Kategoria: Spadek

Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Możliwość odrzucenia spadku po ojcu

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2014-10-01

Mój ojciec zmarł 3 lata temu, ale dowiedziałem się o tym 1,5 roku temu. Nie utrzymywaliśmy ze sobą żadnych kontaktów od mojego dzieciństwa, z mamą był po rozwodzie. Czy mogę teraz odrzucić spadek po ojcu?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata
Otrzymałam odpowiedź bardzo wyczerpującą i klarowną.
Anna, 66 lat, inżynier
Bardzo profesjonalnie, szybko, wszystko zrozumiałe
Ania, 68 lat, emerytka
Chciałem bardzo podziękować za poradę która mi bardzo pomogła wasza firma działa na najwyższym poziomie wasze odpowiedzi były wyczerpujące i pomocne jeszcze raz bardzo dziękuję i pozdrawiam.
Krzysztof
Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź, uratowała mi Paki tyłek.
Jerzy, 53 lata, informatyk

Jak wynika z opisu Pana sprawy, zmarł Pana ojciec. Tak więc spadkobiercami po zmarłym będą: jego żona, z którą był w związku małżeńskim w chwili śmierci, oraz jego dzieci. Była żona Pana ojca, a Pana matka nic po nim nie dziedziczy.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Zgodnie z art. 1015 § 1 Kodeksu cywilnego (w skrócie K.c.) „oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania”.

Przewidziany w art. 1015 § 1 sześciomiesięczny termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku z ustawy rozpoczyna się, zarówno dla spadkobiercy ustawowego powołanego w testamencie do spadku, jak i dla pozostałych spadkobierców ustawowych, z dniem, w którym dowiedzieli się oni z właściwego źródła o tym, że testament ze względu na niezachowanie prawem przepisanej formy jest nieważny (tak uchwała Sądu Najwyższego z 15 stycznia 1991 r., sygn. akt III CZP 75/90, LexPolonica nr 302249, OSNCP 1991, nr 5–6, poz. 68). Dla spadkobiercy ustawowego będzie to z reguły dzień dowiedzenia się o śmierci spadkodawcy. Ponadto może to być np. dzień, w którym spadkobierca powołany w dalszej kolejności dowiedział się o odrzuceniu spadku przez osoby wyprzedzające go przy dziedziczeniu ustawowym, a także dzień, w którym dowiedział się o prawomocnym orzeczeniu o niegodności takich osób. Dla spadkobiercy testamentowego będzie to dzień, w którym dowiedział się o istnieniu i treści testamentu, po uprzedniej informacji o śmierci spadkodawcy.

Termin 6-miesięczny jest zachowany, gdy przed jego upływem zostanie złożone oświadczenie w sądzie lub przed notariuszem.

W praktyce przyjmuje się, że chodzi o dzień, w którym kolejny spadkobierca dowiedział się o odrzuceniu spadku przez poprzedzającego go spadkobiercę. Jeżeli żaden z innych spadkobierców po Pana ojcu (czyli jego inne dzieci lub żona) nie odrzucił spadku, to łącznie z Panem przyjęli oni spadek wprost. Niestety w obecnej chwili, po tym jak 1,5 roku temu dowiedział się Pan o śmierci ojca, nie ma Pan już możliwości odrzucenia spadku.

W Pana sytuacji istnieje tylko jedna możliwość. Zgodnie z art. 1019 K.c., „jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami:

  • uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem;
  • spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca”.

Spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd.

Innymi słowy okoliczność błędu, pod którego wpływem Pan pozostawał, polegającego na braku wiedzy zarówno o śmierci ojca, jak i o składzie spadku, jeżeli tylko zachował Pan obiektywnie wymaganą staranność w ustaleniu, co składa się na spadek, może stanowić podstawę uchylenie się przez Pana przed sądem od skutków przyjęcia spadku przez upływ terminu 6 miesięcy, o którym mówi art. 1015 K.c. (tak też postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 30 czerwca 2005 r., sygn. akt IV CK 799/2004).

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że prawnie doniosłym błędem pozwalającym na uchylenie się spadkobiercy od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia co do spadku może być brak wiedzy o rzeczywistym stanie spadku, jednak błąd ten musi być „usprawiedliwiony okolicznościami sprawy” (post. SN z 30 czerwca 2005 r., sygn. akt IV CK 799/2004, „LexPolonica” nr 394638, OSNC 2006, nr 5, poz. 94). Innymi słowy chodzi o ogół okoliczności faktycznych sprawy usprawiedliwiających Pana, że oświadczenia o odrzuceniu spadku nie złożył Pan ze względu np. na brak kontaktu z ojcem, przebywanie od wielu lat za granicą itd. Trudno tu wskazać wszystkie okoliczności, które mogłyby mieć znaczenie dla sądu. Chodzi po prostu o uprawdopodobnienie sądowi, że uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy, zrobił Pan cokolwiek, aby zbadać, co składało się na spadek po ojcu, czy obiektywnie mógł Pan mieć jakieś podejrzenia co do długów, czy w ogóle Pan wiedział, że jest jego spadkobiercą.

Prawo do uchylenia się od skutków złożonego oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku wygasa, w przypadku błędu, po upływie roku od jego wykrycia. Nie ma natomiast znaczenia, czy jest ono wykonywane po stwierdzeniu nabycia spadku lub po dziale spadku, czy też przed tymi zdarzeniami. Wskazane jest zatem możliwie jak najszybsze wystąpienie z tym do sądu.

Przypominam, że uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem, przy czym spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.

Zgodnie z art. 690 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w razie uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku sąd przeprowadza rozprawę. Przeprowadzenie rozprawy ma na celu ustalenie, czy w konkretnej sprawie oświadczenie zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby. Ciężar dowodu spoczywa na spadkobiercy, czyli na Panu. W razie gdy udałby się Panu przekonać sąd, zatwierdzi on uchylenie się spadkobiercy od skutków prawnych złożonego oświadczenia (lub oświadczenia niezłożonego ze skutkami z art. 1015 K.c.).

Ponownie podkreślam w tym miejscu, że nie można mówić o przywróceniu terminu do odrzucenia spadku (ten termin, jak pisałam, już minął i nie podlega przywróceniu) – art. 1019 K.c. pozwala jedynie uchylić się od skutków braku w terminie 6 miesięcy od otwarcia spadku Pana oświadczenia o odrzuceniu spadku na skutek jej błędu.

Niestety w Pana sprawie minęło już 1,5 roku od chwili, kiedy dowiedział się Pan o śmierci ojca i zastosowanie powyższej procedury może być bardzo trudne. 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »