ojcem bardzo dobre stosunki, jedynie córka nie życzyła sobie kontaktów. Co można zrobić, czego domagać się od siostry?

Jeżeli spadkodawca zostawił testament własnoręczny, to żeby został on uznany za ważny, musi zostać napisany przez spadkodawcę w całości pismem ręcznym oraz być przez niego podpisany. Dobrze też, aby zawierał datę sporządzenia.

Występują różne zdarzenia mogące powodować nieważność testamentu holograficznego (własnoręcznego). Okolicznością często podnoszoną, skutkującą nieważnością testamentu, jest sfałszowanie podpisu testatora. Niekiedy osoby mające interes wyrażają wątpliwości co do treści testamentu np. że został napisany w sposób niejasny. Można też kwestionować testament, gdy nie jest on opatrzony podpisem lub podpis znajduje się nad rozrządzeniem majątkiem, ponieważ podpis winien być zawsze u dołu pod treścią dokumentu. Nie może być uznany za testament kserokopia, winien on być zawsze oryginalny. Próbuje się podważyć również rozrządzenie na wypadek śmierci w sytuacji, gdy sporządzonych było kilka testamentów i są problemy co do wzajemnego stosunku między nimi poprzez przyznawanie ważności jednym postanowieniom kosztem innych.

Pyta Pani o możliwość podważenia testamentu.

W przypadku testamentów własnoręcznych oraz notarialnych, zarzuca się im nieważność, kiedy taki testament został sporządzony:

  1. w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli (w przypadku testamentów własnoręcznych oraz notarialnych zarzuca się nieważność testamentu także gdy istnieją wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu, przykładowo gdy istniały podstawy trwałego naruszenia czynności umysłowych spadkodawcy np. choroba Alzheimera, delirium, zespół psychoorganiczno-otępienny (aczkolwiek nie zawsze skutecznie);
  2. pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści;
  3. pod wpływem groźby.

Zgodnie z art. 945 § 2 Kodeksu cywilnego (K.c.): „Na nieważność testamentu z powyższych przyczyn nie można się powołać po upływie lat trzech od dnia, w którym osoba mająca w tym interes dowiedziała się o przyczynie nieważności, a w każdym razie po upływie lat dziesięciu od otwarcia spadku”.

Testamentu nie może sporządzić ani osoba małoletnia, ani ubezwłasnowolniona całkowicie lub częściowo oraz osoba, dla której w toku postępowania o ubezwłasnowolnienie ustanowiono doradcę tymczasowego na podstawie art. 549 § 1 K.p.c. Do sporządzenia testamentu nie można wyznaczyć pełnomocnika. Kwestionuje się też okoliczność, że testament został spisany pod wpływem sugestii, która całkowicie wypaczyła rzeczywistą wolę testatora.

Podnosić nieważność testamentu może każdy, kogo praw dotyczy wynik postępowania spadkowego. Zatem gdy z okoliczności wynika, że spadkodawca mógł powołać do spadku osobę trzecią w testamencie, kwestionować go może osoba, która mogłaby być powołana do spadku na mocy ustawy, a więc dziecko, małżonek lub ich spadkobiercy, czy też rodzice, gdyby nie było dzieci. W przypadku braku dzieci i ich dalszych zstępnych oraz rodziców, podważać testament może rodzeństwo lub ich zstępni, a w przypadku także ich braku dziadkowie lub ich zstępni.

Kwestionować testament można w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku lub w postępowaniu o uchylenie lub zmianę tego postanowienia. Dopuszcza się powództwo o ustalenie ważności lub nieważności testamentu, jeżeli interes powoda w powyższym postępowaniu nie może być zaspokojony (uchwała SN z dnia 30 grudnia 1968 r., III CZP 103/68, OSNCP 1969, nr 5, poz. 85).

Biorąc to wszystko pod uwagę, nasuwa się wniosek: żeby unieważnić testament, muszą zajść naprawdę szczególne okoliczności.

Na osobie, która chce podważyć taki testament, ciąży bowiem (zgodnie z art. 6 K.c.) ciężar udowodnienia faktu, z którego osoba ta wywodzi skutki prawne. Zainteresowana osoba, żeby podważyć testament, będzie więc musiała udowodnić przez sądem, że spadkodawca sporządził testament np. w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji. Będzie musiała powołać się przed sądem na naprawdę przekonujące dowody, jak np. zeznania świadków, lekarzy, orzeczenia lekarskie. Same twierdzenia, niepoparte żadnymi dowodami, są absolutnie niewystarczające.

Jeśli nie zaistniała żadna z podanych przeze mnie okoliczności nieważności testamentu, to sąd w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku może stwierdzić, że taki testament jest ważny.

Syn zmarłego, jeżeli nie uda mu się podważyć całego testamentu, musiałby starać się podważyć sam zapis w testamencie o swoim wydziedziczeniu. Podważenie zapisu o wydziedziczeniu pozwoliłoby mu dochodzić zapłaty zachowku od siostry zmarłego wskazanej w testamencie jako jedynej spadkobierczyni.

Oprócz powyższego należy rozważyć również inną możliwość. Istnieje bowiem w polskim prawie instytucja niegodności dziedziczenia, opisana w art. 928 K.c. Według tego przepisu spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli:

  • dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;
  • podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności;
  • umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego.

Spadkobierca niegodny zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku, a więc nie będzie dziedziczyć po spadkodawcy i nie będzie miał prawa do zachowku.

Uznania spadkobiercy za niegodnego może żądać każdy, kto ma w tym interes. Z żądaniem takim można wystąpić w ciągu roku od dnia, w którym zainteresowany dowiedział się o przyczynie niegodności, nie później jednak niż przed upływem lat trzech od otwarcia spadku.

Gdyby zatem syn Pani partnera chciał ustalić niegodność dziedziczenia siostry zmarłego – a ma on takie prawo – musiałby wykazać, że wystąpiła któraś z podanych wyżej przesłanek. Jeżeli synowi udałoby się ten fakt udowodnić, to jest szansa na uznanie siostry zmarłego za niegodną dziedziczenia.

Podkreśla, że o tym, czy dane zachowanie się wypełnia znamiona niegodności dziedziczenia, decyduje zawsze sąd, ale moim zdaniem są szanse na uznanie siostry Pani partnera za niegodną dziedziczenia po nim. W sądzie powinna Pani powtórzyć wszystkie te informacje, które tu Pani opisała. Należy również przedstawić na tę okoliczność dowody, np. zeznania świadków, dokumentacje medyczną zmarłego.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Kłamstwo w sprawie testamentu

W połowie 2014 r. zmarła moja ciotka. W 2008 r. sporządziła notarialny testament, w którym zapisała mi swój dom. Na sprawę spadkową przybył...

Testament rodziców

Rodzice sporządzili testament na mnie. Jestem mężatka, mam wspólnotę majątkową z mężem, ale relacja nie jest dobra. Czy muszę mieć rozdzielność...

Rodzice spisali testamenty tej samej treści

Rodzice męża spisali testamenty tej samej treści, 5 miesięcy temu zmarł teść. Testamenty nie były rejestrowane. Co teraz trzeba zrobić w sprawie...

Czy przez błąd w imieniu spadkobiercy spadek może przepaść?

Mojej mamie na chrzcie dano imię Agata, a w urzędzie zapisano Anna. We wszystkich dokumentach figuruje jako Anna, ale rodzina i znajomi zwracają...

Stwierdzenie nabycia spadku z testamentu

Zmarła matka zostawiła spisany odręcznie testament, w którym uczyniła mnie swoim jedynym spadkobiercą. Majątek po mamie stanowi mieszkanie, które...

Spisanie nowego testamentu bez przedłożenia poprzedniego

W 2000 r. rodzice spisali u notariusza testamenty. Na ich prośbę zrzekłam się spadku po rodzicach. Ich majątek przypadł siostrze. Od roku rodzice...

Darowizna majątku przed śmiercią

Siostra mojej mamy (ciotka) zmarła niedawno. Była samotna. Przepisała w testamencie swoje mieszkanie na moją siostrę i zobowiązała ją do...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »