Kategoria: Spadek

Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Mieszkanie lokatorskie po śmierci konkubiny

Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2015-03-30

Mój brat przez 15 lat zamieszkiwał ze swoją partnerką w jej mieszkaniu spółdzielczym lokatorskim, razem z synem kobiety. Niedawno konkubina zmarła. Brat prowadził z nią normalne gospodarstwo domowe, dokładał się do wydatków (mogą zaświadczyć sąsiedzi), ale zameldowany był gdzie indziej (obecnie ten adres już nawet nie istnieje, bo zburzono budynek). Członkiem spółdzielni była tylko partnerka. Teraz jej syn wystąpił o przepisanie umowy na siebie. Czy mój brat ma jakieś szanse, by pozostać w lokalu? Co powinien zrobić?

Tomasz Krupiński

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za rzeczową wyczerpującą odpowiedź
Grażyna
Dziękuję za odpowiedź. Wyjaśniła moje wątpliwości. 
Karol
Bardzo dziękuję. Wg mnie bardzo dobra i pełna odpowiedź,która wyjaśniła moje wątpliwości. Polecam innym mającym problemy z testamentem i zachowkiem.
Stanisław, 70 lat, emeryt
Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata

Z Pani wyjaśnień wynika, iż Pani brat zamieszkiwał w lokalu spółdzielczym lokatorskim ze swoją konkubiną, która była głównym najemcą i członkiem spółdzielni.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Należy zaznaczyć, iż konkubinat jest stanem faktycznym, który nie znajduje w prawie polskim regulacji. Nie każdy związek partnerski oparty np. na współżyciu płciowym jest konkubinatem, chociaż element seksualny odgrywa w praktyce rolę kluczową. O konkubinacie możemy mówić jedynie wówczas, gdy z okoliczności faktycznych wynika, że konkubenci prowadzą pożycie w taki sposób, jakby byli małżeństwem. Jedyne, co ich od związku małżeńskiego odróżnia, to brak zalegalizowania swojego związku przez wzięcie ślubu.

Rozliczenie konkubenckich stosunków majątkowych następuje na podstawie przepisów o współwłasności. Nie może mieć to zastosowania w tym przypadku, gdyż prawo lokatorskie przysługiwało jedynie zmarłej partnerce Pani brata.

W trakcie trwania konkubinatu, w związku ze wspólnym zamieszkiwaniem oraz prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego, między partnerami dochodzi do zawiązania stosunków majątkowych. Trzeba dobitnie podkreślić, iż w przypadku majątku konkubenckiego jest wykluczone stosowanie przepisów o wspólności ustawowej małżeńskiej. Wspólność taka może powstać jedynie wskutek zawarcia małżeństwa. W związku z tym podczas trwania konkubinatu stosunki majątkowe oparte są na istnieniu dwóch odrębnych majątków konkubentów. Każdy z konkubentów posiada własny, odrębny od drugiego majątek, w który wchodzą wszelkie przychody i korzyści, jakie uzyskuje. W sytuacji, gdy jakiś przedmiot konkubenci nabyli wspólnie (co będzie się często zdarzało, gdyż prowadzą przecież wspólne gospodarstwo), będzie on należał do nich wspólnie na zasadzie współwłasności w częściach ułamkowych.

Pani brat jako konkubent po śmierci partnerki może stać się uprawnionym z tytułu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego powstaje na mocy umowy o jego ustanowieniu zawartej między spółdzielnią a jej członkiem, z momentem jej zawarcia. Powinna być ona zawarta na piśmie, pod rygorem nieważności. Przedmiotem takiej umowy jest lokal mieszkalny, który spółdzielnia zobowiązuje się oddać do używania.

Natomiast obowiązkiem członka spółdzielni, na którego rzecz to prawo się ustanawia, jest wniesienie wkładu mieszkaniowego oraz uiszczanie opłat określonych w ustawie i w statucie spółdzielni. Dodatkowo trzeba mieć na uwadze, że spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego może być ustanowione wyłącznie w budynku stanowiącym własność lub współwłasność spółdzielni. Może ono należeć do jednej osoby albo do obojga małżonków.

Prawo to charakteryzuje się określonymi cechami – jest ono niezbywalne, nie przechodzi na spadkobierców i nie podlega egzekucji. Pierwsza z tych cech polega na tym, że osoba, której przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, nie może nim rozporządzić na rzecz osoby trzeciej – nie może dokonać przelewu swoich uprawnień na inną osobę, która przejęłaby jej prawa i obowiązki. Wynika to z osobistego charakteru spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, które ustanowione jest na rzecz określonej osoby, będącej członkiem spółdzielni. Tenże charakter wpływa także na drugą cechę spółdzielczego prawa własnościowego do lokalu, będącą niejako konsekwencją niezbywalności, mianowicie niedziedzicznością tego prawa. Spadkobiercy lokatora nie mogą wstąpić z mocy prawa lub testamentu w stosunek łączący go ze spółdzielnią, dotyczący tego prawa.

Podobnie rzecz ma się z egzekucją z tego prawa – jest ono wyłączone spod wszelkiej egzekucji, przez co wierzyciel osoby, na której rzecz zostało ustanowione spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, nie będzie mógł wstąpić w prawa tejże osoby i w ten sposób zaspokoić swoje roszczenia.

Zgodnie z art. 15 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych:

„1. W wypadku wygaśnięcia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego w następstwie niedokonania czynności, o których mowa w art. 13, roszczenia o przyjęcie do spółdzielni i zawarcie umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego przysługują dzieciom i innym osobom bliskim.

2. W wypadku wygaśnięcia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego na podstawie art. 11 lub niedokonania czynności, o których mowa w art. 14, roszczenia o przyjęcie do spółdzielni i zawarcie umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego przysługują małżonkowi, dzieciom i innym osobom bliskim.

3. W wypadku ustania członkostwa w okresie oczekiwania na zawarcie umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego osobom, o których mowa w ust. 2, które miały wspólnie z członkiem zamieszkać w tym lokalu, przysługują roszczenia o przyjęcie do spółdzielni i zawarcie umowy zgodnie z postanowieniami umowy o budowę lokalu. 

4. Do zachowania roszczeń, o których mowa w ust. 1–3, konieczne jest złożenie w terminie jednego roku deklaracji członkowskiej wraz z pisemnym zapewnieniem o gotowości do zawarcia umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego. W wypadku zgłoszenia się kilku uprawnionych, rozstrzyga sąd w postępowaniu nieprocesowym, biorąc pod uwagę w szczególności okoliczność, czy osoba uprawniona na podstawie ust. 1 albo 2 zamieszkiwała odpowiednio razem z byłymi małżonkami lub jednym z nich albo z byłym członkiem. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego przez spółdzielnię terminu wystąpienia do sądu, wyboru dokonuje spółdzielnia.

5. Osoba przyjęta w poczet członków spółdzielni w wypadku, o którym mowa w ust. 3, staje się stroną umowy o budowę lokalu wiążącej osobę, której członkostwo ustało. 

6. W wypadku wygaśnięcia roszczeń lub braku uprawnionych osób, o których mowa w ust. 3, spółdzielnia wypłaca osobie uprawnionej wartość rynkową tego lokalu ustaloną zgodnie z art. 11 ust. 21 i 22.

7. W wypadku ustania członkostwa w okresie poprzedzającym zawarcie umowy o budowę lokalu osobom, o których mowa w ust. 3, przysługują roszczenia o przyjęcie do spółdzielni i zawarcie umowy”. 

Jak z powyższego wynika, z chwilą śmierci partnerki Pani brata, która była członkiem spółdzielni mieszkaniowej, wygasa spółdzielcze lokatorskie prawo do mieszkania. W takim przypadku roszczenie o przyjęcie do spółdzielni i zawarcie umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do mieszkania przysługuje małżonkowi, dzieciom i innym osobom bliskim.

Osobą bliską w rozumieniu ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych jest zstępny, wstępny, rodzeństwo, dzieci rodzeństwa, małżonek, osoba przysposabiająca i przysposobiona oraz osoba, która pozostaje faktycznie we wspólnym pożyciu, czyli konkubent.

Zgłoszenie takiego roszczenia przez konkubenta oznacza, iż spółdzielnia ma obowiązek uwzględnić żądanie, które z niego wynika. Aby żądanie to zachować, Pani brat jako konkubent musi jednak złożyć w terminie 1 roku deklarację członkowską wraz z pisemnym zapewnieniem o gotowości do zawarcia umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do mieszkania.

Z okoliczności wynika, że zgłosił się już syn zmarłej partnerki Pani brata. Musi się też zgłosić Pani brat do spółdzielni z odpowiednimi dokumentami (deklaracja + zapewnienie, o których pisałem wcześniej), i to w odpowiednim terminie.

Jeżeli zgłosi się kilka osób uprawnionych (tzn. oprócz konkubenta członkowie rodziny), wyboru spośród nich dokona sąd, biorąc pod uwagę okoliczność, czy osoba ubiegająca się o prawo do mieszkania zamieszkiwała razem z członkiem spółdzielni. Spółdzielnia wyznaczy termin do wystąpienia z tą sprawą do sądu, a po jego upływie sama zdecyduje, z kim zawrze umowę.

Reasumując, Pani brat musi podjąć jak najszybsze kroki prowadzące do przepisania na niego prawa spółdzielczego do lokalu. Musi więc udać się do spółdzielni (ma tylko rok od śmierci członka spółdzielni) i zgłosić swoje żądanie. Oczywiście problemem może być zameldowanie brata w innym miejscu, gdyż jednym z aspektów konkubinatu jest także wspólne zamieszkiwanie. Na szczęście o jego związku mogą poświadczyć świadkowie (sąsiedzi czy też inne osoby). Powinni oni zaświadczyć, że Pani brat od tylu lat wspólnie zamieszkiwał z konkubiną, prowadzili wspólne gospodarstwo domowe, a to z tego powodu, że już o swoje uprawnienia upomniał się syn konkubiny, dlatego prawo do lokalu będzie rozstrzygał sąd. Trudno powiedzieć, czy przyzna ten lokal Pani bratu, czy też synowi, gdyż jak wynika z Pani wyjaśnień – syn również zamieszkiwał z matką.

Trzeba podjąć niezwłoczne kroki, miejmy nadzieję, że nie jest jeszcze za późno.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Otrzymanie lokalu mieszkalnego w spadku

Otrzymałem lokal mieszkalny w spadku po tacie. Czy w związku z posiadaniem mieszkania własnościowego stracę prawo do lokalu komunalnego? Umowa najmu jest tylko...

Jakie czynności podjąć, aby formalnie nabyć spadek?

Mój ojciec zmarł pół roku temu, nie pozostawiając testamentu. Ojciec posiadał troje dzieci, jest jeszcze mama. Ojciec pozostawił dwa domy. Jakie czynności...

Problem dziedziczenia w związkach pozamałżeńskich

Od ponad 10 lat mieszkam w domu mojego partnera, żyjąc w związku pozamałżeńskim. Ostatnio mój partner zmarł. Z poprzedniego związku ma...

Porządek dziedziczenia, czyli jak dziedziczymy po ojcu?

Zmarł mój ojciec, pozostawiając po sobie dom na wsi i kilka hektarów ziemi. Matka i my (2 siostry i dwóch braci) nie mieszkaliśmy z ojcem,...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »