Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Mieszkanie dla syna, a dla córki pieniądze

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2017-01-23

5 lat temu matka przepisała synowi mieszkanie w formie darowizny. Zmarła w zeszłym roku. Córka o fakcie darowizny dowiedziała się dopiero po śmierci matki. Czy córce należą się jakieś pieniądze? Testamentu nie było, długów również. Córka nie była wydziedziczona.

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za rzeczową wyczerpującą odpowiedź
Grażyna
Dziękuję za odpowiedź. Wyjaśniła moje wątpliwości. 
Karol
Bardzo dziękuję. Wg mnie bardzo dobra i pełna odpowiedź,która wyjaśniła moje wątpliwości. Polecam innym mającym problemy z testamentem i zachowkiem.
Stanisław, 70 lat, emeryt
Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata

Na początku chciałabym przytoczyć dwa istotne artykuły Kodeksu cywilnego.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Zgodnie z art. 931 § 1 K.c. „w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż 1/4 całości spadku”.

Natomiast zgodnie z art. 991 K.c. „zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”.

Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

W zdecydowanej większości przypadków z zachowkiem mamy do czynienia przy dziedziczeniu testamentowym, tzn. wówczas, gdy spadkodawca sporządził testament i powołał do dziedziczenia osoby spoza kręgu bliskich krewnych, odsuwając tych ostatnich od dziedziczenia w ogóle.

Nie jest jednak wykluczone, że kwestia zachowku pojawi się przy spadkobraniu ustawowym – dotyczy to sytuacji, gdy udział spadkowy członka najbliższej rodziny nie pokrywa należnego mu z ustawy zachowku.

W przedmiotowej sprawie, jako że zmarła mama nie zostawiła testamentu, będziemy mieli do czynienia z dziedziczeniem ustawowym, to jest według art. 931 i następnych K.c. Córka (zstępna) wchodzi w skład spadkobierców, którzy dziedziczą po matce z mocy ustawy w pierwszej kolejności.

Aby zorientować się, czy córce jako spadkobierczyni ustawowej przysługuje roszczenie o zachowek, trzeba dokonać jego wyliczenia.

Pierwszą czynnością przy ustalaniu zachowku jest określenie udziału danego spadkobiercy w spadku. W Pana sytuacji – zakładając, że spadkobiercami są tylko córka i syn zmarłej – każdy dziedziczy po 1/2 udziału.

Bardzo istotne przy ustalaniu zachowku jest określenie wartości schedy, od której zachowek będzie wyliczony. Od tego zależy, jaki komu przysługuje zachowek, kto i ile ma komu dopłacić. Na wartość schedy składa się nie tylko to, co spadkodawca pozostawił w chwili śmierci; uwzględnia się, co do zasady, także wartość darowizn, i to nawet poczynionych na rzecz osób obcych. Co istotne, zawsze do wartości spadku dolicza się wszystkie darowizny uczynione na rzecz spadkobierców i osób uprawnionych do zachowku, bez względu na to, kiedy ich dokonano.

W Pana sytuacji należy więc doliczyć do spadku wartość darowizny, jaką otrzymał syn zmarłej.

Od tak ustalonej, niejako hipotetycznej, wartości spadku – uwzględniającej darowizny, w tym zarówno poczynione na rzecz spadkobierców (także na rzecz tego, kto domaga się zachowku), jak i na rzecz osób obcych, które pomniejszyły to, co hipotetycznie pozostałoby po zmarłej – wylicza się wartość tego, co by przypadało dochodzącemu zachowku, potem mnoży przez 1/2 albo przez 2/3 (art. 991 § 1 K.c.).

Reasumując, jeżeli w wyniku spadkobrania po mamie córka nie nabyła żadnego majątku, ponieważ cały swój majątek za życia mama przekazała synowi, to córka jest uprawniona do żądania od brata zachowku. Jest on w takiej sytuacji zobowiązany do zapłaty tego zachowku. Prawo do zachowku będzie córce przysługiwało, jeżeli nie otrzymała ona należnego zachowku w wyniku dziedziczenia (wartość spadków po mamie była równa 0 – mama nie pozostawiła żadnego majątku) lub w wyniku darowizny uczynionej na rzecz córki za życia mamy (matka nie dokonała żadnej darowizny na jej rzecz).

Jeśli okaże się, że wysokość wyliczonego zachowku przekroczyła wartość majątku otrzymanego w spadku (córka otrzymała jakiś majątek w spadku lub darowiźnie) – uprawniona może domagać się dokonania wyrównania (w drodze powództwa o uzupełnienie zachowku).

Należy pamiętać, iż zgodnie z art. 995 K.c. „wartość przedmiotu darowizny, która jest doliczana do spadku oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku”. Do wyliczenia należnego córce zachowku należy uwzględnić aktualną wartość nieruchomości.

Aby skutecznie córka zmarłej mogła dochodzić zachowku, w pierwszej kolejności należy przeprowadzić postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po mamie – po to, aby móc wykazać w sądzie, że córka jest spadkobierczynią ustawową.

Następnie należałoby wystąpić do syna zmarłej z pisemnym wezwaniem o zapłatę zachowku w określonym terminie.

Jeżeli syn nie odpowie na wezwanie i nie zapłaci należnego zachowku, to wówczas pozostaje droga sądowa – złożenie pozwu o zachowek.

Roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem 5 lat od śmierci mamy.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Jaka wysokość zachowku?

Przed 8 laty obaj z bratem otrzymaliśmy od rodziców umową darowizny po 1 h ziemi rolnej. Prawdopodobnie niedługo później rodzice w obecności brata...

Pozbawienie dziecka spadku łącznie z zachowkiem

Jestem właścicielem mieszkania, domku letniskowego, działki rolnej; mam dwóch synów. Po śmierci mojej żony został dokonany notarialnie dział spadku...

Zachowek bez postępowania sądowego

Mam otrzymać pewną kwotę pieniężną od drugiej żony mojego dziadka. Jest to część kwoty otrzymanej przez drugą żonę mojego dziadka ze sprzedaży...

Wycofanie się z ustaleń odnośnie spadku

W umowie ustnej ustaliłem z bratem, iż zrzeknie się praw do spadku, a ja w rekompensacie w akcie darowizny przekażę mu moje mieszkanie...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »