Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Mieszkanie dla wnuka, opieka i pochówek a zachowek dla syna

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 2019-10-28

Rodzice zmarli, pozostawili mieszkanie. Mieszkanie otrzymał wnuk (mój syn). Mój brat sądownie domaga się zachowku. Pochówek zorganizowałam ja i też opiekowałam się nimi do końca. Jest nas dwójka dzieci. Jaka będzie kwota zachowku dla brata?

Mieszkanie dla wnuka, opieka i pochówek a zachowek dla syna

W pierwszej kolejności należałoby ustalić, na jakich zasadach Pani syn „otrzymał” mieszkanie. Niestety nie precyzuje tego Pani, a ma to istotne znaczenie. O ile bowiem mielibyśmy do czynienia z dziedziczeniem na mocy testamentu lub umową darowizny, o tyle brat mógłby liczyć na zachowek. Jeżeli jednak syn „otrzymał” mieszkanie w drodze umowy darowizny, wówczas brat nie ma prawa do zachowku, liczonego od wartości mieszkania. Umowa dożywocia jest odpłatnym i wzajemnym stosunkiem cywilnoprawnym, tj. regulującym prawa i obowiązki obydwu stron czynności prawnej. Do obliczania zachowku bierzemy bowiem pod uwagę darowizny. Umowa dożywocia jako umowa odpłatna nie jest darowizną i jako taka nie podlega zaliczeniu przy obliczaniu zachowku. Podobnie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 lipca 2006 roku (sygn. akt. VI ACa 99/2006), w którym stwierdził, iż „umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy w zamian za świadczenie z ubezpieczenia społecznego, wobec zawarcia w niej elementów z rożnych dziedzin prawa, ma niejednorodny charakter, jednakże ze względu na zakres regulacji oraz cel, jakiemu ma służyć, nie może być ona z punktu widzenia zachowku traktowana tak, jak umowa darowizny w rozumieniu przepisu art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego, a tylko takie darowizny doliczane są do spadku przy obliczaniu zachowku po myśli przepisu art. 993 Kodeksu cywilnego”.

O ile zatem mamy do czynienia z darowizną lub dziedziczeniem na mocy testamentu, bratu przysługuje Prawo do zachowku. Istotne znaczenie ma przepis art. 993 k.c., zgodnie z którym przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę. Choć bezpośrednio nie wskazuje on na długi spadkowe to jednak mają one znaczenie dla obliczania zachowku. Konieczne jest zatem obliczenie aktywów i pasywów. Zgodnie z art. 922 § 3 do długów spadkowych należą także koszty pogrzebu spadkodawcy w takim zakresie, w jakim pogrzeb ten odpowiada zwyczajom przyjętym w danym środowisku, koszty postępowania spadkowego, obowiązek zaspokojenia roszczeń o zachowek oraz obowiązek wykonania zapisów zwykłych i poleceń, jak również inne obowiązki przewidziane w przepisach księgi niniejszej.

Innymi słowy aktywa w opisanym przypadku to wartość mieszkania, pasywa koszty, a zatem spadek wynosi ich różnicę. Jeżeli do spadku na mocy ustawy powołana była jedynie Pani i brat, to każdemu z Państwa przypadałoby po 1/2 części, a zatem zachowek wynosiłoby połowę z 1/2 części. „Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”. Zakładam, że brat nie jest osobą trwale niezdolną do pracy ani nie jest małoletni.

Istnieje jednak możliwość domagania się obniżenia zachowku. Z daleko posuniętej ostrożności, w mojej ocenie, zasadne jest nadto powoływanie się na treść art. 5 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1981 r., sygn. akt III CZP 18/81, „w sprawie o zachowek nie jest wyłączone obniżenie wysokości należnej z tego tytułu sumy na podstawie art. 5 k.c. Pisze Pani, iż jedynie Pani opiekowała się rodzicami przed śmiercią”. Mniemam, że Pani syn także w tej opiece uczestniczył. Musi Pani bowiem pamiętać, że do zachowku jest zobowiązany ten, który otrzymał spadek w całości.

Reasumując, wskazać należy, iż nikt nie jest Pani wstanie dać 100% gwarancji korzystnego dla syna rozstrzygnięcia i oddalenia powództwa o zapłatę zachowku, jednakże na pewno występuje możliwość domagania się choćby zmniejszenia zachowku.  

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Mieszkanie od siostry a prawo do zachowku jej dzieci

Moja jedyna siostra (rozwiedziona) w najbliższym czasie podaruje mi mieszkanie, w którym nie mieszka i nie będzie mieszkać. Siostra ma dwójkę...

Darowanie nieruchomości w II grupie podatkowej a prawo do zachowku

Darowanie nieruchomości w II grupie podatkowej a prawo do zachowku

Moja ciocia posiada dwa mieszkania. Jedno otrzymała od zmarłego męża w formie darowizny ponad 10 lat temu (mieszkanie A), drugie otrzymała 10 lat temu...

Jak w przyszłości uniknąć sporu z rodzeństwem o zachowek?

Jak w przyszłości uniknąć sporu z rodzeństwem o zachowek?

Zamieszkuję w mieszkaniu zakupionym przez moich rodziców za kwotę 200 tys. zł. Akt notarialny sporządzony był na rodziców, którzy mieszkają...

Czy mogę domagać się zachowku po wujku?

Czy mogę domagać się zachowku po wujku?

Sprawa dotyczy zachowku po wujku. Mój wujek, brat ojca, zmarł w 2002 r., był bezdzietny. Tata nie żyje od 1992 r. Jako bratanek nabyłem udziały po...

Uzupełnienie zachowku

Uzupełnienie zachowku

Sprawa dotyczy uzupełnienia zachowku. Otóż, siostra z mężem otrzymała w formie darowizny dom i działkę od rodziców przed 15 laty. Dwa lata...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »